Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong Báo cáo Rủi ro Toàn cầu thường niên lần thứ 16, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đã nhấn mạnh đến sự bất bình đẳng và thách thức mà các quốc gia và các nhà xuất khẩu phải đối mặt trong quá trình phục hồi sau đại dịch, cũng như mối đe dọa đối với hoạt động kinh doanh do biến đổi khí hậu và căng thẳng địa chính trị.

Theo các nhà nghiên cứu, trong ngắn hạn, các bệnh truyền nhiễm và khủng hoảng sinh kế là những rủi ro lớn nhất trên thế giới, tiếp theo là rủi ro từ các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt, vấn đề an ninh mạng và bất bình đẳng kỹ thuật số.

Đối với hoạt động kinh doanh, áp lực kinh tế, công nghệ và danh tiếng sau hậu quả của Covid-19 đang tạo ra một sự “xáo trộn” hỗn loạn, dẫn tới nguy cơ một nhóm lớn người lao động và các công ty bị bỏ lại phía sau trong tương lai.

Các doanh nghiệp có rủi ro cao nhất là các doanh nghiệp do người thiểu số và / hoặc do phụ nữ làm chủ và các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Các doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo đã bị ảnh hưởng tiêu cực bởi đại dịch hơn so với các doanh nghiệp do nam giới lãnh đạo, không phụ thuộc vào yếu tố địa lý và thị trường.

Đối với các quốc gia đang trỗi dậy từ cuộc khủng hoảng hiện tại, nghiên cứu cho rằng các chính phủ ở các nước này đang đau đầu khi vừa phải tiếp tục hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp gặp khó khăn, vừa phải giữ sự ổn định cho thị trường tài chính, quỹ dự trữ và tiền tệ để đảm bảo phục hồi kinh tế bền vững.

Thương mại là yếu tố cần thiết cho tăng trưởng kinh tế. Các quốc gia mở cửa thương mại có xu hướng phát triển nhanh hơn và người dân có thu nhập cao hơn cũng như tiếp cận nhiều cơ hội hơn. Tuy nhiên, các biện pháp phong tỏa trong bối cảnh Covid-19 đã gây ra sự sụt giảm khối lượng thương mại quốc tế. Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTD) dự báo thương mại toàn cầu đã giảm 7-9% trong năm 2020.

Trong một cuộc họp báo, giám đốc điều hành tại WEF Saadia Zahidi nói rằng việc mở ra cơ hội thương mại là điều cần thiết cho sự phục hồi sau đại dịch của tất cả các nền kinh tế.

Bà nói: "Chúng tôi hiểu việc mở cửa thương mại và mở cửa biên giới sẽ tốt tốt hơn cho tất cả các nền kinh tế, đây là bước quan trọng để xây dựng khả năng phục hồi tốt hơn, đưa mọi người thoát khỏi đói nghèo. Và sẽ không có lựa chọn nào khác ngoài việc mở cửa thương mại trở lại".

Điều này đặc biệt quan trọng đối với các nền kinh tế đang phát triển. Chúng ta đang xem xét triển vọng ở những nơi mức độ nghèo đói đang gia tăng và những nơi sẽ chịu thiệt hại lâu dài, nhất là đối với một số thị trường đang phát triển. Do đó, việc mở cửa thương mại trở lại là rất quan trọng".

Căng thẳng địa chính trị

Báo cáo nêu rõ phản ứng của các nhà lãnh đạo đối với đại dịch đã làm nảy sinh những căng thẳng trong nước và căng thẳng địa chính trị mới đe dọa sự ổn định.

Trong suốt năm 2020, nhiều biện pháp bảo hộ thương mại được áp đặt, kết quả là làm suy yếu quan hệ ngoại giao. Ví dụ, việc buôn bán thiết bị bảo vệ cá nhân (PPE) và các hàng hóa vệ sinh y tế khác phải chịu sự kiểm soát của các cơ quan chức năng trên thế giới.

Một số thị trường cũng đánh thuế hàng hóa cao hơn. Quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc ngày càng trở nên căng thẳng, chiến tranh thương mại có chiều hướng ngày càng leo thang. Trong khi đó, Úc và Trung Quốc cũng nổi lên tranh cãi sau khi Canberra kêu gọi điều tra về nguồn gốc của virus corona.

