Đại dịch đã giáng một đòn mạnh vào thương mại toàn cầu và làm sống lại mong muốn tự lực cánh sinh

cotton

Khi đại dịch xảy ra, chính quyền Ghana đã kêu gọi các công ty thay đổi cơ cấu sản xuất. Những người thợ may áo sơ mi đã chuyển sang sản xuất khẩu trang vải. Phòng thí nghiệm mỹ phẩm được sử dụng sản xuất nước rửa tay. Còn các thợ may trang phục thì gia công các tấm chắn mặt.

Thông thường những hàng hóa đó được sản xuất từ các nhà máy của Trung Quốc, nhưng phần lớn nhà máy phải đóng cửa do ảnh hưởng của đại dịch. Các chuyến hàng từ Bắc Kinh đến Ghana đã giảm gần 50% trong tháng 3, khiến quốc gia Tây Phi với 31 triệu dân phải tranh giành các khoản hàng hóa dự phòng.

Sự chuyển đổi nguồn cung cấp thiết bị y tế đã tạo động lực mới để phát triển mục tiêu mà Ghana đã bỏ qua kể từ khi độc lập: đó là sự tự lực. Theo lời phát biểu của Tổng thống Ghana vào tháng 11, một tương lai thịnh vượng hơn và ít bị thiệt hại hơn được dựa vào sự định hình lại quốc gia “tự đứng trên đôi chân của mình” - “một Ghana không phụ thuộc vào người khác”.

Từ tháng 4 đến tháng 6, thương mại toàn cầu giảm gần 1/5, khi các dây chuyền lắp ráp đóng cửa và vận tải tạm dừng. Sự hỗn loạn đã tạo ra những phản ứng gây gắt từ một số nhà lãnh đạo của các quốc gia vốn mong muốn tăng cường sản xuất nội địa thay vì dựa vào chuỗi liên kết quốc tế như hiện nay.

Tổng thống Pháp phát biểu rằng việc dựa vào các nhà máy sản xuất ở nước ngoài để tồn tại là “không bền vững”. Thủ tướng Jordan thì cho rằng, đại dịch Covid-19 đã mở ra “một cơ hội” để bớt phụ thuộc vào bên ngoài. Các quan chức kinh tế hàng đầu của Trung Quốc nhận thấy, việc thúc đẩy sản xuất nội địa trong cuộc khủng hoảng ban đầu là “những điều xấu” nhưng đang chuyển đổi thành “những điều tốt”.

Đối với Ghana, chính sách đối phó với đại dịch là xây dựng một trung tâm sản xuất mới. Điều cốt lõi của nhiệm vụ này là thu hẹp dòng chảy của hàng hóa Tây Phi đến các quốc gia giàu có hơn nhằm mục đích cuối cùng là thu được phần lợi nhuận nhiều hơn. Vì thực tế, khoảng 90% bông của khu vực được chuyển đến Trung Quốc và các nước láng giềng, nơi chúng được kéo sợi và dệt thành hàng hóa thành phẩm.

Giới chức Ghan muốn chấm dứt quá trình chảy máu nguyên liệu đó và biến nó thành một cuộc hồi sinh.

Yaw Ansu, nhà kinh tế trưởng danh dự tại Trung tâm Chuyển đổi Kinh tế Châu Phi ở Accra, thủ đô của Ghana, cho biết: “Chúng tôi sẽ sử dụng các nguồn lực của mình một cách hiệu quả và hiệu quả hơn để chuyển đổi nền kinh tế một cách nhanh nhất có thể”

Tây Phi là quốc gia trồng bông lớn thứ sáu trên thế giới. Loại cây bụi cao ngang ngực xuất hiện vào mỗi mùa khô ở các vùng nông thôn của Ghana, Burkina Faso, Mali và Bờ Biển Ngà. Nhưng khu vực này chỉ được trang bị để chế biến ít hơn 2% lượng bông tại quốc gia. Theo Chương trình Cạnh tranh Tây Phi ở Accra, việc tạo ra một chuỗi cung ứng hàng may mặc tại khu vực có thể tăng giá trị của ngành lên 600%.

