Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) đang được tái đàm phán với rất ít hoặc thậm chí không có sự minh bạch nào. Điều này không có lợi cho người dân thường – những người sẽ hứng chịu nhiều nhất các tác động từ Hiệp định. Trong khi đó, các nhóm lợi ích và các tập đoàn lớn đang thừa nước đục thả câu, tranh nhau tận dụng lỗ hỏng này để nhồi nặn ra một Hiệp định có lợi cho họ.

Dưới đây là ba phương diện mà người dân Canada sẽ hứng chịu những tác động từ NAFTA - Hiệp định đang được đàm phán lại trong vòng tuyệt mật.

Gây nguy hiểm cho quyền tiếp cận nguồn thuốc giá rẻ của người dân

Sự phát triển các chính sách sở hữu trí tuệ ngày một hà khắc đã ảnh hưởng đến các khía cạnh của cuộc sống người dân. Chi phí thuốn men là một minh họa rõ nét nhất những ảnh hưởng mà vấn đề bằng sáng chế hết hiệu lực và các chính sách sở hữu trí tuệ mang lại.

Các tập đoàn dược phẩm được phép độc quyền bán các sản phẩm mà họ nghiên cứu phát triển trong một khoảng thời gian nhất định. Trong khoảng thời gian này, họ được phép đưa chi phí nghiên cứu và phát triển, thường là rất đắt đỏ, vào trong giá thuốc. Sau khi thời gian độc quyền hết hạn, công thức sáng chế sẽ được cung cấp cho các công ty dược khác để sản xuất, mà thường sẽ với một mức giá thấp hơn. Tóm lại, đó là cách mà người dân có được các phiên bản thuốc “generic” hay còn gọi là thuốc không nhãn mác, với mức giá chấp nhận được.

NAFTA đang đe dọa quá trình này. Tập đoàn Big Pharma đang mong muốn kéo dài thời hạn độc quyền sáng chế thuốc. Những kiểu độc quyền “hợp pháp” này đã quá nổi tiếng với các hành động kê cao giá thuốc một cách kinh tởm tại Mỹ, và không nghi ngờ gì nữa, các tập đoàn lớn cũng đang cố mở rộng tập quán này sang Canada.

Nói cách khác, quyền được tiếp cận thuốc men giá rẻ ở Canada có thể sẽ bị xóa sổ hoặc suy giảm trầm trọng theo quy định của NAFTA.

Mạng Internet của Canada bị bó buộc bằng các hệ thống ngăn chặn không thông qua tòa án

Mạng Internet của Canada đang bị đe dọa. Nói thế có vẻ hơi hoang mang, nhưng thực sự đây không phải là một lời nói quá. Tập đoàn Bell của Canada đã tuyên bố công khai rằng công ty này muốn đưa đến đàm phán NAFTA lần này một hệ thống chặn trang mạng mà không cần phán quyết của tòa án.

Điều này có ý nghĩa gì cho đại bộ phận người dân Canada?

Các hệ thống chặn web không phải điều gì mới mẻ. Bell đã từng kiến nghị thiết lập danh sách đen các trang mạng bị cấm, và đề xuất một cơ quan thứ ba để giám soát thực thi, mà không cần quá trình tố tụng. Bell còn thực hiện một bước đi xa hơn bằng cách yêu cầu các hệ thống ngăn chặn này phải đi kèm với điều khoản xử lý hình sự – cho phép bắt giữ người dùng Internet.

Hãy tưởng tượng chúng ta bị khởi kiện ra tòa vì tội sử dụng quyền tự do ngôn luận? Nếu cho rằng điều này là quá đáng, người Canada có thể nói lên tiếng nói của mình để ngăn chặn những đề xuất phi lý này.

Các dữ liệu sức khỏe có thể vào tay nước Mỹ

Cuối cùng, người Canada sẽ cảm thấy vui, khi các thông tin cá nhân nhạy cảm, bao gồm ghi chép về tình trạng sức khỏe, rơi vào tay chính quyền và các Tập đoàn Mỹ? Bất kể ai đang nắm quyền Nhà Trắng, việc các dữ liệu nhạy cảm của người dân Canada lại được lưu trữ ở nơi mà luật pháp Canada không với tới được thì quả thật nguy hiểm. Thực ra, Bang British Columbia và Nova Scotia của Canada đã có quy định về việc yêu cầu các thông tin đời tư nhạy cảm, mà các cơ quan công quyền đang nắm giữ, phải được lưu trữ bên trong quốc gia; Chính quyền liên bang cũng đã phát biểu “tất cả các dữ liệu nhạy cảm, được bảo mật và được chính phủ kiểm soát” phải được lưu trữ bên trong biên giới Canada.

Tuy nhiên, Hoa Kỳ muốn xóa bỏ sự bảo hộ này. Lập trường chính thức của Mỹ là muốn “thiết lập quy tắc để đảm bảo rằng các quốc gia thành viên NAFTA không được áp đặt các rào cản để hạn chế dòng thông tin qua lại giữa các nước, và không được đòi hỏi việc sử dụng hoặc lắp đặt các phương tiện tính toán địa phương”. Điều này có nghĩa là trường học, bệnh viện và các thông tin khác của người dân Canada được thu thập bởi các cơ quan chính phủ sẽ phải đối mặt với rủi ro mất đi sự bảo hộ từ chính phủ mà hiện nay người dân đang được hưởng.

Trong khi các tập đoàn lập luận rằng, biện pháp bảo hộ nội địa hóa dữ liệu là một bước đi hạn chế sự sáng tạo, nhưng họ vẫn chưa cho thấy bằng cách nào và tại sao lại phải hủy bỏ quy định đó. Hành động đó chẳng khác nào đem quyền lợi của người dân để đổi chác lợi nhuận.

Trên đây là 3 vấn đề – trong số nhiều phương diện khác – mà các tập đoàn, nhóm lợi ích, và thậm chí các quốc gia đang lợi dụng sự thiếu minh bạc xung quanh NAFTA để bẻ cong các quy định theo hướng có lợi cho họ.

Marianela Ramos Capelo là nhà thiết kế đồ họa và thành viên nhóm truyền thông của OpenMedia – một tổ chức cộng đồng nhằm kêu gọi giữ cho Internet được tự do, hợp lý về giá cả và không bị kiểm soát.

Nguồn: Rabble – TQ

Từ khóa: NAFTA, bảo hộ, dược phẩm, bằng sáng chế, dữ liệu sức khỏe, hệ thống ngăn chặn