Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Carlos Kuriyama và Cai Daolu cho biết, những chi phí cơ hội từ thu nhập và việc làm khiến việc gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) là ưu tiên hàng đầu của nước Mỹ khi Joe Biden lên nắm chính quyền.

Khi chính quyền ông Donald Trump rút nước Mỹ khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) năm 2017, và theo đuổi chính sách “Nước Mỹ trên hết”, giới quan sát đã vô cùng bất ngờ.

Dưới thời Cựu tổng thống Barack Obama, Hoa Kỳ theo đuổi chính sách hội nhập khu vực sâu hơn tại Châu Á – Thái Bình Dương, bằng các nguồn đầu tư, liên kết kinh doanh và những biện pháp khác, dựa trên hiệp định tự do thương mại đầy tham vọng này.

Mặc dù Obama không thể thuyết phục Quốc hội thông qua TPP, nhưng chính sự rút lui của Tổng thống Trump sau đó, cùng với những cam kết lúc tranh cử của ông về một chương trình nghị sự với trọng tâm là hồi phục nước Mỹ, đã làm dấy lên mối lo về chủ nghĩa biệt lập và xu hướng tách rời khỏi Châu Á – Thái Bình Dương.

Quyết định của Trump đã gây tổn thất kinh tế to lớn, cho nước Mỹ lẫn phần còn lại của thế giới. Điều này cho thấy những luận điệu của chủ nghĩa biệt lập không chỉ phản tác dụng về mặt kinh tế, mà còn đi ngược với lợi ích của nước Mỹ.

Tổn thất tiềm năng về thu nhập

Ước tính mới đây cho thấy TPP sẽ làm tăng thu nhập thực hàng năm của nước Mỹ lên 131 tỷ USD trong 10 năm.

Thế giới cũng nhận được những lợi ích to lớn tương tự, khi mà GDP toàn cầu có thể tăng thêm 492 tỷ USD.

Ngược lại, khi Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) có hiệu lực, với các thành viên còn lại của TPP, thu nhập thực của nước Mỹ được dự đoán sẽ mất 2 tỷ USD trong cùng năm.

Khu vực Châu Á – Thái Bình Dương rất quan trọng đối với Mỹ vì nhiều lý do kinh tế và an ninh. Sự hiện diện của Mỹ đã giúp duy trì ổn định trong khu vực suốt nhiều thập kỷ, bằng cách tạo ra một sự cân bằng chiến lược giữa các bên liên quan.

Môi trường hòa bình này là nền tảng cho sự tăng trưởng và phát triển nhanh chóng của khu vực.

Dưới góc độ kinh tế, Mỹ cũng được hưởng lợi từ vị thế chiến lược trong khu vực. Nhiều công ty Mỹ trong vô số lĩnh vực khác nhau đang kinh doanh tại Châu Á – Thái Bình Dương và duy trì tầm ảnh hưởng đáng kể.

Dưới gốc độ thương mại hàng hóa, 40% hàng nhập khẩu vào Mỹ có xuất xứ từ khu vực này, và khoảng 25% hàng xuất khẩu của Mỹ là đến các thị trường này.

Xu hướng này có thể tăng tốc khi thế giới bước vào thời kỳ kỹ thuật số. Các ông lớn công nghệ đã để mắt đến môi trường khởi nghiệp đang bùng nổ trong khu vực. Chẳng hạn như Google vừa đầu tư lên đến 350 tỷ USD vào công ty thương mại điện tử Tokopedia của Indonesia. Hay Walmart thâu tóm 7,5% cổ phần của TikTok để đẩy mạnh tham vọng trong lĩnh vực thương mại video, và giành lợi thế trước Amazon.

Gió đổi chiều

Kết quả kỳ bầu cử tại Mỹ hồi tháng 11 cho thấy chiến lược thương mại của Mỹ tại Châu Á – Thái Bình Dương có thể thay đổi. Người ta lạc quan cho rằng chính sách thương mại của Mỹ cũng sẽ thay đổi theo.

Suy cho cùng, ứng viên đắc cử Joe Biden cũng là một người ủng hộ TPP dưới thời chính quyền Obama. Ông luôn bày tỏ mong muốn theo đuổi hoạt động hợp tác khu vực và đa phương, trái ngược với cách tiếp cận phi chính thống của Donald Trump.

Đây có thể sẽ là một lợi thế cho khu vực. Tăng cường hội nhập kinh tế khu vực với Châu Á – Thái Bình Dương sẽ giúp củng cố quan hệ đối tác và ổn định khu vực.

Trong năm nay, nhiều quốc gia đang phải vật lộn với tình trạng đóng cửa biên giới và lệnh hạn chế đi lại, do ảnh hưởng của Covid-19 và cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung. Sự mở cửa và kết nối của các chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng trở nên quan trọng đối với những quốc gia này, và những hiệp ước như CPTPP có thể tạo ra động lực để chống chọi với sự bất ổn và đảm bảo một mức độ đa dạng hóa nhất định.