Chính quyền Ghana hy vọng sẽ đạt được những thành tựu nâng cao khả năng của mình từ các nhà đầu tư từ khu vực tư nhân - địa phương và quốc tế. Chi phí dự kiến của kế hoạch khôi phục là 100 tỷ cedis Ghana, tương đương khoảng 17 tỷ USD, và thực hiện trong vòng 3,5 năm tiếp theo.

Sự gián đoạn thương mại hàng loạt trong năm nay buộc nhiều quốc gia phải tính đến những điểm yếu của chuỗi cung ứng.

Ví dụ, việc Bắc Kinh phong tỏa cả nước đã làm gián đoạn nguồn cung hóa chất mà Ấn Độ sử dụng để sản xuất thuốc gốc, khiến các nhà cung cấp dược phẩm của Ấn Độ phải tạm ngừng xuất khẩu thuốc kháng sinh (antibiotics) và thuốc giảm đau (acetaminophen). Điều đó đã gây ra tình trạng thiếu thuốc trên khắp châu Âu, buộc Ủy ban châu Âu phải khởi động một cuộc khảo sát về “sự phụ thuộc trực tiếp” vào dược phẩm của khu vực bên ngoài quốc gia.

Ngay cả Trung Quốc - quốc gia có sản lượng sản xuất cao nhất trên thế giới - cũng chuyển sang tự cung tự cấp. Nước này đang mở rộng ngành lắp ráp chất bán dẫn cho điện thoại, ti vi và các thiết bị điện tử khác để không phải mua nhiều linh kiện từ Mỹ.

Hầu như không quốc gia nào có thể tự làm mọi thứ mình cần, nhưng đại dịch đã giáng một đòn mạnh vào niềm tin hàng thập kỷ về lợi ích của thương mại quốc tế. Hiện nay, các nước đang quay trở lại tìm kiếm sự phát triển mà không dựa vào thương mại quốc tế.

Nắm bắt cơ hội

Con đường phát triển được bắt nguồn từ “một giấc mơ cũ.”

Năm 1957, Tổng thống đầu tiên của Ghana, Kwame Nkrumah, kế thừa một nền kinh tế phụ thuộc vào hàng nhập khẩu từ Anh. Ông thề sẽ thay thế sản phẩm nhập khẩu bằng sản phẩm tự sản xuất.

Nkrumah phát biểu rằng: Thực dân Anh đã thu được nhiều lợi nhuận trong nhiều năm từ nguồn tài nguyên giàu có của Ghana, và đã đến lúc chúng ta giành lại lợi nhuận đó.

Thành phố công nghiệp Tema đã nổi lên, nơi mà Công ty Sản xuất Dệt may Nhà nước và các công ty khác được chính phủ hậu thuẫn thuê hàng nghìn công nhân. Tuy nhiên, những nhà máy ban đầu đó đã sụp đổ sau khi cuộc đảo chính năm 1966 lật đổ chính quyền Nkrumah, và cả các chính sách bảo hộ của Ghana tỏ ra tốn kém và không đáp ứng đủ nhu cầu.

Sau đó, Ghana đã chọn giải pháp thay thế là nhập khẩu từ châu Á, với mức giá rẻ hơn.

Những cải cách kinh tế của Trung Quốc, bắt đầu vào năm 1978, đã kích hoạt sự phát triển ngành công nghiệp. Sản xuất hàng may mặc trong nước đã tăng trưởng hai con số mỗi năm trong hai thập kỷ tiếp theo.

Việc tập trung hoàn toàn vào xuất khẩu - với mức thuế thấp và đáp ứng sự biến động của các quy định- đã thu hút được một lượng lớn doanh nghiệp toàn cầu: Trung Quốc hiện chiếm 40% về xuất khẩu hàng dệt may của thế giới.

Trong khi đó, các nhà máy bông của Ghana đã bị chết dần. Theo Viện Brookings, 16 công ty dệt vừa và lớn của nước này vào giữa những năm 1970 đã giảm xuống còn 04 công ty.

Ngày nay, quốc gia này nhập khẩu hầu hết những gì họ tiêu thụ. Khoảng 70% thuốc được nhậpkhẩu từ nước ngoài. Sản phẩm gà đông lạnh đến từ Brazil và gạo đến từ Thái Lan.

