Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Không có lí do gì để Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) không thể sở hữu cho riêng mình một biến thể của Sony hay Samsung. Có lẽ, hiện tại chính là thời điểm thích hợp để Asean tiến thêm một bước mới trong chiến lược hội nhập kinh tế của mình và tạo ra thương hiệu riêng cho các sản phẩm. 

Suy cho cùng, nhóm các nước ASEAN hiện đang là nền kinh tế lớn thứ sáu trên thế giới. Tổng giá trị thương mại của khu vực đã đạt đến 2,3 nghìn tỷ USD vào năm 2015. Trong số các chính sách thương mại của ASEAN có cả những chính sách thu hút đầu tư từ các công ty đa quốc gia bên ngoài khu vực. Điều này là dễ hiểu, vì ASEAN được dự đoán sẽ trở thành công xưởng của thế giới trong vòng 10 đến 15 năm tới.

Việc nhận ra tiềm năng sản xuất trong khu vực là một yếu tố quan trọng để ASEAN có thể tạo ra những sản phẩm mang thương hiệu riêng. Hoạt động này cũng sẽ đòi hỏi sự tham gia của tất cả các quốc gia trong khu vực.

Thương hiệu riêng của ASEAN trong lĩnh vực điện tử

Có nhiều lý do để ngành điện tử của khối ASEAN là ngành tiềm năng tạo ra những sản phẩm mang thương hiệu của riêng mình, chứ không phải là một ngành nào khác.

Đầu tiên, điện tử là ngành xuất khẩu lớn nhất của khu vực, lên đến hơn 289 tỷ USD vào năm 2015, tương đương 25% trong tổng sản lượng hàng hóa xuất khẩu của ASEAN.

Theo Ban thư ký ASEAN, đối với tổng sản lượng hàng hóa xuất khẩu trong và ngoài khu vực, riêng khu vực điện tử đã chiếm hết lần lượt là 21,4% và 26,3%.

Hơn nữa, một đặt điểm thú vị của khối ASEAN chính là tiềm năng phân bổ những nhân tố sản xuất giữa các quốc gia thành viên, mà có thể sẽ được khai thác trong vòng 15 năm tới. 

Kế hoạch phát triển một sản phẩm mang “thương hiệu ASEAN” trong lĩnh vực điện tử liệu có khả thi?

Theo một nghiên cứu của ngân hàng ANZ với tiêu đề “ASEAN: Chân trời tiếp theo”, trong vòng 10 đến 15 năm tới, ASEAN được dự kiến sẽ bước vào quá trình thành lập ba tiểu vùng kinh tế, bao gồm vùng Biên giới Mekong (Myanmar, Campuchia và Lào), vùng Trung gian sản xuất (Thái lan, Việt Nam, Indonesia, Philippine), và vùng Thu nhập cao (Singapore, Malaysia).

Vùng Biên giới Mekong sẽ cung cấp nguồn lao động giá rẻ cho các cơ sở sản xuất trong vùng Trung gian sản xuất, nơi sẽ sản xuất ra các sản phẩm trung gian với chi phí hiệu quả nhất trong khu vực. Còn các nước trong vùng Thu nhập cao sẽ tham gia các hoạt động tạo ra giá trị gia tăng cao cho sản phẩm, điển hình là hoạt động thiết kế.

Nói cách khác, sự kết hợp các thế mạnh kinh tế của từng quốc gia thành viên ASEAN sẽ làm tiền đề cho khu vực Đông Nam Á có cơ hội phát triển những sản phẩm mang thương hiệu riêng của mình trong lĩnh vực điện tử.

Nói riêng về Singapore, quốc gia nằm tiểu vùng Thu nhập cao, nước này đã sẵn sàng để cung cấp các hoạt động tạo ra giá trị gia tăng. Hội đồng phát triển kinh tế Singapore (EDB) cho biết rằng Singapore có thế mạnh về văn hóa Nghiên cứu và Phát triển (R&D culture)  để phát triển những loại linh kiện và sản phẩm mới, từ thiết kế ở cấp độ linh kiện đến thiết kế sản phẩm cấp hệ thống, cũng như thiết kế kiểu dáng công nghiệp.   

Hơn nữa, Singapore cũng sở hữu những trung tâm nghiên cứu được chính phủ tài trợ như trung tâm nghiên cứu trong các trường đại học, giúp đẩy lùi các giới hạn trong lĩnh vực công nghệ thông qua hoạt động nghiên cứu.

