Canada đã thúc đẩy ngoại giao quy mô lớn để chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống Mỹ.
Hơn chục nhà ngoại giao Canada làm việc ở nhiều thành phố khác nhau của Mỹ đã tới Washington để gặp gỡ nhiều nhà lập pháp Mỹ trong Điện Capitol.
Trong chuyến thăm, Canada dự đoán có nhiều khả năng Cựu Tổng thống Donald Trump sẽ trở lại Nhà Trắng. Đặc biệt, có một chính sách của ông Trump mà Canada đang thận trọng theo dõi trong năm nay.
Cựu tổng thống Donald Trump đã hứa sẽ áp dụng thuế quan toàn cầu đối với hàng nhập khẩu nếu ông tái đắc cử. Quy định này sẽ chặt chẽ hơn bất kỳ chính sách thương mại nào từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông.
Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra chi tiết về chính sách này trong diễn văn tranh cử của mình và trong các cuộc phỏng vấn trên phương tiện truyền thông, và theod dó mức thuế tối thiểu toàn cầu là 10%.
Điều đó có áp dụng cho Canada không?
Cả quan chức Canada lẫn đồng minh của ông Trump đều không có câu trả lời rõ ràng về việc thuế quan đó có áp dụng cho Canada hay không. Và ông Trump cũng mơ hồ về những quốc gia và sản phẩm nào có thể được bao gồm hoặc được miễn trừ.
Canada mong đợi là không, không nên có hình phạt đối với một quốc gia đồng minh của Mỹ - gần đây đã ký một hiệp định thương mại tự do với ông Trump, mà ông đã nhiều lần ca ngợi là hiệp định tốt nhất từ trước đến nay.
Đại sứ Canada Kirsten Hillman trao đổi trước CBC News rằng: “Canada sẽ có một buổi làm việc nghiêm túc với Mỹ nếu họ muốn áp dụng chính sách đó với Canada”.
Tuy nhiên, bà cho rằng “Mỹ không nên làm như thế vì chúng tôi vừa ký kết một thỏa thuận giữa Mỹ-Canada-Mexico (NAFTA) mới, miễn thuế 99%”.
Nhiều quan điểm về thuế quan khác nhau đối với Canada
Cần theo dõi chặt chẽ cương lĩnh của Trump, vì các cuộc thăm dò hiện tại cho thấy ông Trump có cơ hội tốt để trở lại nắm quyền trong cuộc bầu cử tháng 11.
Ngay cả ở Washington cũng không có sự đồng thuận rõ ràng với chính sách của ông Trump. Có nhiều quan điểm khác nhau về thuế quan đối với Canada.
Chia sẻ với hãng tin CBC, Nghị sĩ đảng Cộng hòa Michigan Bill Huizenga cho biết ông “khó tin rằng điều đó sẽ xảy ra”. “Đặc biệt là khi nói đến hiệp định thương mại mà ông ấy đã đàm phán và lãnh đạo.”
Thượng nghị sĩ Bắc Dakota Kevin Cramer khẳng định chính xác những gì ông nói với ông Trump rằng “Chúng ta nên nói về những điều này một cách công bằng,” và “Tôi nghĩ chúng ta nên có chiến lược Bắc Mỹ. Không phải là chiến lược duy nhất của Mỹ.”
Một chuyên gia ủng hộ chính sách thuế quan của Trump cho biết ông không chắc điều này sẽ ảnh hưởng đến các quốc gia đã có hiệp định thương mại tự do; ông nghi ngờ điều đó có thể xảy ra, nhưng nói thêm rằng ông Trump đang cố gắng làm điều gì đó chưa từng có theo luật hiện đại.
Charles Benoit, một luật sư thương mại gốc Canada, làm việc tại Mỹ cho biết: “Thực sự chưa có tiền lệ nào cả”.
Ông hy vọng ông Trump sẽ viện dẫn Đạo luật Thương mại năm 1974. Mục 122 trong đó cho phép Tổng thống ấn định mức thuế tối đa 15% trong tối đa 150 ngày trong trường hợp thâm hụt cán cân thanh toán với các quốc gia khác, điều mà Mỹ luôn gặp phải.
Nếu ông Trump sau đó thử gia hạn nó, hết lần này đến lần khác, cứ sau 150 ngày. Điều này chắc chắn sẽ gây ra các vụ kiện, vì việc gia hạn nó cần phải tuân thủ đạo luật của Quốc hội.
Theo ông Benoit thì Mỹ nên đợi thêm một ngày, sau đó tiếp tục áp dụng lại thuế quan sau mỗi 151 ngày.
“Tôi nghĩ đó là điều mà tổng thống có thể làm. Cứ lặp đi lặp lại lần thứ hai sau mỗi 151 ngày”.
Một trong những chuyên gia chính sách thương mại nổi tiếng nhất của Washington trong nhiều thập kỷ, ông Gary Hufbauer không ủng hộ hành vi như vậy, vì nó sẽ tạo ra sự nhạo báng ngôn ngữ trong dự luật.
Nếu điều này xảy ra, các nước sẽ tung ra các mức thuế trả đũa.
Đối với Canada, ông dự đoán nước láng giềng phía bắc sẽ được loại trừ áp thuế, Mexico cũng vậy, nhưng phải có điều kiện.
Ông kỳ vọng ông Trump sẽ sử dụng lời đe dọa này như một mưu đồ đàm phán - một cây gậy để đe dọa Canada và Mexico phải nhượng bộ.
“Ông Trump sẽ đàm phán - để có được thứ gì đó cho sự loại trừ đó,” và nhấn mạnh “[Đó] tất cả chỉ là giao dịch.”