Các nhà lãnh đạo từ lâu đã thúc đẩy để đảo ngược xu hướng này. Trong một bài thuyết trình gần đây cho các công ty trên toàn cầu, họ đã giới thiệu những thuận lợi về vị trí địa lý của Ghana: Các kiện hàng rời cảng Tema chuyển đến người mua ở Mỹ và châu Âu sẽ nhanh hơn hàng tuần so với các chuyến hàng rời khỏi các trung tâm như Thượng Hải. Theo họ, Ghana là nơi “trú ẩn hàng hóa” của chiến tranh thương mại – vì nước này có các hiệp định thương mại với Mỹ và Châu Âu, bảo vệ các nhà sản xuất khỏi mức thuế cao.

Mức lương tối thiểu ở Ghana cũng thấp hơn so với ở Trung Quốc, Việt Nam và Bangladesh. Các quan chức cho biết hàng triệu người đã sẵn sàng làm việc, đặc biệt là sau khi nền kinh tế suy thoái lần đầu sau gần 4 thập kỷ.

Thêm vào đó, thời điểm này chính là thời cơ tốt.

Theo một báo cáo tháng 9 của Quỹ Tài trợ Sản xuất Thế giới, một nhóm nghiên cứu tại Ý, các công ty phương Tây đã và đang mong muốn chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc về gần với quốc gia nội địa hơn. Tuy cuộc vận động diễn ra trong thời gian chiến tranh thương mại Mỹ-Trung, các nhà phân tích cho rằng, đại dịch đã khuyến khích việc mở rộng phạm vi đánh giá lại các rủi ro trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Daria Taglioni, chuyên gia trong lĩnh vực kinh tế thương mại của Ngân hàng Thế giới, cho biết các quyết định của công ty nhằm mở rộng sản xuất ra khắp thế giới - thay vì dựa vào các nhà máy đang tập trung ở một quốc gia - dự kiến sẽ tạo ra cơ hội mới cho một số nền kinh tế.

Cô nói: “Không chỉ có sự đứt gãy, mà còn là “sự sáng tạo của các liên kết mới ”.

Ansu, nhà kinh tế học tại Accra, cho biết chính quyền Ghana dự định sẽ tiếp tục cải tổ lại. Ông nói: “Chúng tôi sẽ phát triển các lĩnh vực mà chúng tôi có lợi thế cạnh tranh.”

Đó là lĩnh vực trồng bông. Thu hoạch bông đã đóng góp 786 tỷ USD vào thị trường may mặc sản xuất toàn cầu và hỗ trợ hàng trăm nghìn người trồng bông có quy mô nhỏ trên khắp Tây Phi, những người chủ yếu thu hoạch bằng tay.

Theo phân tích về tiêu chuẩn chất lượng quốc tế của Viện Tony Blair về Thay đổi Toàn cầu, một tổ chức phi lợi nhuận của Anh, kết luận rằng phương pháp tiếp cận công nghệ thấp mang lại lợi thế cho cây trồng: 80% được xếp vào loại cao cấp.

Không có sự tiếp xúc với sự tự động hóa, sợi vải có nhiều khả năng giữ nguyên vẹn, sáng bóng và không có bụi bẩn hóa học.

Alan Kyerematen, Bộ trưởng Thương mại cho biết, theo lịch sử toàn cầu, ngành dệt may là cửa ngõ dẫn đến sự giàu có cho các nền kinh tế mới chớm nở. “Chúng tôi tin rằng nó cũng sẽ hiệu quả với Ghana,” ông nói.

Thu hút các nhà đầu tư

Để kéo sợi tơ trắng thành sợi và dệt thành vải, Ghana cần xây dựng các nhà máy sản xuất bông, tuy nhiên thực tế rất ít nhà máy tồn tại ở Ghana. Những nhà máy hiện có chỉ đang hoạt động một phần công suất. Theo Viện Tony Blair, những chi phí vận hành mới có thể lên tới 200 triệu USD.

Tuy nhiên, nỗ lực thu hút các nhà đầu tư của Ghana đang phát huy tác dụng, Kyerematen cho biết: Các nhà đầu tư đã đầu tư vốn mua những chiếc máy mới nhất đang lan truyền. Có 7 công ty đã tiếp cận với chính phủ trong những tháng gần đây.

