Ngày 27 tháng 11, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) công bố rằng Hiệp định tạo thuận lợi thương mại (TFA) đã được phê chuẩn và chính thức đưa vào bộ quy định của WTO.
Hiện thực hóa gói Bali vốn đã bị chậm trễ gần 4 tháng nay, ngày 27 tháng 11, tại một cuộc họp đặc biệt của Đại hội đồng, cơ quan ra quyết định của WTO, toàn thể thành viên WTO đã thông qua TFA, chấm dứt gần một năm bế tắc.
Roberto Azevedo, Tổng giám đốc WTO, nói với các phóng viên sau cuộc họp rằng bế tắc đã được giải quyết, và các thành viên WTO đã thông qua giao thức sửa đổi TFA để chính thức đưa thỏa thuận mới này vào hệ thống các hiệp định của WTO.
Azevedo hồ hởi nói với các phóng viên rằng việc thống nhất thành công giao thức là tiền đề quan trọng cho việc khởi đầu quá trình phê chuẩn của các quốc gia thành viên, và các thành viên WTO căn cứ vào thỏa thuận này sẽ tiến hành các thủ tục phê chuẩn riêng của mình và sau đó trao lại cho WTO các văn kiện đã được phê chuẩn.
"Quyết định này có nghĩa TFA trên thực tế đã bắt đầu được thực thi" người đứng đầu WTO nói.
TFA là một hiệp ước quan trọng trong gói Bali nhằm cải cách thủ tục hải quan của tất cả các quốc gia thành viên, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh thương mại xuyên biên giới.
Đây là hiệp định đa phương đầu tiên trong lịch sử hai thập kỷ bế tắc của WTO, nó được coi là bước đột phá trong đàm phán thương mại đa phương, và ước tính giúp kinh tế thế giới tăng trưởng một ngàn tỷ USD hàng năm.
Nguyên nhân cốt lõi gây ra sự bế tắc và chậm trễ 4 tháng của TFA, mà đáng lẽ nó phải được thông qua vào cuối tháng 7 chính là vấn đề dự trữ lương thực cho mục đích an ninh lương thực của Ấn Độ.
Ấn Độ đã dùng yêu cầu này làm con tin cho thỏa thuận tạo thương mại, theo đó Newdelhi yêu cầu WTO giải quyết vấn đề của mình song song với việc ký kết thỏa thuận .
Sự bế tắc trước lập trường kiên quyết của Ấn Độ đã đuợc khơi thông khi Washington và Newdelhi đạt được thỏa thuận về vấn đề dự trữ lương thực vào đầu tháng, thỏa thuận này mở đường cho việc kết thúc TFA.
Lộ trình mới của TFA cho quá trình phê chuẩn của từng thành viên là vào tháng 7 năm 2015. TFA sẽ chính thức có hiệu lực khi 2/3 số thành viên hoàn tất quá trình phê chuẩn trong nước của mình. Tuy nhiên, với thời hạn mới này thì giám đốc WTO cũng cho biết là không nói trước được điều gì, và rằng nó quá gấp gáp để các quốc gia thành viên hoàn thiện các thủ tục phê chuẩn của mình.
Ngoài quyết định kết thúc được hiệp định thương mại đa phương quan trọng, tại cuộc họp ngày 27/11, các thành viên WTO cũng thống nhất đưa ra được hai quyết định khác đó là: trợ cấp nông nghiệp và dự trữ lương thực, một trong những tiêu điểm trong gói Bali, và chương trình hậu Bali về lộ trình Phát triển vòng đàm phán Doha còn dang dở.
Quyết định đầu tiên đã làm rõ về "điều khoản hòa bình", theo đó thống nhất rằng các nước thành viên không bị phạt khi vi phạm mức trợ cấp nông nghiệp của mình cho đến khi có được một giải pháp lâu dài về chương trình an ninh lương thực.
Cùng với đó hội nghị nhất trí rút ngắn thời hạn kết thúc các cuộc đàm phán về vấn đề dự trữ và an ninh lương thực xuống trước tháng 12 năm 2015, sớm hơn so với thời hạn 2017 theo lộ trình tại Bali.
"Nếu không đạt được mục tiêu về thời hạn mới này, thì "điều khoản hòa bình" vẫn còn tiếp tục có hiệu lực cho đến khi kết thúc các cuộc đàm phán và một giải pháp lâu dài được thông qua" Azevedo cho biết.
Đối với quyết định về chương trình công tác hậu Bali, hội nghị quyết định thời hạn cho việc đưa ra các bước trong việc thúc đẩy thương mại toàn cầu và vòng đàm phán Doha đã được lùi đến tháng 7 năm 2015, thay vì kế hoạch ban đầu là cuối năm nay.
Sự sụp đổ của các cuộc đàm phán trong mùa hè đã được coi như như một đòn giáng mạnh vào hệ thống thương mại đa phương và lòng tin về vai trò nền tảng của WTO đối với các cuộc đàm phán đa phương.
Azevedo đã có lần lên tiến cảnh báo việc TFA phải đình trệ là một "thất bại" và sự bất đồng chưa được giải quyết đã có một "hiệu ứng dây chuyền" đối với các dự án khác của WTO.
Việc vượt qua bế tắc hôm 27/11 sau khi vòng tham vấn để có TFA là "một thời khắc rất quan trọng đối với WTO" Azevedo cho biết.
"Bằng cách đưa ra được ba quyết định, chúng tôi đã đưa trận đấu trở lại. Chúng tôi đã kéo được công tác đàm phán quay trở lại quỹ đạo, và tự giúp mình cơ hội để tiếp tục chuẩn bị các chương trình công tác hậu Bali," ông nói với các phóng viên.
"Điều quan trọng là, chúng tôi đã nhìn thấy một cam kết mới cho hệ thống đa phương", Azevedo nhấn mạnh.
Các quyết định của WTO được đưa ra dựa trên sự đồng thuận giữa các thành viên, khi được hỏi về nỗi lo bế tắc khi có một vài thành viên phủ quyết , Azevedo đã nhắc lại rằng "quan điểm khác nhau là rất quan trọng" tuy nhiên trong quá trình ra quyết định và nguyên tắc đồng thuận trong WTO sẽ không bao giờ biến mất.
Theo Tân Hoa Xã – PT
Từ khóa: Hiệp định tạo thuận lợi thương mại, TFA, WTO
