Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Chính quyền mới ở Warsaw đã đạt được một thỏa thuận với EU trong nỗ lực hạn chế xuất khẩu thực phẩm từ Ukraine. Quan chức thương mại hàng đầu của khối cho biết Brussels sẽ kiểm soát dòng chảy nông sản của Ukraine nếu chúng có nguy cơ gây mất giá ở Ba Lan và các nước láng giềng khác.

Vào tháng 4 năm 2023, Ba Lan và Hungary đã bất ngờ đơn phương cấm nhập khẩu nông sản từ Ukraine. Quyết định này xuất phát từ làn sóng phản đối mạnh mẽ của nông dân Ba Lan và Hungary, trước lo ngại giá cả nông sản trong nước giảm sút do lượng hàng nhập khẩu giá rẻ từ Ukraine quá nhiều, dẫn đến tình trạng dư thừa lương thực trên thị trường nội địa.Lệnh cấm này bất chấp luật thương mại chung của EU.

Ủy ban châu Âu (EC) hiện đang chuẩn bị cung cấp thêm các biện pháp bảo vệ cho các nước láng giềng Ukraine khi gia hạn việc miễn thuế, miễn hạn ngạch cho hàng hóa Ukraine, dự kiến bắt đầu từ tháng 6 năm nay.

Ủy viên Thương mại EU Valdis Dombrovskis cho biết đề xuất về các biện pháp bảo vệ thị trường nông nghiệp nội khối sẽ được ban hành trong thời gian sắp tới, nhằm giải quyết lo ngại về tình trạng hàng hóa nông nghiệp từ Ukraine tràn ngập thị trường một số nước thành viên. Đề xuất này dự kiến sẽ bao gồm "các biện pháp bảo vệ đặc thù theo từng quốc gia", cho phép Brussels chặn nhập khẩu nếu thị trường của một quốc gia cụ thể bị bão hòa. Hiện tại, việc đánh giá tác động chỉ dựa trên tổng thể thị trường EU, khiến khả năng áp dụng các biện pháp bảo vệ trở nên khó khăn hơn.

"Chúng tôi sẽ tìm cách cung cấp thêm những đảm bảo cho Ba Lan và các quốc gia thành viên khác, và một cách để thực hiện điều này là đưa ra các biện pháp bảo vệ đặc thù theo từng quốc gia," ông Dombrovskis cho biết.

"Chúng ta thấy rằng tác động khu vực của thương mại hoặc xuất khẩu nông sản của Ukraine phân bố rất không đồng đều. Nó chủ yếu ảnh hưởng đến các nước láng giềng ngay lập tức trong khi không gây ra nhiều gián đoạn cho thị trường EU nói chung."

Những biện pháp bảo vệ mang tính chặt chẽ hơn sẽ là một cú hích cho Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, người đang cố gắng bảo vệ lợi ích kinh tế trong nước đồng thời thực hiện lời hứa đưa Ba Lan trở lại vị trí trung tâm trong việc hoạch định chính sách của EU. Điều này diễn ra sau nhiều năm xích mích giữa chính quyền trước đó của đảng Luật pháp và Công lý (PiS) và Brussels, chủ yếu xoay quanh vấn đề suy giảm trật tự pháp quyền của Ba Lan.

Bộ Nông nghiệp Ba Lan chưa phản hồi lập tức yêu cầu bình luận về kế hoạch của EU.

Sau khi nhậm chức vào tháng 12 năm ngoái, Tusk đã khiến Brussels thất vọng khi duy trì lệnh cấm xuất khẩu ngũ cốc do PiS áp đặt, đồng thời tuyên bố sẽ bảo vệ lợi ích của các tài xế xe tải Ba Lan, những người đã phong tỏa một số cửa khẩu biên giới với Ukraine để phản đối sự cạnh tranh giá rẻ từ các nhà vận tải Ukraine.

Trước đó, các tài xế đã đồng ý tạm dừng phong tỏa, điều này cũng sẽ tạo điều kiện cho chuyến thăm Kyiv của Tusk.

Ủy viên Thương mại EU Valdis Dombrovskis cho biết việc gia hạn ưu đãi thương mại cho Ukraine sẽ kéo dài đến tháng 6 năm 2025. Đề xuất này cần phải được Nghị viện châu Âu và đa số các quốc gia thành viên EU phê chuẩn.

Bên cạnh việc gia hạn ưu đãi, EU cũng mở các cuộc đàm phán về tự do hóa thương mại hai chiều, kêu gọi Ukraine giảm bớt rào cản thương mại để thúc đẩy xuất khẩu của EU khi Ukraine bắt đầu đàm phán gia nhập khối.

Việc miễn thuế đơn phương này được trao cho Ukraine vào tháng 6 năm 2022 do cuộc xâm lược toàn diện của Nga, vốn hạn chế khả năng vận chuyển thực phẩm của Ukraine qua Biển Đen đến các thị trường truyền thống ở Châu Phi và Châu Á.

Giới chức EU đang xem xét áp dụng hạn ngạch xuất khẩu đối với những mặt hàng nhạy cảm như thịt gia cầm, đường và trứng từ Ukraine. Nhập khẩu thịt gia cầm và trứng từ Ukraine đã tăng gấp đôi kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Tuy nhiên, vẫn chưa có quyết định chính thức.

Tại Romania, nông dân và tài xế xe tải đã có những cuộc biểu tình không thường xuyên, yêu cầu các biện pháp kinh tế trong nước. Họ cũng bày tỏ lo ngại về sự cạnh tranh từ thị trường Ukraine và việc thiếu quy định chặt chẽ đối với hàng nhập khẩu và dịch vụ từ Ukraine.

Tổ chức nông dân chính của Romania kêu gọi chính phủ thúc đẩy điều khoản tự vệ và các hạn chế chặt chẽ hơn đối với hàng nhập khẩu khi gia hạn ưu đãi thương mại cho Ukraine.

Nguồn: Financial Times

Từ khóa: hạn chế xuất khẩu, ưu đãi thương mại, Ukraine