Với dân số 620 triệu người và GDP kết hợp trị giá hơn 2,4 tỷ USD, ASEAN đã trở thành một thực thể mạnh mẽ và linh hoạt nhưng ASEAN vẫn tiếp tục mong muốn đạt được nhiều hơn nữa. Tuy nhiên, một ASEAN thành công mà tất cả chúng ta muốn nhìn thấy vẫn là một công việc đang tiến triển.
Sự ra đời của Cộng đồng Kinh tế ASEAN vào đầu năm tới, sẽ cho chúng ta thời gian để đánh giá và đưa ra một số điều chỉnh.Có tám thách thức chính mà ASEAN cần phải vượt qua để có thể đạt được những kết quả như mong đợi:
Thứ nhất, khu vực Đông Nam Á có sự đa dạng về tôn giáo, ngôn ngữ, sắc tộc, và văn hóa. Có một số hình thức chính phủ, có cách hiểu khác nhau về quyền con người, và mối quan hệ riêng giữa cá nhân và nhà nước, về những gì là tự nhiên và thảm họa do con người gây ra. Đáng chú ý là 10 quốc gia với sự khác biệt lớn như vậy có thể đạt được tất cả những gì họ có, có thể hợp tác nhiều như họ có, và tăng trưởng kinh tế đãcao như họ có hay không.
Nhưng đến khi chúng ta hiểu hơn về những khác biệt này, làm thế nào để san bằng sự khác biệt, và sự tương đồng mà chúng ta hy vọng đạt được là gì. Khi đó, sự đa dạng của ASEAN sẽ là một điểm yếu chứ không phải là sức mạnh.
Thứ hai, việc thực hiện các thỏa thuận vẫn còn ở mức tối thiểu. Một cuộc khảo sát gần đây cho thấy chỉ 30% cam kết giữa các quốc gia thành viên ASEAN được thực hiện. Không có cơ chế trung ương để thực thi sự tuân thủ. Ngoài ra, không có cơ chế giải quyết tranh chấp, cho dù trong lĩnh vực kinh tế hay chính trị. Ban Thư ký ASEAN chưa đạt tầm cỡ của một cơ quan siêu quốc gia. Có lẽ đây là những lý do chính yếu dẫn đến việc thực thi các thỏa thuận vẫn còn ở mức thấp.
Thứ ba, phải có sự quan tâm hơn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nông dân quy mô nhỏ và các doanh nghiệp nếu Cộng đồng Kinh tế ASEAN hình thành. Cũng cần cung cấp thêm thông tin và hỗ trợ kỹ thuật cho họ.
Thứ tư, phải tạosự kết nối hơn giữa AEC và hai trụ cột khác, Cộng đồng An ninh - Chính trị và Cộng đồng Văn hóa - Xã hội. Hiện nay, sự tập trung dường như dồn vào AEC, tuy nhiên một cộng đồng kinh tế không thể được duy trì mà thiếu một khuôn khổ an ninh - chính trị vững mạnh, và một nền tảng văn hóa xã hội mạnh mẽ.
Thứ năm, ý thức về quyền sở hữu ASEAN trong dân chúng vẫn còn thiếu. Công dân trong khu vực chưa xác định mình là người dân ASEAN, không giống như công dân của EU, những người tự nhận mình là người châu Âu trước và sau đó mới tới bản sắc riêng của quốc gia họ. Người dân ASEAN vẫn không tham gia vào quá trình ra quyết định của ASEAN. ASEAN vẫn được coi là một diễn đàn cho các nhà hoạch định chính sách và các quan chức.
ASEAN không có chính sách đối ngoại chung, không có chính sách kinh tế chung, cũng không có một chính sách an ninh chung. Điều này có thể hiểu do lịch sử của ASEAN và các nền văn hóa chính trị đa dạng của các nước ASEAN. Trong khi sự thiếu chính sách chung có thể dẫn đến sự thiếu ý thức sở hữu ASEAN, và việc thiếu chính sách chung đã gây khó khăn cho việc thực hiện một ASEAN liên kết mạnh mẽ, tiến bộ và gắn kết trong 48 năm qua.
