Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hôm qua, Hoa Kỳ và Canada đã đồng ý tiếp tục đàm phán lại NAFTA, giữa lúc vấn đề thương mại đang hết sức căng thẳng khi Mỹ thông báo sẽ đánh thuế Trung Quốc vào hôm nay (15/6).

Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer và Ngoại trưởng Canada Chrysita Freeland đã thống nhất sẽ tiếp tục đàm phán để sửa đổi Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA), bất chấp xung đột giữa Mỹ và Canada sau khi Tổng thống Donald Trump lên tiếng trách móc Thủ tướng Justin Trudeau vào tuần trước. Tình hình càng xấu hơn khi cố vấn thương mại của Trump ông Peter Navarro đã lên tiếng xúc phạm Thủ tướng Canada Trudeau.

Bầu không khí lạnh lẽo đã khiến người ta dự đoán các cuộc thảo luận sẽ dừng lại và Trump sẽ rút Hoa Kỳ khỏi toàn bộ Hiệp định NAFTA. Bà Freeland cho biết, các nước vẫn chưa ấn định được thời điểm cụ thể để tiếp tục đàm phán, tuy nhiên bà tiết lộ, thời điểm đó sẽ rơi vào mùa hè. Còn các quan chức bên phía Mexico thì cho biết, quá trình đàm phán sẽ quay trở lại vào tháng 7.

Sau khi nổi đóa với lãnh đạo các đối tác thương mại lớn của Mỹ tại Hội nghị Thượng đỉnh G7 vào tuần trước, Trump và chính quyền của mình tiếp tục đả kích Trudeau, khiến cho tình hình thậm chí còn xấu hơn.

Về phần mình, Thủ tướng Trudeau đã bình luận, Canada sẽ không chịu sức ép từ Mỹ và sẽ tiến hành các mức thuế trả đũa. Động thái trên kéo theo sự chỉ trích từ Trump và các quan chức khác của Mỹ, cho rằng Trudeau đang đâm sau lưng Mỹ.

Ngoại trưởng Freeland đã dành thời gian trong tuần trước để thảo luận với chính quyền Washington, và có cuộc gặp với ông Lighthizer hôm thứ Năm tuần rồi.

Nhà Trắng đang ‘ra quân’ ở một trận tuyến khác, đó là kế hoạch công bố danh sách hàng hóa Trung Quốc mà Mỹ sẽ đánh thuế vào hôm nay (15/6), theo nguồn tin mà CNBC thu thập được.

Danh sách đánh thuế này dự kiến bao gồm từ 800 đến 900 sản phẩm, đã giảm so với danh sách gốc với khoảng 1300 mặt hàng mà Đại diện Thương mại Mỹ công bố trước đó hồi tháng Tư. Tuy nhiên, tổng giá trị đánh thuế sẽ là bao nhiêu thì vẫn còn chưa rõ.

Ông Dad Clifton, phụ trách mảng nghiên cứu chính sách của Công ty Strategas đưa ra dự đoán, tổng giá trị đánh thuế có thể là 40 tỷ USD.

Cũng giống như các nước khác đang bị Mỹ đánh thuế, Trung Quốc cũng đã đe dọa trả đũa bằng các mức thuế riêng. Tình hình có vẻ tiến triển khi Nhà Trắng đạt được một thỏa thuận cho phép Công ty ZTE của Trung Quốc được mua trở lại hàng hóa Mỹ mặc dù công ty này vi phạm lệnh trừng phạt không được bán hàng cho Iran và Bắc Triều Tiên. Tuy nhiên, thỏa thuận này hiện nay đang gặp rắc rối, khi Thượng Viện Mỹ đang nỗ lực để bác bỏ thỏa thuận đó bằng một dự luật đang được đưa ra thảo luận. Phía Nhà Trắng cũng đang cố gắng vận động các đại biểu Quốc hội nhằm phủ quyết dự luật này.

Ông Juan Carlos Hartasanchez, giám đốc cấp cao củaAlbright Stonebridge Group nhận định “Đây là một việc quan trọng mà Tổng thống Trump đã hứa với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Theo tôi, việc này sẽ làm hình ảnh của Mỹ suy yếu trong mắt người Trung Quốc.”