Trong khi đó, Malaysia tiếp tục củng cố thế mạnh của mình trong các ngành công chất bán dẫn, năng lượng mặt trời, và đèn LED. Tuy nhiên, theo một nghiên cứu được thực hiện bởi Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), Malaysia cần đầu tư nhiều hơn nữa trong phát triển nguồn nhân lực để có được lực lượng lao động giỏi và có tay nghề, phục vụ cho các hoạt động tạo ra giá trị gia tăng.

Mặt khác, các quốc gia thuộc tiểu vùng Trung gian sản xuất có thể sẽ trở thành mặt bằng sản xuất các sản phẩm “hàng tiêu dùng lâu bền” (đồ điện gia dụng) và hàng điện tử “3C”, viết tắt của 3 loại sản phẩm điện tử là máy tính (computer), hàng điện tử tiêu dùng (consumer), và điện tử viễn thông (communications).

Ví dụ, theo một nghiên cứu của ILO, Philippine là một đối thủ mạnh trong lĩnh vực sản xuất thiết bị xử lí dữ liệu điện tử, bao gồm các loại máy tính để bàn, máy in và máy tính xách tay. Trong khi đó, Thái Lan lại được công nhận như là một nhà sản xuất máy điều hòa không khí lớn thứ hai thế giới. Cũng thật thú vị khi biết rằng 50% số lượng điện thoại Samsung được sản xuất tại Việt Nam, và nền công nghiệp điện tử của Indonesia tại Batam rất nổi tiếng về các sản phẩm điện tử tiêu dùng.

Những sản phẩm được sản xuất tại những quốc gia này sẽ trở thành những sản phẩm tinh vi hơn nhờ vào những hoạt động tạo ra giá trị gia tăng tại Singapore và Malaysia. Trong khi đó, các quốc gia trong khu vực Biên giới Mekong sẽ cung cấp nguồn lao động chi phí thấp cho quá trình sản xuất.

Hướng đến tiến trình hội nhập khu vực mạnh mẽ hơn

Việc tạo nên các sản phẩm mang “thương hiệu ASEAN” sẽ góp phần củng cố tiến trình hội nhập kinh tế trong khu vực. Đây cũng sẽ là cơ hội để thúc đẩy đa dạng hóa nền kinh tế trong khu vực. Nhưng, để làm được điều đó, ASEAN cần chú trọng đầu tư vào nguồn nhân lực để tạo ra một lực lượng lao động với những kỹ năng cần thiết.

Một yêu cầu quan trọng khác là phải thiết kế được một khuôn khổ để xác định những ngành sản xuất nào nên được đẩy mạnh trong khu vực.

Hợp tác sản xuất cũng sẽ giúp ASEAN củng cố vị trí trung tâm của mình trong cấu trúc kinh tế khu vực, bằng cách đồng bộ các mục tiêu quốc gia để tạo nên những sản phẩm mang “thương hiệu ASEAN”.

Điều này cũng sẽ giúp ASEAN trở thành một nền kinh tế khu vực gắn kết và hội nhập sâu sắc, đồng thời đóng góp vào mục tiêu phát triển toàn diện, bởi vì để phát triển hoạt động sản xuất đòi hỏi phải có sự phát triển và đổi mới của nguồn nhân lực. đây sẽ là những yếu tố thúc đẩy tăng trưởng sản xuất trên toàn khu vực.

Năm nay là kỉ niệm 50 năm thành lập ASEAN. Với những triển vọng về phát triển kinh tế, đây có lẽ là lúc ASEAN cần tiến lên xây dựng một chiến lược hội nhập kinh tế, để tất cả các quốc gia thành viên có thể cùng hợp tác hướng đến việc tạo ra những sản phẩm mang thương hiệu riêng của khu vực.

Tác giả: Phidel Vineles – Nhà phân tích cấp cao thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chủ nghĩa Đa phương, Trường Nghiên cứu Quốc tế (RSIS), trực thuộc Đại học Kỹ thuật Nanyang, Singapore.

Nguồn: TODAY - TH

Từ khóa: ASEAN, tiểu khu vực, thương hiệu, sản xuất, Mekong, thu nhập cao, hợp tác sản xuất