Các FTA với kinh tế Việt Nam: Thách thức tăng trưởng mới

Tính đến thời điểm này, Việt Nam đã tham gia ký kết 10 Hiệp định Thương mại tự do (FTA), trong đó có 6 FTA đa phương và 4 song phương. Đây được coi như những "con đường lớn” cho hàng Việt lan tỏa ra khắp thế giới. Xin giới thiệu một số FTA có tác động lớn đến các hoạt động thương mại, dịch vụ và đầu tư của Việt Nam.

FTA Việt Nam - Liên minh kinh tế Á - Âu (EEUV FTA): Đưa kim ngạch XNK hai bên lên 10 - 12 tỷ USD

Được ký ngày 29/5/2015, EEUV FTA là Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam với 5 nước trong Liên minh Kinh tế Á - Âu gồm: Nga, Belarus, Kazakhstan, Armenia, Kyrgyzstan. Theo cam kết, hai bên sẽ dành cho nhau mức mở cửa thị trường hàng hóa chiếm vào khoảng 90% số dòng thuế, tương đương vào khoảng trên 90% kim ngạch thương mại song phương.

Các nước EEU sẽ dành cho Việt Nam ưu đãi, tạo thêm nhiều cơ hội xuất khẩu quan trọng đối với các nhóm hàng Việt Nam có lợi ích cơ bản như nông sản và hàng công nghiệp như dệt may, da giày, đồ gỗ và một số sản phẩm chế biến. Đặc biệt, Liên minh sẽ áp dụng mức thuế suất 0% cho tất cả các mặt hàng thủy sản của Việt Nam ngay khi FTA có hiệu lực.

Việt Nam đồng ý mở cửa thị trường có lộ trình cho EEU đối với một số sản phẩm chăn nuôi, một số mặt hàng công nghiệp gồm máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải...

Sau khi EEUV FTA có hiệu lực, kim ngạch xuất nhập khẩu hai bên được dự đoán sẽ đạt 10 - 12 tỷ USD vào năm 2020. Theo ước tính của Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Liên minh sẽ tăng khoảng 18 - 20%/năm.

FTA Việt Nam - Hàn Quốc (VKFTA): Việt Nam ưu đãi cho 200 mặt hàng của Hàn Quốc

Ký kết chính thức từ ngày 5/5/2015 và chuẩn bị có hiệu lực, FTA này sẽ giúp Hàn Quốc tự do hóa 97,2% giá trị nhập khẩu tương đương với 95,4% số dòng thuế. Trong đó, Hàn Quốc dành cho Việt Nam ưu đãi, cắt giảm thuế quan với các nhóm hàng nông, thủy sản chủ lực; các mặt hàng công nghiệp như dệt may, đồ gỗ, sản phẩm cơ khí…

Tiêu biểu với mặt hàng tôm, Hàn Quốc sẽ miễn thuế cho Việt Nam với lượng hạn ngạch 10.000 tấn/năm trong năm đầu tiên và tăng dần lên đến mức 15.000 tấn/năm sau 5 năm. Sau năm thứ 6, lượng hạn ngạch sẽ duy trì như lượng của năm thứ 6. Hay như cá ngừ Việt Nam cũng sẽ được hưởng ưu đãi với lộ trình 10 năm; cá da trơn, rô phi, cá chép, cá quả có lộ trình 3 năm…Về mặt hàng trái cây, Hàn Quốc sẽ giảm thuế cho dứa, ổi, xoài, măng cụt, đu đủ, sầu riêng… theo lộ trình 10 năm.

Việt Nam cũng cam kết ưu đãi cho 200 mặt hàng nhập khẩu từ Hàn Quốc với kim ngạch nhập khẩu lên tới 737 triệu USD. Về dịch vụ, ngoài các cam kết trong WTO và FTA giữa ASEAN - Hàn Quốc, Việt Nam sẽ mở cửa thêm cho Hàn Quốc 2 phân ngành là: Dịch vụ quy hoạch đô thị và kiến trúc cảnh quan đô thị; dịch vụ cho thuê máy móc và thiết bị khác không kèm người điều khiển. Phía Hàn Quốc cũng sẽ tạo thêm cơ hội cho Việt Nam về 5 phân ngành: Dịch vụ pháp lý; chuyển phát; bảo dưỡng và sửa chữa đường sắt; hỗ trợ dịch vụ vận tải đường sắt; nghiên cứu và phát triển khoa học tự nhiên.

