Ngoại thương ổn định của Trung Quốc giúp thúc đẩy sự phục hồi kinh tế toàn cầu

Mặc dù tăng trưởng ngoại thương của Trung Quốc đang phải đối mặt với những thách thức gay gắt do tác động của COVID-19 và nhu cầu hàng hóa của thế giới đang thấp, những thuận lợi và điều kiện cơ bản để phát triển khu vực này vẫn không thay đổi.

Đặc biệt, với việc liên tục thực hiện một loạt các biện pháp chính sách nhằm ổn định ngoại thương từ cơ quan trung ương đến chính quyền địa phương, cũng như sự ổn định và khả năng cạnh tranh mạnh mẽ của chuỗi công nghiệp nội địa, hoạt động ngoại thương của Trung Quốc đã không còn chịu tác động từ đại dịch và dần bình ổn trở lại.

Dựa trên điều kiện hiện tại, điều này có thể sẽ đẩy nhanh tốc độ phát triển chất lượng cao, đồng thời duy trì đà ổn định và có thể trở thành động lực cốt lõi thúc đẩy sự phục hồi của thương mại quốc tế.

Kể từ cuộc Khủng hoảng Tài chính Toàn cầu năm 2008, các xu hướng chủ nghĩa đơn phương, chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch và xu hướng chống toàn cầu hóa đã trỗi dậy. Chúng tiếp tục biểu hiện dưới những hình thức mới sau khi đại dịch COVID-19 bùng phát.

Vì vậy, quá trình toàn cầu hoá kinh tế gặp phải những thách thức gay gắt. Đối mặt với sự lan rộng toàn cầu của đại dịch và những khó khăn kinh tế do đại dịch gây ra, nỗ lực chung của toàn cầu nhằm khắc phục hậu quả đã bị trì hoãn.

Một số quốc gia như Hoa Kỳ đã gia tăng khuynh hướng bảo thủ trong nội bộ, và liên tục củng cố thực thi chính sách quốc gia theo định hướng dân tộc chủ nghĩa. Điều này đã làm xói mòn hợp tác quốc tế và ảnh hưởng đến sự sẵn sàng của các nước chủ chốt trong việc đặt nền tảng vững chắc cho quản trị toàn cầu.

Ví dụ, việc cải tổ Tổ chức Thương mại Thế giới đang ở trong tình thế phức tạp và khó khăn, các quốc gia khó đạt được sự đồng thuận về kế hoạch cải cách.

G20 cũng phải đối mặt với các vấn đề như thiếu cơ chế kiểm soát mạnh mẽ giữa các nền kinh tế thành viên, hiệu quả hoạt động kém, các nước phát triển có ảnh hưởng mạnh mẽ và các nước đang phát triển có tiếng nói yếu ớt.

Tuy nhiên, chúng ta nên thấy có sự đồng thuận rộng rãi giữa hầu hết các quốc gia rằng toàn cầu hóa cần được tiếp tục. Xu hướng hợp tác quốc tế rộng mở vẫn không thay đổi.

Trung Quốc vẫn đang tìm cách thúc đẩy một môi trường toàn cầu ổn định để thúc đẩy khối lượng ngoại thương. Trung Quốc có thể nâng cao mức thu nhập của nước này bằng cách thúc đẩy các ngành truyền thống có lợi thế thông qua hợp tác quốc tế về năng lực sản xuất. Nước này cũng có thể tìm kiếm nhiều điểm tăng trưởng hơn ở các nước phát triển khác.

Điều quan trọng là Trung Quốc phải tích cực tìm hiểu thị trường ở các nền kinh tế đối tác thuộc Sáng kiến Vành đai và Con đường nhằm đạt được kết quả đôi bên cùng có lợi, đặc biệt là ở các nền kinh tế thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, châu Phi, các nước Trung và Đông Âu, vì sự hợp tác và cởi mở toàn cầu vẫn là xu hướng chung, và cấu trúc thị trường ngoại thương của Trung Quốc cũng đa dạng và tối ưu hơn.