Mỹ cũng sẽ được hưởng lợi khi tham gia CPTPP và cải thiện năng lực cạnh tranh của mình. Việc hạ thấp các rào cản thương mại, gia tăng cơ hội tiếp cận thị trường và áp đặt tiêu chuẩn cao hơn sẽ thúc đẩy đầu tư, xuất khẩu và nâng cao năng suất.

Đây là khu vực năng động nhất trên thế giới. Tăng cường thương mại có thể tạo ra nhiều cơ hội hơn cho các nhà cung cấp dịch vụ của Mỹ, và mang lại những điều kiện tiếp cận thị trường tốt hơn cho hàng hóa Mỹ.

Hiện tại, việc tái tham gia vào khu vực Châu Á – Thái Bình Dương càng trở nên quan trọng hơn đối với nước Mỹ, khi mà Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) vừa được ký kết vài tuần trước giữa các nước ASEAN, Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand, tạo ra một khu vực tự do thương mại lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 30% GDP và dân số toàn cầu.

RCEP có thể làm giảm các cơ hội kinh tế của Mỹ trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, khi mà các dòng chảy thương mại và đầu tư chuyển hướng tập trung vào các chuỗi giá trị giữa các thành viên RCEP.

Cánh cửa đang đóng dần

Tuy nhiên, quá trình tái tham gia vào khu vực sẽ không dễ dàng đối với Mỹ. Để tái đàm phán TPP, hoặc tìm cách gia nhập CPTPP, Tổng thống đắc cử Biden cần được Quốc hội cấp “quyền xúc tiến thương mại” (TPA), cho phép ông điều hành các hoạt động đàm phán hiệp định tự do thương mại và thực thi chúng cấp tốc.

TPA hiện tại sẽ hết hiệu lực vào ngày 1/7/2021. Thời gian như vậy là quá ngắn tính từ lúc ông Biden nhậm chức, và vẫn chưa có đề xuất cấp mới. Mọi động thái của Quốc hội nhiều khả năng sẽ tập trung vào việc đối phó với đại dịch Covid-19 và tác động kinh tế của nó.

Ngoài ra, việc gia hạn TPA hay phê chuẩn bất kỳ hiệp định tự do thương mại nào cũng cần sự thông qua của Quốc hội Mỹ. Và đây là một quá trình khó khăn.

Chính quyền ông Biden chỉ giành được đa số ghế tại Hạ Viện, nhưng một số đại diện Đảng Dân chủ lại có tiền sử ác cảm với các hiệp định tự do thương mại. Hai ghế (tại Georgia) sẽ được quyết định vào tháng 1 để xác định quyền làm chủ Thượng viện sau 6 năm thuộc về Đảng Cộng Hòa.

Ngoài ra, Thượng viện do Đảng Cộng hòa làm chủ có thể cũng không ủng hộ những sáng kiến này, tương tự như trường hợp của năm 2016, khi chính quyền Obama không đạt đủ số phiếu để thông qua TPP trước khi kết thúc nhiệm kỳ.

Việc gia nhập CPTPP cũng đòi hỏi công việc đàm phán đáng kể. Ngày trước, khi CPTPP được thông qua, các bên đã giữ lại hầu hết các điều khoản của TPP, nhưng tạm hoãn một số điều khoản nhất định, chủ yếu liên quan đến các lĩnh vực dịch vụ, đầu tư và tài sản trí tuệ, vốn được đề xuất bởi Mỹ, nhưng lại nhạy cảm với các nước thành viên khác.

Cũng có thể các nước sẽ chấp nhận cho Mỹ tham gia, với điều kiện không tái áp dụng các điều khoản này. Và nhiều khả năng là các nước thành viên CPTPP sẽ phải trải qua những quy trình trong nước để phê chuẩn việc tiếp nhận một thành viên mới hay kết quả tái đàm phán CPTPP.

Gia nhập CPTPP phải là một ưu tiên

Việc đàm phán để Mỹ gia nhập CPTPP nên là một ưu tiên của chính quyền sắp tới của ông Biden.

Tổng thống đắc cử Biden cần tìm ra công thức thích hợp để giành được sự ủng hộ từ lưỡng đảng đối với thỏa thuận mới.

Có lẽ, để giành được sự ủng hộ cho sáng kiến này, ông cần tạo ra những quy định về lao động và môi trường mạnh mẽ hơn, cùng với những điều khoản thuận lợi hóa thương mại, thương mại điện tử và dịch vụ tài chính toàn diện hơn.

Công thức này có thể sẽ hiệu nghiệm, nếu nhìn lại những gì đã làm trong quá khứ để Hiệp định thương mại Mỹ - Mexico – Canada (USMCA) được thông qua. Ngoài ra, sự lựa chọn của Tổng thống đắc cử Biden cho vị trí Đại diện Thương mại Mỹ, bà Katherine Tai, cũng đóng một vai trò quyết định trong việc giành lấy sự ủng hộ từ lưỡng đảng cho hiệp định.

Nguồn: Channel News Asia

Từ khóa: CPTPP, đàm phán hiệp định tự do thương mại, bầu cử Tổng thống Mỹ, ASEAN, RCEP, hội nhập kinh tế