CON ĐƯỜNG CHINH PHỤC THỊ TRƯỜNG NHẬT BẢN (KỲ 1)

Yếu kém trong quản lý chất lượng sản phẩm là nguyên nhân chính khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam không thể chinh phục thị trường Nhật Bản.

Cuối tháng 9 vừa rồi, HAWA đã có buổi làm việc với ông Nishiyama, giám đốc công ty BSO Nhật Bản về kết quả hoạt động kết nối các doanh nghiệp (DN) Nhật Bản với các nhà sản xuất đồ gỗ của HAWA. Thời gian qua, ông đã gặp gỡ rất nhiều DN Nhật Bản để nắm bắt tình hình và tìm hiểu nguyên nhân tại sao họ ít đặt hàng với các DN đồ gỗ của Việt Nam; thay vào đó hợp tác chủ yếu với các công ty Đài Loan. Kết quả làm việc của ông đã khiến cho chúng ta có nhiều điều phải suy ngẫm và cần một sự nhìn nhận nghiêm túc về năng lực sản xuất của mình trước khi tìm đến khách hàng Nhật.

Ông Nishiyama đã hỏi 5 nhà nhập khẩu và phân phối đồ gỗ lớn của Nhật Bản về việc đã từng mua sản phẩm của các công ty Việt Nam hay chưa, và câu trả lời đều giống nhau: “Chúng tôi đã từng đặt hàng các DN Việt Nam. Nhưng, hầu hết các sản phẩm khi tới Nhật đều không đảm bảo yêu cầu chất lượng.Chúng tôi phải sửa lại tất cả các sản phẩm đó và bán thanh lý với giá rẻ, rồi sau đó không thể tiếp tục đặt hàng được nữa”. Mở rộng khảo sát, ông đều thấy tình trạng như vậy ở rất nhiều DN nhập khẩu khác.

Là một thị trường khó tính, có yêu cầu rất cao về chất lượng sản phẩm, nhưng người Nhật lại luôn sẵn sàng trả tiền cao hơn các khách hàng khác để có được những sản phẩm thực sự tốt. Hiểu được điều này, các DN đều cố gắng hết mình để đảm bảo sản phẩm có chất lượng tốt nhất vào thị trường Nhật. Tuy nhiên, khác với thị trường Âu, Mỹ, người Nhật không chỉ ra chi tiết những gì họ muốn và mặc định là DN đương nhiên phải làm được giống như chất lượng họ đã gửi gắm trong sản phẩm mẫu và bản vẽ. Vậy vấn đề nằm ở đâu?

Câu trả lời là “ở quan niệm về dung sai sản phẩm”. Người Việt thường cho rằng một sản phẩm khi ra đời có thể có một độ chênh nhất định với hàng mẫu và bản vẽ, nhưng chúng ta chấp nhận tỷ lệ dung sai cao hơn rất nhiều so với người Nhật. VD như dung sai 5% không có vấn đề với chúng ta, nhưng người Nhật chỉ chấp nhận mức dung sai dưới 0,5%. Cùng là 2 cánh cửa kéo có hình dáng, màu sắc, và chất liệu giống nhau, nhưng nếu sản phẩm có dung sai “theo chuẩn Việt Nam” sẽ bị lung lay và có tiếng rít khi sử dụng, cho dù vẫn đóng mở bình thường. Ngược lại, cánh cửa do người Nhật làm ra với dung sai 0,5% sẽ vừa khít khi lắp vào và không gây ra tiếng rít lúc kéo. Đa phần chúng ta không thể hiểu ra đây chính là sự khác biệt về văn hóa dẫn tới khác biệt về nhận thức giá trị sản phẩm.

Thêm nữa, khác với người Việt, người Nhật được sinh ra và lớn lên trong một nền văn hóa rất đặc biệt.Từng chi tiết và cử chỉ nhỏ nhất đều được trau chuốt tới mức hoàn hảo.Trà đạo của Nhật Bản là ví dụ điển hình cho điều này.Vì thế, nhận thức về từng chi tiết nhỏ nhất trên sản phẩm của họ rất tinh tế. Đây cũng là nguyên nhân sâu xa khiến cho nước Nhật từ cuối thế kỷ 18 đã tiếp thu khoa học phương Tây, phát triển với tốc độ thần kì và đi trước Việt Nam cả thế kỷ về nền công nghiệp hiện đại, tác phong công nghiệp. Ít người Việt Nam nào thực sự hiểu được sự tinh tế đó nếu không được tương tác liên tục trong bối cảnh xã hội của họ.