Một số đến từ Thổ Nhĩ Kỳ và Hoa Kỳ, bao gồm cả tập đoàn bán lẻ khổng lồ PVH của Mỹ - quê hương của thương hiệu Calvin Klein và Tommy Hilfiger. (Công ty từ chối bình luận về các chi tiết cụ thể)

Tuy nhiên, Sự thu hút lớn nhất từ các nhà đầu tư Trung Quốc – quốc gia có ngành dệt may phát triển toàn cầu.

Willy Shih, giáo sư về quản lý công nghệ và hoạt động tại Trường Kinh doanh Harvard, cho biết thị trường dệt may của Trung Quốc đã bão hòa và các nhà đầu tư đang tìm kiếm thị trường ở nơi khác. Chính phủ Trung Quốc khuyến khích các nhà đầu tư khám phá các thị trường mới như Ghana và thậm chí trả chi phí cho các chuyến công tác nước ngoài vì mục đích trên.

Ông nói, "Rất nhiều doanh nhân Trung Quốc đang tìm kiếm: thị trường mới của Trung Quốc". “Họ muốn đi theo làn sóng phát triển mới đó vì họ đã thấy doanh nghiệp tương tự thu nhiều lợi nhuận”.

Một số nỗ lực của Ghana nhằm thu hút vốn của nhà đầu tư tư nhân đã mang lại nhiều hoạt động kinh doanh hơn. Công ty TNHH Công nghiệp Akosombo - một trong những nhà máy dệt duy nhất sống sót sau thời kỳ suy thoái của quốc gia – đã có kế hoạch nâng cấp nhà máy vải và mở rộng thêm 30%, nhờ các hợp đồng kỹ thuật và máy móc với các đối tác Trung Quốc và Đức.

Hầu hết vật liệu làm quần áo ban đầu của công ty ngày nay là đến từ Châu Á, tuy nhiên các giám đốc điều hành cho biết, việc cải tổ dự kiến sẽ thay đổi điều đó. Công ty với diện tích khoảng 70 mẫu Anh ở phía bắc Accra, đã tung ra hàng loạt vải in hoa rực rỡ đầy màu sắc cho áo sơ mi, váy đầm và các kiểu dáng nhân dịp đặc biệt.

Khát vọng đã được lan truyền. Nura Salifu, một chủ xưởng may 34 tuổi ở Accra, tìm nguồn vải từ công ty Akosombo may trang phục phụ nữ. Công việc kinh doanh của cô, xưởng may Sixteen47, cũng lưu ý đến lời kêu gọi của chính phủ và chuyển đổi khi đại dịch xảy ra.

Nhóm gần 200 người của Salifu đã học cách làm khẩu trang vải và tấm che mặt từ các video trên YouTube. Sau đó, họ nhận tất cả các loại đơn đặt hàng từng được xuất đi nước ngoài - như nhãn mác, đồng phục ngân hàng, áo phông có in khẩu hiệu về chính trị - từ những khách hàng mới chán ngán vì việc vận chuyển chậm trễ.

Salifu nói khi các nhân viên của cô ấy đang gia công trang phục quân sự: “Covid đã mang lại cho chúng tôi sự tự tin”. "Bây giờ tôi nhận ra rằng chúng ta có thể tạo ra bất cứ thứ gì theo đúng nghĩa đen."

Cô nói, đơn đặt hàng đã tăng 200 % và cô dự định chuyển nhà xưởng Sixteen47 sang một không gian lớn hơn. Cô ấy đang kêu gọi các nhà đầu tư tiềm năng, những người mà cô hy vọng sẽ bị thuyết phục bởi việc giảm thuế của Ghana.

Salifu nói, “Tôi không muốn quay lại như trước đây”. Theo Salifu, vải nên được sản xuất ở Ghana - có lẽ ngay tại quê hương của cô. Mục tiêu tiếp theo của cô: xây dựng nhà máy bông của riêng mình.

Source: Washington Post

Từ khóa: Thu hút các nhà đầu tư, phương pháp tiếp cận, công nghệ thấp, lợi thế cho cây trồng, 80% được xếp vào loại cao cấp