Ông Hartasanchez cho biết, nếu Mỹ tìm được cách dàn xếp tranh chấp với Trung Quốc, việc này sẽ giúp ích cho tiến trình đàm phán lại NAFTA, mặc dù có thể không ảnh hưởng gì đến kết quả đàm phán.

Ông nói “Chính quyền Mỹ đã mở ra qua nhiều trận tuyến trong cuộc chiến chống lại các đối tác thương mại chính. Họ vừa có cuộc chiến với Trung Quốc, vừa có cuộc chiến trong NAFTA, và lại còn một cuộc chiến với châu Âu. Điều này gây khó khăn cho việc đo lường tác động của một cuộc đàm phán đến các cuộc đàm phán còn lại”.

Các chiến lược gia thương mại và chính trị thì nhận định, số phận NAFTA kém rõ ràng hơn sau hội nghị G7, và hiện nay, càng khó khăn hơn bao giờ hết để dự đoán khả năng đạt được thỏa thuận sửa đổi Hiệp định thương mại 24 năm tuổi này.

Hôm thứ Ba vừa qua, ông Navarro đã hạ giọng xin lỗi vì đã xúc phạm Thủ tướng Trudeau. Ông Navarro cũng cho biết, danh sách hàng hóa Trung Quốc dự kiến bị áp thuế sẽ ngắn hơn danh sách ban đầu.

Vẫn còn tín hiệu tích cực, ông Clifton nhận định. “Tác động kinh tế của danh sách đánh thuế ban đầu vẫn trong tầm kiểm soát, mặc dù chúng ta đang tiến vào giai đoạn khó khăn hơn nếu như mức thuế tới đây được áp dụng”.

Ông Clifton nhận định các sự kiện diễn ra cuối tuần này sẽ làm leo thang nguy cơ xảy ra chiến tranh thương mại. Ông cho biết Trump tin là Canada đã sai và mức thuế này sẽ sửa lại sai lầm đó, nhưng Trump có thể xem hành động trả đũa của Canada là một bước leo thang mới và có thể đáp trả lại.

Hôm thứ Hai, Trump cho biết những lời bình luận của Trudeau sẽ khiến Canada trả giá bằng “rất nhiều tiền”. Mặc dù Canada là nước chịu nhiều tổn thất trước quyết định đánh thuế của Mỹ, thâm hụt hàng hóa của Mỹ với Canada lại tương đối ít hơn so với con số mà Mỹ thâm hụt với Trung Quốc hay Mexico. Còn trong thương mại dịch vụ, Mỹ thậm chí còn thặng dư 8 tỷ USD với Canada.

Patrick Leblond, thành viên cao cấp tại Trung tâm Cải tiến Quản trị Quốc tế ở Ontario, Canada, thì đánh giá “Theo tôi, ít ra chúng ta biết được đàm phán NAFTA vẫn đang tiếp diễn, và chưa ai thông báo về việc rút khỏi Hiệp định”.

Một số chuyên gia thương mại thì nhận định, tình huống có thể sẽ khó khăn hơn sau khi ba nước không thể đạt được thỏa thuận trước kỳ bầu cử của Mexico sẽ diễn ra trong 2 tuần nữa, và sau khi Mỹ đã bỏ lỡ hạn chót để Quốc hội Mỹ lâm thời có thể thông qua Hiệp định NAFTA sửa đổi từ vài tuần trước.

Trước đó, chính quyền Trump đã đánh thuế lên thép và nhôm nhập khẩu từ Mexico và Canada, động thái được một vài người cho là để thúc đẩy đàm phán NAFTA.

Ông Leblond nhận định “Nếu Trump nghĩ rằng đánh thuế Mexico và Canada sẽ giúp ông có được lợi thế, thì thực tế đã đi ngược với suy nghĩ của ông”. Ông Leblond cho rằng việc Trump tỏ thái độ với Trudeau không giúp ích được gì.