Là một người tha thiết muốn giúp các DN Việt Nam kết nối và hợp tác lâu dài với các DN Nhật Bản, ông Nishiyama đã có buổi trò chuyện chuyên sâu với HAWA, và bày tỏ mong muốn các DN khi đọc được những điều này sẽ có góc nhìn khác và thay đổi cho phù hợp. Dưới đây là nội dung đối thoại giữa HAWA và ông Nishiyama trong buổi họp (trích nguyên văn):

Hỏi: Nếu DN Việt Nam tăng cường khâu quản lý chất lượng bằng cách có nhiều hơn nhưng người giám sát thì liệu có thể đáp ứng được yêu cầu của người Nhật không?

Trả lời: “Số lượng người giám sát không quan trọng bằng chất lượng giám sát của họ. Nếu họ được đào tạo giám sát kĩ như ở Nhật, tôi mới cho rằng DN Việt có thể kinh doanh được với DN Nhật”

Hỏi: Xin ông cho biết tại sao người Nhật lại thích đặt hàng với các DN Đài Loan?

Trả lời: “Đài Loan đã làm việc với Nhật lâu rồi nên họ hiểu được những gì người Nhật cần. Về lịch sử, Đài Loan trước kia đã từng là một phần lãnh thổ của nước Nhật nên nền tảng của họ và chúng tôi về cơ bản tương đối giống nhau. Khác với Đài Loan, Trung Quốc ban đầu cũng không đáp ứng được các đòi hỏi khắt khe của người Nhật. Họ phải mất 10 năm mới hiểu được khách hàng Nhật. Đến bây giờ Trung Quốc đã bắt đầu làm được tương đối tốt.”

Hỏi: Nên chăng các DN Việt Nam hợp tác liên doanh với các DN Nhật Bản để cùng làm ra những sản phẩm đáp ứng được các yêu cầu khắt khe của thị trường Nhật. Việt Nam chúng tôi có lợi thế về nhân công dồi dào và chi phí thấp, người Nhật có lợi thế về quản lý chất lượng, và có thể hướng dẫn tận tình và trực tiếp cho chúng tôi làm được những sản phẩm họ mong muốn?

Trả lời: “Tôi cũng đã đặt ra câu hỏi như vậy với các DN Nhật đã gặp. Đối với họ, việc liên doanh chỉ có thể xảy ra nếu DN Việt Nam đạt đến một tầm nhất định. Các DN Việt có thể làm được nếu đầu tư vào con người và cần phải có một đơn vị chuyên trách trong việc đánh giá kỹ năng sản xuất của công nhân.”

Hỏi: Theo ông, DN Việt Nam cần phải có những bước đi như thế nào để hiện thực hóa được giấc mơ chinh phục thị trường Nhật Bản?

Trả lời: Theo tôi, các DN muốn vào thị trường Nhật cần phải cử người tới Nhật để học hỏi và nâng cao năng lực. Cách tốt nhất bây giờ là tiếp cận với các nghiệp đoàn nhỏ của Nhật để trao đổi học tập và nhờ họ hướng dẫn cụ thể.Đây cũng là điều tôi đang cố gắng làm. Nếu các DN Việt Namnỗ lực hợp tác với nhau để làm ra được những sản phẩm có dung sai thấp thì họ sẽ sớm có cơ hội để tiếp cận và chinh phục được các DN Nhật Bản. Rất mong HAWA có thể truyền đạt được thông điệp này tới các hội viên.

Hỏi: Ông có những chia sẻ những điều ông đang trăn trở và muốn chuyển tải tới các DN của chúng tôi sau những lần tiếp xúc vừa qua không?

Trả lời: Tôi muốn chia sẻ thêm về khái niệm quản lý. Hình như nhiều người trong các bạn vẫn chưa hiểu hết ý nghĩa của nó. Đơn cử như về độ dung sai, bao nhiêu là chấp nhận được và quan trọng nhất là phải làm sao khi gắn các chi tiết vào để không bị lệch. Ở Nhật, khi gia công sản phẩm, người công nhân phải biết cắt từ điểm nào đến điểm nào thì được. Việc này không ghi trong bản vẽ mà người thực hiện thao tác phải tự biết rằng phải cắt từ phía này qua phía kia chứ không phải là ngược lại. Những nước phương Tây thì họ có hướng dẫn chi tiết thao tác.Còn, công nhân Việt Nam sẽ làm ngược lại khi thực hiện thao tác.Lúc làm xong, hình dạng sản phẩm giống nhau, nhưng khi lắp ráp lại bị lệch.Vậy nên phải có những lớp học đào tạo các thao tác cơ bản để công nhân học cách phân tích công việc và nhìn số liệu và người quản lý phải biết cần phải quản lý như thế nào.”

Xin cảm ơn ông rất nhiều!

Nguồn: Hawa

Từ khóa: con đường, chinh phục, thị trường Nhật Bản