Thuế là yếu tố mấu chốt để đàm phán thành công các thỏa thuận thương mại

tax-1

Cuộc đàm phán Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) đang bị sa lầy vào các vấn đề kỹ thuật (như thời hạn bảo hộ dữ liệu thuốc sinh học), việc bõ lỡ thời hạn cập bến vào ngày cuối của tháng trước đã đẩy con tàu TPP vào tình trạng nguy hiểm, dân chúng có thể tự hỏi là tự do hóa thương mại đã đạt đến giới hạn của nó hay chưa? Những thỏa thuận thương mại hiện còn khả thi hay không?

Trong thực tế, tự do hóa thương mại đang được thực hiện rất tốt. Với TPP, chậm trễ là do cách tiếp cận "quản trị toàn cầu" đã nổi lên như những yêu cầu tiên quyết trong những năm gần đây, theo đó các thỏa thuận quốc tế sẽ ràng buộc các chính phủ phải điều chỉnh chính sách ở một loạt các lĩnh vực của mình. Nhưng chúng ta không cần thiết phải sa lầy trong sự bế tắc của TPP mà có những lựa chọn khác cho các cuộc đàm phán thương mại bên cạnh các thỏa thuận quản trị rộng lớn hơn.

Bên cạnh sự ồn ào gây nhiều tranh cãi của cuộc đàm phán TPP, một thỏa thuận thương mại đang lặng lẽ đàm phán tại Tổ chức Thương mại Thế giới WTO: thỏa thuận để loại bỏ thuế quan đối với một loạt các mặt hàng công nghệ thông tin. Nếu TPP thất bại, thỏa thuận này có thể được coi như là một mô hình cho tự do hóa thương mại trong tương lai.

Các cách thức quản trị toàn cầu truyền thống tự nó mang nhiều gánh nặng do các quy tắc phức tạp đặt ra cho các chính phủ để bảo hộ các sáng chế, bản quyền, nhãn hiệu, và các hình thức sở hữu trí tuệ khác. Ngoài ra, còn có luật lao động mà phải dựa trên và tuân thủ các tiêu chuẩn Tổ chức Lao động quốc tế, và có những yêu cầu để thực thi luật pháp và các hiệp định môi trường trong nước và đa phương.

Tất cả những quy định này lại được gắn chặt vào các thỏa thuận theo yêu cầu của các nhóm lợi ích, không nhóm này thì nhóm khác. Luật pháp trong nước, bất cứ khi nào các chính phủ cần thay đổi luật pháp, thì người ta lại cố gắng đưa thêm vấn đề của mình vào chương trình nghị sự, và nó đã trở thành các tiền lệ trong đàm phán thương mại.

Cuối cùng, là một nhóm lợi ích nào đó vì lợi ích của mình đã đẩy những người khác sang phía bất lợi. Ví dụ như bảo vệ sở hữu trí tuệ một cách quá mức đã dẫn đến những lời chỉ trích từ các khu vực y tế công, những người muốn có thuốc chữa bệnh cho cộng đồng nghèo với giá cả phải chăng. Và quyền lao động có hiệu lực làm dấy lên lo ngại của những người thuộc phái hữu, những người mà đang quan tâm đến chủ quyền và có quan điểm rằng các thỏa thuận thương mại dẫn đến hình thành một chính phủ toàn cầu. Trên thực tế có thêm rất nhiều vấn có tính chất tác động qua lại lẫn nhau, ảnh hưởng trái chiều đã làm cho các thoả thuận thương mại trở nên rất khó để thương lượng.

May mắn là chúng ta đang có một sự thay thế. Tại WTO, hơn 50 quốc gia đang trong quá trình đàm phán về một thỏa thuận cắt giảm thuế cho một danh sách các sản phẩm công nghệ thông tin. Trong danh sách đã chắc chắn có các sản phẩm bán dẫn, hệ thống định vị GPS, máy MRI, vệ tinh viễn thông, và màn hình cảm ứng. Hầu hết các các dòng thuế sẽ được loại bỏ cho các sản phẩm này trong vòng ba năm, bắt đầu từ năm 2016. Điều quan trọng nhất là thỏa thuận cắt giảm thuế quan này sẽ được áp dụng cho tất cả các thành viên WTO, chứ không chỉ áp dụng với các nước tham gia cắt giảm.

Không giống như cách cắt giảm thuế quan trong TPP, vốn chỉ tạo thuận lợi ưu đãi trong 12 nước thành viên, thỏa thuận mới này của WTO sẽ tạo tự do hoá thương mại cho tất cả 161 thành viên của tổ chức. Và được coi là một thỏa thuận tự do thương mại đúng nghĩa.

Để tạo nên công bằng, tự do hóa thương mại như vậy không phải lúc nào cũng dễ dàng. Một trong những vấn đề đang vướng ở TPP có liên quan đến các biện pháp bảo hộ nông nghiệp thâm căn cố đế của các nước phát triển. Cắt giảm thuế quan trong ngành công nghệ thông tin có tính khả thi về mặt chính trị cao, nhưng nhiều ngành công nghiệp trong nước khác lại đang vận động hành lang một cách quyết liệt để tránh phải đối mặt với cạnh tranh từ nước ngoài, và điều này có nghĩa là tự do hóa thương mại sẽ luôn luôn là một thách thức to lớn.

Tuy nhiên, theo dõi tiến độ đàm phán của các cuộc thỏa thuận của WTO cho thấy các cuộc đàm phán thương mại dễ dàng hơn là khi bỏ ra ngoài các vấn đề về quản trị. Hầu hết các nhà chỉ trích TPP đều không có ý kiến chỉ trích thỏa thuận WTO. TPP có thể khuyếch trương và tự cao quá mức và thậm chí không bận tâm đến thỏa thuận công nghệ thông tin của WTO đang trong quá trình hoàn tất. Việc có giảm thuế quan cho các sản phẩm công nghệ thông tin hay không, đơn giản chúng không phải là mối bận tâm của các nước TPP.

Bài học rút ra là nếu chúng ta tập trung các nỗ lực tự do hóa thương mại vào việc giúp người tiêu dùng thông qua việc loại bỏ các loại thuế nhập khẩu, thay vì bắt buộc thêm mô hình quản trị mới theo yêu cầu của các nhóm lợi ích, thì sẽ có rất nhiều trở ngại để đi đến các thỏa thuận thương mại tự biến mất.

Tại lúc này, thời điểm hoàn tất cuộc đàm phán TPP vẫn chưa đoán định được. Nhưng ngay cả khi nó được hoàn tất một ngày nào đó, chúng ta không nên quên những hình thức đơn giản hơn, có lợi hơn về kinh tế và ít gây tranh cãi của tự do hóa thương mại vốn khởi đầu từ nguyên tắc của tất cả các thỏa thuận thương mại: giảm thuế cho tất cả mọi người.

Theo http://www.philly.com/ - PT

Từ khóa: Thuế, yếu tố mấu chốt, đàm phán, thành công, thỏa thuận thương mại