Các nền kinh tế châu Phi không thể cưỡng lại chủ nghĩa bảo hộ

protectionism-1

Ông Willemien Viljoen, Chuyên gia nghiên cứu thuộc TRALAC (Tổ chức phát triển và xây dựng năng lực thương mại cho các nước khu vực Đông Nam châu Phi) đưa ra ý kiến của mình đối với những kết quả trong báo cáo mới nhất của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) về phát triển thương mại tại các nước châu Phi.

Trước khủng hoảng kinh tế toàn cầu, thương mại quốc tế có xu hướng rõ ràng là hướng tới hội nhập ngày càng sâu vào nền kinh tế thế giới, thúc đẩy bởi những cải cách thương mại ở cấp quốc gia, khu vực và toàn cầu. Khi khủng hoảng xảy ra, một nỗi sợ hãi đã xuất hiện rằng các chính phủ sẽ đi ngược lại khuynh hướng này như cách mà họ đã làm trong cuộc khủng hoảng vào thập kỷ 30 của thế kỷ trước. Mặc dù các nước chưa đạt đến mức độ bảo hộ như những năm 1930 nhưng một số lượng lớn các biện pháp hạn chế thương mại đã được ban hành.

Đến cuối tháng 7, Cơ quan chuyên môn của WTO đã phát hành Báo cáo rà soát các biện pháp phát triển thương mại của các nước thành viên trong giai đoạn từ 16/10/2014 đến 15/5/2015. Theo Tổng Giám đốc WTO, ông Roberto Azevêdo, kết luận đáng báo động nhất của báo cáo là sự gia tăng đáng kể các biện pháp hạn chế thương mại. Vào tháng 10/2008 có 2.416 biện pháp hạn chế được áp dụng và cho đến nay 76% trong số đó vẫn đang có hiệu lực. Với những biện pháp hạn chế thương mại mới và tốc độ gỡ bỏ chậm chạp các rào cản, sự quan ngại về vấn đề này trong dài hạn đang được đặt ra.

Trong giai đoạn xem xét, có 92 cuộc điều tra phòng vệ thương mại mới được ghi nhận. Trong đó chủ yếu là các cuộc điều tra chống bán phá giá (chiếm 80%) và tiếp theo là các biện pháp đối kháng (chiếm 14%). Báo cáo của WTO cũng chỉ ra có 104 biện pháp hạn chế thương mại mới được áp dụng, trung bình có 15 hạn chế thương mại mới mỗi tháng. Trong 104 biện pháp này, 74% áp dụng đối hàng hóa nhập khẩu và 17% đối với hàng xuất khẩu. Đối với hàng hóa nhập khẩu, 77% các biện pháp được áp dụng là tăng hàng rào thuế quan.

Các nền kinh tế châu Phi cũng không thể chống lại việc áp dụng các biện pháp bảo hộ.

Vào thời điểm các nước châu Phi tham gia vào các cuộc đàm phán tự do hóa thương mại khu vực, các nền kinh tế châu Phi được xác định có 12 trong số 104 biện pháp hạn chế thương mại. Phần lớn trong số này là việc áp thuế nhập khẩu của Morocco, Liên minh Hải quan Nam Phi (SACU), Zambia và Nigeria. Tỷ lệ ban hành các biện pháp giới hạn thương mại tương ứng tăng 33,3% và 75% trong 2 giai đoạn từ tháng 10/2012 đến tháng 5/2013 và giai đoạn từ tháng 11/2013 đến tháng 5/2014. Các biện pháp hạn chế mà các nước châu Phi áp dụng trong thời gian xem xét bao gồm:

- Angola: cấm nhập khẩu một số thực phẩm như dầu, ngô, bột mì và đường.

- Ai Cập: áp đặt thuế xuất khẩu đối với các sản phẩm gồm thức ăn gia súc, dây cáp, gạo trắng; áp dụng cơ chế giấy phép xuất khẩu đối với gạo xay xát.

- Mauritius: phí uỷ thác và các khoản thu áp dụng đối với nhập khẩu chè.

- Morocco: tăng thuế nhập khẩu (từ 17,5% lên 75%) đối với lúa mỳ.

- SACU: tăng thuế nhập khẩu một số mặt hàng sắt thép (từ 5% lên 15%); lò xo và lá lò xo bằng sắt hoặc thép (từ 5% lên 30%); axit chì được sử dụng trong động động cơ pít-tông (từ 5% lên 15%). Ngoài ra còn có các biện pháp tăng thuế nhập khẩu đối với mía, củ cải đường, lúa mì và bột mì.

- Zambia: áp thuế nhập khẩu đối với thuốc nổ, gelignite và dynagel (từ 15% len 25%) và 30% đối với thép tấm cán hợp kim và các loại dầu ăn. Đối với sản phẩm có độ cồn từ 80% trở lên thuế tự vệ được áp dụng tăng đáng kể (từ 60% đến 125%).

- Nigeria: tăng thuế nhập khẩu (đến 70%) cho các sản phẩm liên quan đến ngành công nghiệp ô thuộc chương 87 trong Hệ thống hài hoà mã hàng hóa.

Việc gia tăng các biện pháp bảo hộ có thể dẫn đến những hậu quả không lường trước đối với nhiều nước châu Phi. Chính sách này có thể dẫn đến những tác động không mong muốn đối với triển vọng tăng trưởng, mục tiêu phát triển của khu vực này. Lý do là sản phẩm nhập khẩu thường là một đầu vào quan trọng của quá trình sản xuất, kể cả chế biến nông sản. Chi phí đầu vào tăng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến chi phí sản xuất của các ngành công nghiệp nằm ở hạ nguồn chuỗi giá trị, từ đó làm tăng chi phí sản phẩm cuối cùng và làm xói mòn khả năng cạnh tranh trên thị trường khu vực và thế giới.

Chính sách bảo hộ cũng có thể ảnh hưởng đến tình trạng thất nghiệp và đẩy giá cả hàng hóa lên cao, cũng như góp phần làm gia tăng nợ. Người tiêu dùng tại các nước được bảo hộ cũng phải chịu thiệt thòi về khả năng lựa chọn hàng hóa cũng như giá cả. Điều này có ảnh hưởng tiêu cực đến các nhà sản xuất và khiến chi tiêu của các hộ gia đình tăng lên. Ngoài ra, chính sách bảo hộ sẽ dẫn đến loại bỏ hàng hóa từ nước ngoài và hệ quả là doanh nghiệp trong nước hoạt động kém hiệu do thiếu sự thúc đẩy từ thị trường cạnh tranh.

Theo http://www.speed-program.com – PC

Từ khóa: Các nền kinh tế, châu Phi, không thể cưỡng lại, chủ nghĩa bảo hộ