Tương lai của FTA Mỹ-Đài Loan

960x0

Ít nhất một nửa nghị sĩ Mỹ tin rằng mối quan hệ song phương Mỹ-Đài Loan hiện nay đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết, và rằng đây là thời cơ thích hợp để xúc tiến một hiệp định thương mại song phương. Họ đã cùng viết một bức thư chung gửi đến Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer yêu cầu ông khởi động đàm phán.

Cả Mỹ và Đài Loan đều mong muốn có được FTA này, một phần vì mối lo ngại ngày càng tăng đối với Trung Quốc và một phần vì Đài Loan ngày càng nhận ra mối nguy cho nền kinh tế của mình nếu ko cải thiện kết nối với thế giới.

Một người trong chính phủ Đài Loan bộc bạch, rủi ro ở đây là Đài Loan sẽ mất dần lợi thế cạnh tranh nếu tiếp tục nằm ngoài các hiệp định thương mại. Đài Loan không thuộc ASEAN, và các hiệp định thương mại song phương hay khu vực của Đài Loan có thể dễ dàng bị Trung Quốc chặn đứng. Doanh nghiệp Đài Loan cần một cổng thương mại để kết nối họ với thế giới.

Hện nay, khoảng một nửa kim ngạch thương mại của Đài Loan là với Trung Quốc đại lục hoặc Hong Kong. Và tình trạng tập trung tương tự cũng diễn ra trong lĩnh vực đầu tư, với 80% đầu tư vào Đài Loan là từ Trung Quốc hoặc Hong Kong. Đây là một sự phụ thuộc quá mức về kinh tế. Mỹ sẽ giúp Đài Loan có thêm một lựa chọn.

Và về phía Mỹ, một FTA với Đài Loan cũng sẽ giúp đem lại lợi ích kinh tế cho Mỹ, dù là khiêm tốn. IMF xếp Đài Loan là nền kinh tế lớn thứ 20 trên thế giới với GDP xấp xỉ 600 tỷ USD, nằm giữa Thuỵ Sĩ và Ba Lan. Nhưng số liệu trên chưa cho thấy hết được vai trò thương mại của Đài Loan. Đài Loan là đối tác thương mại lớn thứ 10 của Mỹ, trên cả Ấn Độ và Pháp.

Tuy nhiên, hai bên vẫn chưa tiến hành hoặc lên kế hoạch tiến hành các cuộc thảo luận về FTA. Thứ nhất, Mỹ vẫn còn có thái độ nước đôi đối với tự do hoá thương mại, và Đại diện Thương mại Mỹ Lighthizer lại không thích hình thức FTA. Thứ hai, Đài Loan cũng có các nhóm lợi ích trong nước không sẵn sàng để cạnh tranh với nước ngoài.

Nhưng lý do quan trọng nhất chính là cái bóng của Trung Quốc đang phủ lên tiến trình thảo luận. Sẽ là nước cờ sai lầm cho Mỹ nếu dùng FTA với Đài Loan như là một phần trong chính sách thương mại của nước này với Trung Quốc hoặc dùng Đài Loan để mặc cả. Và Đài Loan cũng có những lý do để thận trọng về FTA với Mỹ. Nếu đơn thuần để cải thiện môi trường thương mại, FTA là một ý tưởng hay, nhưng nếu để làm mồi nhữ bên thứ ba, điều đó ko nên chút nào. Tiến thêm một bước trong quan hệ kinh tế với Đài Loan sẽ được xem khi lùi về một bước trong quan hệ với Trung Quốc.

Vậy thì làm thế nào để xây dựng một FTA đúng nghĩa với Đài Loan?

Đầu tiên, đây phải là một thỏa thuận bao trùm, bao gồm các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ và nông nghiệp. Chúng ta sẽ không thể sửa chữa hay nâng cấp một FTA sau khi nó được ký kết, vậy thì, rất đáng để bỏ thời gian đàm phán nên một FTA thật chất lượng. Lĩnh vực nhạy cảm nhất có khả năng là nông nghiệp, vì Đài Loan có một bộ phận lớn người nông dân sản xuất nhỏ lẻ. Chính phủ Đài Loan sẽ cần phải tìm ra cơ chế hỗ trợ cho những người nông dân không có khả năng cạnh tranh. Các công cụ hữu ích có thể là hỗ trợ cho vay thế chấp bằng đất đai, cho phép một người nông dân bán đất đai cho chính phủ để đổi lấy khả năng trọn đời được duy trì tài sản là nơi cư trú cùng với 20 năm thu nhập được đảm bảo.

Thứ hai, FTA cũng cần phải có nội dung về kỹ thuật số. Hãy để mỗi người tiêu dùng và doanh nghiệp ở Đài Loan được hưởng lợi từ sức mạnh công nghệ Mỹ.

Thứ ba, Mỹ nên cân nhắc việc kết hợp FTA với Đài Loan vào sáng kiến thương mại biên giới. Mỹ có thể gặt hái lợi ích trong các FTA và nên cho phép các nền kinh tế còn lại làm điều tương tự. Điều quan trọng ở đây là Mỹ quan tâm cải thiện hoạt động thương mại với tất cả các nền kinh tế, và cho dù mối sáng kiến với Đài Loan dưới hình dạng nào, nó cũng nên được xem xét trong bối cảnh đó. Thật ra, có thể khởi động đồng thời đàm phán FTA và đàm phán TPP, tại sao không?

Thứ tư, Đài Loan có thể tiếp tục cải thiện mức độ tự do hóa có chọn lọc. Chẳng hạn như: Có các lĩnh vực kinh tế nào mà Đài Loan hiện đang có mức thuế quan cao hơn hoặc gặp phải nhiều rào cản thương mại hơn Trung Quốc? Cho dù Đài Loan có thể nhanh chóng đạt được FTA với Mỹ hay không, thì việc mở cửa ít hơn cho Mỹ so với Trung Quốc sẽ không có lợi cho Đài Loan.

Cuối cùng, FTA nên được lên mô hình và truyền tải ý tưởng. Đã đến lúc để khởi động đàm phán FTA, và chúng ta không nên chỉ giới hạn nội dung thảo luận trong thương mại song phương. Hai bên có thể mở rộng đàm phán về nhiều vấn đề khác, chẳng hạn: ản hưởng của việc chống lạm phát là gì? Nhà đầu tư Đài Loan có thể tiếp cận hơn nữa các công cụ tài chính của Mỹ? lợi ích trong chuỗi cung ứng Đài Loan-Trung Quốc là gì? Thành phố nào của Mỹ có thể phát triển kết nối hàng không với Đài Loan? Sẽ hữu ích khi bắt đầu bằng các cuộc làm việc giữa các viện nghiên cứu, các cuộc thảo luận bàn tròn và xây dựng mô hình. Nếu mục đích cuối cùng là để cho FTA Mỹ-Đài Loan trở thành hiện thực vào một ngày không xa, hãy bắt đầu từ việc thảo luận về những gì thực tế nhất.

Nguồn: Forbes

Từ khóa: kỹ thuật số, đàm phán, Đài Loan, FTA