Ngoại thương của Trung Quốc với ASEAN, khối hiện là đối tác thương mại lớn nhất của nước này, đã tăng 7% so với cùng kỳ năm ngoái, lên 2,93 nghìn tỷ nhân dân tệ (436 tỷ USD) từ tháng 1 đến tháng 8.

Thương mại của nước này với Liên minh châu Âu, đối tác thương mại lớn thứ hai, tăng 1,4% hàng năm, lên 2,81 nghìn tỷ nhân dân tệ trong cùng kỳ, theo dữ liệu ngoại thương mới nhất do Bộ Thương mại Trung Quốc công bố.

Hiện nay, nền kinh tế thế giới hiện đang rơi vào cuộc suy thoái lớn nhất kể từ sau Thế chiến thứ hai. Theo báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu do Ngân hàng Thế giới công bố vào tháng 6, năm nay sẽ chứng kiến nhiều nhất số lượng các nền kinh tế bị sụt giảm sản lượng bình quân đầu người kể từ năm 1870.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Ngân hàng Thế giới và Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế đều đưa ra dự báo về một cuộc suy thoái sâu rộng của nền kinh tế toàn cầu.

IMF dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể sẽ giảm 4,9% trong năm nay. WB dự báo mức giảm 5,2%. OECD dự báo mức giảm 6%.

Nó nghiêm trọng hơn so với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu từ năm 2008 đến năm 2009. Với tình hình kinh tế thế giới tiếp tục suy thoái, thương mại toàn cầu cũng bị thu hẹp nghiêm trọng.

Theo dự báo của WTO, thương mại toàn cầu sẽ giảm 13% trong năm nay. Về cơ bản, tất cả các khu vực trên thế giới sẽ chứng kiến sự sụt giảm hai con số về khối lượng thương mại và sự bất trắc sẽ che phủ hy vọng phục hồi của thương mại toàn cầu vào năm 2021.

Hơn nữa, việc lưu thông toàn cầu vẫn chưa thông suốt. Mặc dù tổng số chuyến bay toàn cầu đang dần phục hồi nhưng vẫn thấp hơn 40% so với đầu năm nay. Việc cập cảng tàu container vẫn ì ạch. Tính đến đầu tháng 8, số container cập cảng vẫn giảm khoảng 7% so với cùng kỳ năm ngoái.

Bất chấp tình hình kinh tế và thương mại toàn cầu đang trì trệ, các nguyên tắc cơ bản hỗ trợ sự phát triển ngoại thương của Trung Quốc không những không thay đổi mà còn dần được củng cố ở một số khía cạnh nhất định.

Thứ nhất, lợi thế về thể chế của Trung Quốc đã trở nên rõ ràng hơn. Trong bối cảnh triển vọng đáng lo ngại đối với thương mại và đầu tư toàn cầu, Trung Quốc đã có thể nhanh chóng áp dụng một loạt biện pháp để ổn định ngoại thương trên cả nước, tập trung vào những điểm chính và bù đắp những thiếu sót. Những động thái thiết thực này chứng tỏ lợi thế thể chế so sánh của quốc gia.

Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, xuất khẩu của Trung Quốc đã tăng 11,6% so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng 8, tháng tăng trưởng dương thứ năm liên tiếp trong năm nay, một dấu hiệu cho thấy tình trạng của cả nền kinh tế Trung Quốc và toàn cầu được cải thiện đáng mừng.

Tổng khối lượng ngoại thương của Trung Quốc đạt 20,05 nghìn tỷ nhân dân tệ từ tháng 1 đến tháng 8. Mặc dù vẫn giảm 0,6% so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng mức giảm đã thu hẹp 1,1 điểm phần trăm so với mức giảm từ tháng 1 đến tháng 7, cho thấy tình hình thương mại nói chung đã có chuyển biến tốt hơn.

Thứ hai, lợi thế thị trường mạnh ở Trung Quốc nổi bật hơn. Trung Quốc có dân số 1,4 tỷ người, GDP bình quân đầu người đạt 10.000 USD, khoảng cách tỷ lệ tiêu dùng giữa Trung Quốc và mức trung bình thế giới là hơn 15%, và nhóm thu nhập trung bình của nước này tiếp tục tăng.