Chủ tịch WEF Børge Brende cho biết: "Sẽ không có sự phục hồi hoàn toàn nếu chúng ta không thể trở lại trạng thái bình thường trước đây khi hoạt động thương mại từng duy trì sự tăng trưởng. Chúng ta cần làm mọi thứ có thể để đưa các cuộc đàm phán thương mại trở lại đúng hướng".

Báo cáo cũng đề cập đến tầm quan trọng của các ‘cường quốc tầm trung’ - tức là những quốc gia không phải ‘siêu cường’ nhưng vẫn đóng vai trò quan trọng và có ảnh hưởng đáng kể trong quan hệ quốc tế. Đây là những nước có thể đóng vai trò quyết định một loạt các vấn đề trong nhiều trường hợp.

Báo cáo viết: “Các cường quốc tầm trung thường là những bên quyết định trong các hợp tác đa phương lĩnh vực thương mại, ngoại giao, an ninh và gần đây nhất là sức khỏe toàn cầu”.

Tuy nhiên, khoảng cách năng lực giữa các quốc gia ngày càng tăng, nhiều nước buộc phải lựa chọn giữa hai bên cường quốc đối thủ hơn là thúc đẩy các nước trung gian phát triển một mạng lưới thỏa thuận đa dạng cùng có lợi.

Ví dụ, Liên minh châu Âu (EU) (chiếm gần một phần ba thương mại hàng hóa toàn cầu) hoặc Ấn Độ (dự kiến trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới vào năm 2027) có thể tạo ra một đối trọng trong trật tự địa chính trị đang phát triển ở các khu vực ở lĩnh vực sản xuất và thương mại nhưng lại có khả năng phải đứng tách biệt trong lĩnh vực kỹ thuật số và quốc phòng.

Biến đổi khí hậu

Sự nóng lên toàn cầu sẽ tạo ra những vấn đề mới, chẳng hạn như các tuyến đường vận chuyển ở Bắc Cực, từ đó có thể gây ra sự cạnh tranh tài nguyên. Những lo ngại này sẽ tiếp tục tạo ra những thách thức đối với môi trường kinh doanh và thương mại toàn cầu, làm tăng thêm nguy cơ tăng trưởng kinh tế toàn cầu "thiếu máu".

Năm 2021, có khả năng thế giới phải đối mặt với bốn loại rủi ro môi trường trong số năm rủi ro hàng đầu.

Như trường hợp của Covid-19, các tác động của biến đổi khí hậu có khả năng diễn ra không cân đối giữa các quốc gia và có thể trở nên trầm trọng hơn do sự bất bình đẳng hiện có. Báo cáo cho biết, các nước chỉ có một khoảng thời gian ngắn để khắc phục những chênh lệch này.

Việc chuyển hướng sản xuất và thúc đẩy tiêu dùng xanh cần được phát huy và duy trì cho đến khi các nền kinh tế được hồi sinh. Các chính phủ cần đẩy mạnh quá trình chuyển đổi kết hợp giữa đầu tư xanh và phục hồi kinh tế toàn diện.

Một số chính phủ đề ra chương trình hành động khuyến khích thương mại sạch hơn. Ví dụ: cơ quan tín dụng xuất khẩu của Thụy Điển EKN hỗ trợ xuất khẩu các tuabin khí từ Thụy Điển có thể chạy bằng hỗn hợp nhiên liệu lên đến 60% hydro và 40% khí tự nhiên - loại tuabin này thân thiện với môi trường hơn nhiều so với tuabin khí truyền thống.

Tuy nhiên, khoảng cách về thương mại và sản xuất bền vững được phản ánh rất rõ nét khi nhiều tuabin được xuất khẩu sang các nước đang phát triển không thể sử dụng năng lượng khí tự nhiên vì các vấn đề liên quan tới chi phí và tính sẵn có.

Sau các vụ bê bối phá rừng ở Đông Nam Á và Brazil, các chính phủ và ngân hàng đều cố gắng đưa ra những tiêu chuẩn thẩm định chặt chẽ hơn đối với các quy trình tài chính.

Nguồn: GTR

Từ khóa: mức tăng trưởng, thương mại toàn cầu, phục hồi sau đại dịch