“Thậm chí nếu Trump đe dọa rút khỏi NAFTA, hoặc chính thức thông báo về ý định rút lui theo điều khoản 2205 trong Hiệp định, tôi cho là cả Canada và Mexico sẽ cùng nói “anh cứ việc, chúc may mắn”. Chúng ta sẽ chờ xem hệ thống chính trị của Mỹ hoạt động ra sao và chuyện gì sẽ xảy ra, liệu Mỹ có thể làm việc đó không”, ông Leblond cho biết.

“Chắc chắn bên phía Canada, chúng tôi sẽ ủng hộ chính phủ Canada đáp trả lại. Đây rõ ràng là sự bắt nạt, và chúng tôi sẽ phải chống trả. Về phía Quốc hội Mỹ, Canada đã ra sức vận động hành lang và chúng tôi sẽ tiếp tục việc đó”.

Ông Leblond cho biết một vài luật sự thương mại tin rằng Trump không có đủ thẩm quyền để rút khỏi NAFTA mà không được sự phê chuẩn của Quốc hội, bởi vì hành động thương mại này cần phải được ban hành dưới dạng văn bản luật. Lãnh đạo doanh nghiệp, các hiệp hội thương mại và nhiều nghị sĩ Quốc hội phản đối việc rời khỏi NAFTA – Hiệp định giúp hình thành một mạng lưới mắt xích các ngành công nghiệp và các chuỗi cung ứng trên cả ba nước.

Ông Leblond nói “Quốc hội Mỹ có thể gây khó dễ cho chính quyền của Trump. Tôi đoán là việc này sẽ vướng lại ở tòa án một lúc lâu”, đề cập đến việc Tòa án Tối cao Mỹ mới là cơ quan quyết định việc rút lui khỏi NAFTA.

Ông Clifton cũng dự báo về một cuộc chiến ác liệt nếu Trump vẫn cố rút khỏi NAFTA.

Chúng tôi tin rằng sẽ có người khởi kiện hành động trên, và chúng tôi tin ban lãnh đạo Quốc Hội Mỹ sẽ chấp thuận vụ kiện kiểu đó – vụ kiện khiếu nại rằng Tổng thống không có thẩm quyền quyết định rút khỏi NAFTA. Đó là một hướng suy nghĩ”. Ông cho biết nguyên đơn của vụ kiện có thể là hiệp hội hoặc một nhóm doanh nghiệp.

Nartashanchez cho biết thậm chí sau thời hạn 6 tháng kể từ khi ra thông báo rút khỏi NAFTA, hiệp định này vẫn sẽ có hiệu lực bởi vướng các thủ tục pháp lý như đã được dự báo từ trước.

“Mọi thứ đều có liên quan với nhau. Mặc dù Mexico không nằm trong G7, nhưng trong bối cảnh quyết định hiện nay của Canada – nước chủ nhà của G7, Mexico cũng bị đẩy vào tình thế khó khăn trong NAFTA”, ông Hartasanchez cho biết.

Ngoài NAFTA, các chuyên gia còn lo ngại một vấn đề khác, đó là khả năng Trump sẽ áp thuế lên ô tô nhập khẩu. Chính quyền Mỹ đang điều tra xem việc nhập khẩu ô tô có ảnh hưởng đến an ninh quốc gia hay không. Quốc hội nước này đang nỗ lực thông qua luật để ngăn chặn Trump sử dụng điều luật an ninh quốc gia làm lý do đánh thuế mà không cần thông qua Quốc hội, nhưng có vẻ khả năng đạt được mục tiêu này này không cao.

Theo Viện Peterson, 187,000 việc làm ở Mỹ có thể bị mất đi nếu nước này rút khỏi NAFTA, trong 1 đến 3 năm tới, và con số này thậm chí còn nhiều hơn nếu Mỹ xé bỏ nốt Hiệp định Thương mại Tự do Mỹ - Canada.

Nếu Mỹ rời NAFTA, Hiệp định vẫn còn hiệu lực với Mexico và Canada, trừ phi hai nước này cũng rút lui.

Nguồn: CNBC – TQ

Từ khóa: thuế, chiến tranh thương mại, NAFTA, trả đũa, Mỹ, Canada