Về những gì ông Trump có thể yêu cầu, ông ấy cũng như chính quyền Biden đã phàn nàn về cách Canada thực hiện một số khía cạnh nhất định của Hiệp định NAFTA mới. Cụ thể là đối với mặt hàng sữa và ô tô.
Hufbauer dự đoán: “Sẽ nhanh thôi, thuế quan đối với sữa sẽ xuất hiện,”.
Phân tích chính sách thương mại của Trump
Một điều mà Cựu Tổng thống Donald Trump đã thành công khi định hướng lại sự đồng thuận chính trị của Mỹ về thương mại.
Chính quyền Biden hiện tại đã duy trì hầu hết các chính sách của ông. Hai vị tổng thống có thể khác nhau về phong cách, nhưng về cơ bản họ nhất trí về thương mại.
Triết lý đó đã được Cựu Bộ trưởng thương mại của Trump nêu rõ từ lâu. Trong cuốn sách của mình và một số tạp chí, Robert Lighthizer đã trình bày một số chính sách thuế quan mà Trump hiện đang thực hiện.
Lighthizer vẫn ở trong tầm ảnh hưởng: Ông đang cố vấn cho chiến dịch tranh cử của ông Trump và gần đây đã công khai tuyên bố rằng ông có ý định tham gia vào chính quyền tiếp theo nếu Trump thắng; hoặc phục vụ trong vai trò chính thức hoặc với tư cách là cố vấn bên ngoài.
Theo ông Lighthizer, toàn cầu hóa đã làm bần cùng hóa giai cấp công nhân Mỹ; làm cho đất nước không thể sản xuất được hàng hóa thiết yếu; mất đi các ngành sản xuất đổi mới; và khiến nó phụ thuộc vào một đối thủ quân sự tiềm năng (Trung Quốc) về các sản phẩm cơ bản hàng ngày.
Ông không mấy kiên nhẫn với những người gọi Mỹ theo chủ nghĩa bảo hộ, khi nước này có mức thuế thấp nhất thế giới.
Và khi nói đến Canada, cuốn sách của Lighthizer chỉ ra rằng nước này tự coi mình là một quốc gia thương mại tự do, sau đó áp dụng các chính sách “địa phương” và “bảo hộ” đối với mọi thứ từ sữa, truyền hình đến viễn thông.
Ông cho biết thuế quan đối với thép Canada và Mexico là hữu ích; Trump đã áp đặt chúng, sau đó dỡ bỏ chúng và đe dọa sẽ áp dụng lại chúng.
Lighthizer viết trong cuốn sách của mình: “Việc Cựu Tổng thống Trump sẵn sàng áp thuế đối với hai đối tác thương mại thân cận nhất của Mỹ - một trong số đó, Canada, cũng là một trong những đồng minh thân cận nhất của Mỹ - đã gửi một tín hiệu rõ ràng rằng hoạt động kinh doanh như thường lệ đã kết thúc”. Không có giao dịch nào là miễn phí.
Điều gì xảy ra tiếp theo?
Những tác động hữu hình từ chính sách thương mại của ông Trump vẫn còn gây ra nhiều tranh cãi.
Một số nghiên cứu cho thấy thuế quan của ông có tác động tích cực đến việc làm ở Mỹ và tác động tiêu cực đến nền kinh tế và lạm phát.
Quan điểm của một nhà kinh tế học và sử gia thương mại về các chính sách của ông Trump khi chuyển một số hoạt động sản xuất từ Trung Quốc, chủ yếu sang Việt Nam và Mexico; trong khi đó, Trung Quốc mua thêm thực phẩm từ Brazil.
Douglas Irwin của Đại học Dartmouth cho biết: “Trong cuộc tranh luận chính trị, cả lợi ích và chi phí [của thuế quan] đều có xu hướng bị phóng đại”.
Nhưng những gì ông Trump đang đề xuất bây giờ lớn hơn thuế quan trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông, mà Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ cho biết chính sách này đã khiến nền kinh tế Mỹ giảm 0,3%.
Ông Trump cũng muốn Quốc hội thông qua luật cho phép áp dụng thuế quan có đi có lại – đó là mức thuế lớn đối với các quốc gia có mức thuế cao, như Ấn Độ và Trung Quốc.
Irwin cho biết rủi ro thực sự là về lâu dài, các chính sách của ông Trump có thể gây ra hiệu ứng domino, lật đổ hệ thống thương mại dựa trên quy tắc, khiến thương mại trở nên mang tính chính trị hơn và khó dự đoán hơn, đồng thời dẫn đến các hành động trả đũa. Theo ông, những quốc gia phụ thuộc nhiều nhất vào thương mại của Mỹ là những quốc gia dễ bị tổn thương nhất.
“Thật có lí khi lo lắng cho Canada.”
Benoit có quan điểm ngược lại. Nếu Trump quản lý để ban hành toàn bộ chương trình nghị sự của mình, với mức thuế lớn nhất đối với châu Á, ông nói rằng Canada sẽ tận hưởng thời kỳ phục hưng trong lĩnh vực sản xuất.
Thay vì phản đối một số chính sách này, ông khuyên Canada nên hợp tác với chính quyền Trump để áp đặt mức thuế tương tự đối với Trung Quốc.
“Canada nên nói: 'Chúng tôi ở bên Mỹ. Chúng tôi đang kề vai sát cánh cùng Mỹ”
Nguồn: CBC
Từ khóa: Mỹ, Canada, thuế quan, chính sách thương mại