Hiệp định Đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA): Tạo đà cho hàng Việt vào Nhật Bản

Là Hiệp định FTA song phương đầu tiên của Việt Nam VJEPA được ký kết 25/12/2008 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/10/2009. Hiệp định VJEPA là một thỏa thuận song phương mang tính toàn diện bao gồm các nội dung cam kết về tự do hóa thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, đầu tư và các hợp tác kinh tế khác giữa hai nước, được xây dựng phù hợp với các chuẩn mực và nguyên tắc của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Theo VJEPA, thuế suất bình quân đối với hàng nhập khẩu từ Nhật Bản vào Việt Nam sẽ giảm dần từ 6,1% năm 2015 xuống còn 3,7% vào năm 2018. Các mặt hàng thủy sản, nông sản, dệt may, sắt thép, hóa chất, linh kiện điện tử có mức cam kết tự do hóa mạnh mẽ nhất.

Đến năm 2026, theo thỏa thuận, Việt Nam và Nhật Bản cơ bản hoàn tất lộ trình giảm thuế để xây dựng một khu vực thương mại tự do song phương hoàn chỉnh. Theo đó, 94,53% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam và 87,6% kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản sẽ được miễn thuế nhập khẩu.

Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN - Ấn Độ (AITIG): Cán cân thương mại Việt - Ấn được thu hẹp đáng kể

Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN - Ấn Độ được ký kết tháng 8/2009, bao gồm 24 điều với nội dung chính là thiết lập lộ trình cam kết giảm thuế đã được các nước ASEAN và Ấn Độ thống nhất. Ngoài ra, AITIG cũng quy định về quy tắc xuất xứ, thủ tục và cơ chế giải quyết tranh chấp, các biện pháp phi quan thuế, minh bạch hóa, chính sách, rà soát, sửa đổi cam kết, biện pháp tự vệ, ngoại lệ.

Với tư cách là nước thành viên mới của ASEAN (CLMV), Việt Nam được cắt giảm thuế theo lộ trình dài hơn 5 năm so với các nước ASEAN và Ấn Độ. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn được hưởng đầy đủ ưu đãi từ cam kết giảm thuế của Ấn Độ và các nước ASEAN khác.

Danh mục giảm thuế thông thường (NT) của Việt Nam gồm 80% số dòng thuế sẽ giảm xuống 0% vào ngày 31/12/2017. Tiếp đó, 9% tổng số dòng thuế sẽ được linh hoạt giảm xuống 0% từ ngày 31/12/2020 (NT2). Danh mục loại trừ (EL) của Việt Nam gồm 485 dòng thuế, là những sản phẩm không thuộc đối tượng cắt giảm thuế. Với diện loại trừ rộng, hầu hết các sản phẩm mà Việt Nam có nhu cầu bảo hộ đều được đưa vào Danh mục EL.

Ấn Độ cam kết cắt giảm thuế quan đối với nhiều mặt hàng mà Việt Nam có thế mạnh xuất khẩu như hàng may mặc, dày dép, gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản, than đá, cao su, sắt thép v.v. Ngoài ra, theo yêu cầu của Việt Nam, Ấn Độ nhất trí giảm thuế đối xuống còn 45% đối với cà phê và chè đen, 50% đối với hạt tiêu vào năm 2018. Đây là các sản phẩm được cho là rất nhạy cảm với Ấn Độ nhưng lại có lợi ích xuất khẩu đặc biệt đối với Việt Nam.

Nguồn: Baocongthuong

Từ khóa: Các FTA, kinh tế Việt Nam, thách thức, tăng trưởng, mới