Thị trường nội địa quy mô siêu lớn cung cấp cho các công ty thương mại nước ngoài, đặc biệt là các công ty tư nhân, nhiều dư địa để phát triển.

Thứ ba, những lợi thế từ mở cửa nhiều cấp sẽ tiếp tục xuất hiện. Với sự lây lan của đại dịch toàn cầu, Trung Quốc tiếp tục tuân thủ chính sách quốc gia cơ bản là mở cửa với thế giới bên ngoài, tạo ra sự đảm bảo vững chắc cho sự phát triển của ngoại thương.

Chẳng hạn, Chính phủ Trung Quốc tiếp tục đẩy mạnh triển khai các hoạt động sau khi Hiệp định Tạo thuận lợi Thương mại của WTO có hiệu lực vào năm 2017, hướng dẫn các doanh nghiệp làm hồ sơ xuất nhập khẩu mà không cần giấy tờ, nâng cao hơn nữa hiệu quả thông quan, tạo thuận lợi hơn trong quá trình kiểm tra, kiểm dịch các thủ tục. Điều này đảm bảo rằng hàng hóa của các doanh nghiệp ngoại thương có thể thâm nhập thị trường toàn cầu một cách thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, có một số rào cản khi mà chuỗi công nghiệp của Trung Quốc phải đối mặt với áp lực di dời trong những năm gần đây. Bởi vì một số quốc gia phát triển đang cố gắng cắt giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc và khuyến khích các công ty của họ quay trở lại thị trường nội địa, nhiều doanh nghiệp sản xuất ở Trung Quốc đã bị ảnh hưởng.

Mặc dù lợi thế về chi phí lao động của Trung Quốc tạo điều kiện cơ bản cho các công ty đa quốc gia thực hiện gia công thương mại trong giai đoạn đầu cải cách và mở cửa của đất nước, nhưng chi phí lao động tăng cao và các chi phí hoạt động khác đã buộc một số doanh nghiệp sản xuất nước ngoài phải di dời nhà máy của họ sang các bộ phận khác của thế giới trong những năm gần đây, đặc biệt là các ngành thâm dụng lao động như quần áo, giày dép.

Bất chấp chuỗi công nghiệp của Trung Quốc đang đối mặt với áp lực di dời, sự ổn định và khả năng cạnh tranh của chuỗi công nghiệp ngoại thương của Trung Quốc không hề suy yếu và còn được điều chỉnh thêm.

Mặc dù các ngành công nghiệp sử dụng nhiều lao động hiện nay đang dần chuyển dịch từ Trung Quốc sang Đông Nam Á và các nước khác, chúng vẫn phụ thuộc nhiều vào các sản phẩm và thiết bị trung gian của Trung Quốc - và phần lớn dây chuyền công nghiệp hiện vẫn ở Trung Quốc.

Đồng thời, mặc dù Mỹ và các nước khác đã rất cố gắng thúc đẩy sự phát triển trở lại của ngành, các công ty nước ngoài đã dần tăng cường niềm tin đầu tư vào Trung Quốc.

Trong bối cảnh đó, sự tăng trưởng của hoạt động ngoại thương của Trung Quốc đã trở thành điểm nhấn trong bối cảnh kinh tế và thương mại toàn cầu suy thoái hiện nay.

Do những lợi thế cơ bản về tăng trưởng của ngành tiếp tục được củng cố, có thể thấy trong khi quy mô ngoại thương trong quý IV và thậm chí quy mô cả năm của Trung Quốc sẽ tiếp tục phục hồi tăng trưởng, thì các kênh thị trường toàn cầu và cơ cấu sản phẩm của Trung Quốc sẽ càng phong phú và được cải tiến nhiều hơn.

Tác giả là chủ tịch Học viện Hợp tác Kinh tế và Thương mại Quốc tế Trung Quốc, trực thuộc Bộ Thương mại Trung Quốc.

(*) Các quan điểm của bài viết không nhất thiết phải phản ánh quan điểm của China Daily.

Nguồn: China Daily

Từ khóa: ngoại thương, Trung Quốc, phục hồi kinh tế toàn cầu