Khu vực tam giác phát triển Campuchia-Lào-Việt Nam là gì?

CLV1606

Trong bối cảnh tiến trình toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ, ngày càng nhiều quốc gia Đông Nam Á đang bắt đầu nhận ra tầm quan trọng của hợp tác kinh tế trong việc thúc đẩy tăng trưởng. Xu hướng này trái ngược với những sự kiện diễn ra gần đây tại Phương Tây, khi các nước như Mỹ chối bỏ các nguyên tắc tự do thương mại, haynhư Vương quốc Anh theo đuổi chính sách biệt lập tách khỏi Liên minh châu Âu thông qua Brexit.

Hồi tháng Ba năm nay, Thủ tướng 3 nước láng giềng gồm Campuchia, Lào và Việt Nam (CLV) đã gặp nhau và thông qua một kế hoạch hành động nhằm kết nối các nền kinh tế của ba nước tầm nhìn đến năm 2030. Ba nhà lãnh đạo cam kết xây dựng “một liên kết chặt chẽ, bền vững và thịnh vượng giữa các quốc gia Đông Dương” nằm trong kế hoạch chung liên vùng của Cộng đồng ASEAN tầm nhìn 2025.

Cuộc họp giữa các nhà lãnh đạo diễn ra tại Hà Nội là một phần trong Hội nghị lần thứ 10 của Khu vực tam giác phát triển Campuchia-Lào-Việt Nam (CLV-DTA). Được thành lập năm 1999, CLV-DTA bao gồm 10 tỉnh biên giới giữa 3 quốc gia thành viên. Cuối năm 2009, các thành viên quyết định đưa thêm 3 địa phương từ mỗi nước vào danh sách những tỉnh thuộc Khu vực phát triển này. Tại hội nghị năm nay, Thủ tướng 3 nước Lào, Campuchia và Việt Nam đã đồng ý mở rộng để tam giác phát triển bao trùm toàn bộ lãnh thổ của các nước Đông Dương.

Sau hơn một thập kỷ, tất cả các quốc gia thành viên của CLV-DTA đều đã chứng kiến sự chuyển mình nhanh chóng. Campuchia đã đạt mức tăng trưởng trung bình 7%/năm. Còn Việt Nam thì từ một trong số những nước nghèo nhất khu vực vươn lên tốp đầu trong bảng xếp hạng những nền kinh tế thịnh vượng nhất tại Đông Nam Á.VàLào thì được Ngân hàng Thế giới nhận xét là một trong số các quốc gia có tốc độ phát triển nhanh nhất trong khu vực. Mặc dù nguyên nhân đằng sau sự tăng trưởng của mỗi nước là khác nhau, CLV đóng một vai trò rất quan trọng trong đó, tuy nhiên, vai trò này lại thường bị xem nhẹ.

Mối quan hệ tốt đẹp giữa Lào, Campuchia và Việt Nam đã tạo thuận lợi cho dòng vốn đầu tư qua lại giữa những quốc gia này. Ví dụ, Việt Nam đã đầu tư vào 113 dự án trị giá khoảng 3.56 tỷ USD tại các tỉnh dọc biên giới Lào và Campuchia (65 dự án ở Lào và 48 dự án tại Campuchia). Bên cạnh đó, Việt Nam cũng hỗ trợ hai quốc gia láng giềng thông qua việc cung cấp tài chính để xây dựng cơ sở hạ tầng. Trước đó, Việt Nam đã cho Campuchia vay ưu đãi 26 triệu USD để xây dựng một tuyếnđường dài 70 km kết nối Banlung và Ou Ya Day.

Trên cơ sở CLV-DTA, bản thân Việt Nam cũng đã thu được nhiều lợi ích. Trong bài phát biểu của mình, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh 5 tỉnh của Việt Nam nằm trong tam giác phát triển đã thu hút 233 dự án đầu tư từ 20 quốc gia và vùng lãnh thổ với tổng vốn đăng ký là 2.3 tỷ USD.

CLV-DTA đã chứng minh đây là cơ chế hữu hiệu cho quá trình phát triển quan hệ đối tác giữa các thành viên. Theo nghiên cứu của ông Vannarith Chheang-nhà phân tích từ Viện Yusof Ishak, Nhật Bản với tư cách là nhà bảo trợ chính cho CLV-DTA từ những ngày đầu, đã cam kết cung cấp 1.5 tỷ USD để xây đắp mối quan hệ đối tác qua đó thúc đẩy sự phát triển của 3 nước Đông Dương trong các lĩnh vực giáo dục, hệ thống tưới tiêu và cơ sở hạ tầng. Ngoài ra, Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) đã đang tiến hành nhiều chương trình hỗ trợ cho Lào, Campuchia và Việt Nam trên nền tảng hợp tác Tiểu vùng sông Mê Công mở rộng. Trong suốt hội nghị năm nay, ADB đã đề xuất nhiều chiến lược nhằm tiếp tục hỗ trợ CLV-DTA. Một trong số đó là giúp ba nước thuộc bán đảo Đông Dương thu hẹp khoảng cách về cơ sở hạtầng thông qua kiến tạo những hành lang kinh tế từ nguồn đầu tư của chính phủ và khối tư nhân.

Không thể phủ nhận rằng, CLV đóng vai trò địa-chính trị quan trọng đặc biệt là đối với Việt Nam. Đất nước hình chữ S được coi là nhà lãnh đạo không ngai của tam giác phát triển do vị thế chính trị và nền kinh tế phát triển hơn so với 2 quốc gia còn lại. Trong bài phân tích của mình ông Vannarith nhận định “Việt Nam lo ngại về ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc ở Campuchia và Lào”. Do đó, sự mở rộng của tam giác phát triển từ 13 tỉnh lên cấp độ toàn lãnh thổ của 3 nước thành viên là nhằm tăng cường vai trò của Việt Nam tại khu vực.

CLV-DTA đã đạt được một số thành công nhưng tiềm năng của cơ chế này vẫn chưa được nhận thức đầy đủ. Vai trò của CLV-DTA không chỉ là về kết nối kinh tế mà còn mở rộng sang những lĩnh vực khác như liên kết về an ninh cũng như hợp tác phát triển xã hội và văn hóa. Trên cơ sở những phân tích vừa nêu, cơ chế này chứa đựng tiềm năng có thể thúc đẩy hợp tác trong những lĩnh vực khác. Tỷ lệ đói nghèo tại Campuchia và Lào vẫn còn cao với những quốc gia láng giềng khác. Vì vậy, nâng cao mức sống người dân nên là một trong những nhiệm vụ chính của CLV-DTA trong bối cảnh cả ba nước đều nằm trên lưu vực sông Mê Công.

Cuối cùng, CLV-DTA vẫn đang tìm kiếm phương thức hợp tác phù hợp cho dù mức độ liên kết hiện tại đã khá cao. Sự đồng thuận diễn ra tại hội nghị CLV-DTA chính xác là những gì đang thiếu ở các quốc gia ASEAN còn lại. Nếu CLV-DTA có trở thành một hình mẫu tương đối cho những gì Cộng đồng kinh tế ASEAN đang hướng tới, thì tương lai của hoạt động liên kết khu vực sẽ được đảm bảo.

Nguồn: The ASEAN Post - LA

Từ khóa: CLV-DTA, Mê Công, ASEAN, Việt Nam, Tam giác phát triển