Mặc dù thiếu các chính sách chung có thể được xem như là một sự tự nhiên trong tổ chức này, nhưngmột vấn đề tồn tại khác chính là lợi ích chung của ASEAN chưa được đưa lêntrên lợi ích của quốc gia thành viên. Điều này là điểm yếu thứ sáu của ASEAN. Không có nguyên tắc "các vấn đề ASEAN trước." Không có cảm giác được chia sẻ của người dân ASEAN rằng "chúng ta là khu vực ASEAN và ASEAN là chúng ta."
Trong chính trị và an ninh, các nhà hoạch định chính sách tìm kiếm sự độc lập hơn phụ thuộc lẫn nhau. Điều này hạn chế khả năng khuyến khích hợp tác của ASEAN - ngay cả ở những khu vực không nên tranh cãi, chẳng hạn như cứu trợ thiên tai và các vấn đề khác về an ninh con người.
Thứ bảy, thông tin về nhau vẫn chưanhiều trong các nước ASEAN. Ví dụ, nhiều người trong ASEAN biết tên Tổng thống Mỹ hơn so với những người biết tên chủ tịch nước Việt Nam. Phương tiện truyền thông đại chúng quốc tế có trụ sở bên ngoài khu vực là nguồn cung cấp thông tin chính của các nước ASEAN không chỉ về thế giới, mà còn về các quốc gia ASEAN. Do đó, ASEAN cần nỗ lực cung cấp thêm kiến thức về các nước ASEAN thông qua phương tiện truyền thông địa phương.
Thứ tám, do cộng đồng cónhiều luật lệnên những nỗ lực để đạt được Cộng đồng kinh tế ASEANvẫn tiếp tục phải đối mặt với sự căng thẳng.
Tóm lại, khu vực Đông Nam Á với nhiều các quốc gia, biên giới và chính phủ và lợi ích của từng quốc gia không chỉ luôn được đặt lên trên, mà từng quốc gia còn thườnggây bất lợi cho ASEAN.
Điều này không phải hoàn toàn vô lý. Nhiều trong số các nước thành viên ASEAN phải đối mặt với thách thức đáng kể trong nước. Các quốc gia cảm thấy cần có ngôi nhà riêng của mình trước khi chuyển sự quan tâm của họ tới khu vực. Điều này là do sự khác biệt về kinh tế và chính trị giữa các quốc gia thành viên. Nó được pha trộn bởi lợi ích địa chính trị và sự ganh đua quyền lực lớn. Nó được kết hợp bởi các vấn đề xã hội và văn hóa.
Nhưng tập trung vào chính trị trong nước đã làm lu mờ một thực tế quan trọng: đó ASEAN và Cộng đồng ASEAN là cho và nhận. Bằng cách đầu tư xây dựng một cộng đồng ASEAN nhiều hơn, mỗi nước sẽ được hưởng lợi ích nhiều hơn- đó là giá trị gia tăng và tất cả chúng ta được hưởng lợi với nhau. Tâm lý "tổng bằng không" đối với ASEAN phải được loại bỏ.
Một phần của sự thiếu tự ưu tiên cho ASEAN từ các chính phủ quốc gia xuất phát từ sự thiếu nhận thức và kiến thức trong dân. Người dân không dễ dàng thấy được ASEAN tác động như thế nào tới cuộc sống của họ, họ cũng không nhận ra những gì có khả năngtác động đến cuộc sống của họ cho tốt hơn.
Điều này một phần có thể là do ASEAN đã không thông tin đủ cho người dân hiểu, một phần cũng là vì chính ASEAN đã không hướng đến người dân nhiều như từng nước thành viên. Việc thành lập các cộng đồng văn hóa-xã hội ASEAN sẽ là một bước tiến lớn, nhưng nó phải được quan tâm như trụ cột Cộng đồng Kinh tế.
Theo http://m.bangkokpost.com – PT
Từ khóa: 8 thách thức, ASEAN, phải vượt qua
