Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trái ngược với nhiều dự báo, Trung Quốc chẳng thể dẫn dắt thương mại tự do ở châu Á.

Với việc Hoa Kỳ chính thức rút khỏi TPP, rất nhiều nhà bình luận kinh tế đã nêu ra quan điểm rằng Trung Quốc sẽ thay thế vị trí dẫn dắt nền tự do hóa thương mại ở châu Á. Họ ủng hộ giả thiết đó vì Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện (RCEP), một thỏa thuận thương mại lớn đang được đàm phán.

RCEP đang trong quá trình đàm phán nhằm hoàn tất một FTA giữa 10 quốc gia ASEAN và 6 quốc gia khác đã có các FTA với ASEAN, đó là Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand, hay còn gọi là “ASEAN +6”. RCEP được khởi động vào tháng 11 năm 2016 với mục tiêu ban đầu là kết thúc đàm phán vào cuối năm 2015.

RCEP chỉ là con hổ giấy

Thoạt nhìn, RCEP có vẻ như là một thỏa thuận thương mại rất lớn. Các quốc gia thành viên chiếm gần một nửa dân số thế giới, chiếm khoảng 30% GDP toàn cầu và khoảng ¼ lượng xuất khẩu và đầu tư nước ngoài. Không khó để nhận định rằng đây có thể là thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới.

RCEP hứa hẹn sẽ hợp nhất vào một thỏa thuận đầy phức tạp như một “tô mì nhiều sợi” giữa ASEAN và 6 quốc gia, kết quả là một sự sẽ có một sự cải tiến vượt bậc so với các hiệp định thương mại hiện có. RCEP cũng sẽ yêu cầu các thỏa thuận khác giữa 6 quốc gia chưa có riêng thỏa thuận nào.

Tuy nhiên, RCEP đang tỏ ra khó khăn hơn dự kiến. Việc hợp nhất vào một thỏa thuận phức tạp như “tô mì nhiều sợi” giữa các thỏa thuận của ASEAN và 6 quốc gia nữa xem chừng có rất nhiều thách thức. Nhiều thỏa thuận riêng biệt có sự khác biệt lớn so với phần còn lại và được đàm phán ở những thời điểm khác nhau.

Để lấp đầy khoảng trống giữa 6 quốc gia là vô cùng khó khăn, đặc biệt là khi giữa Trung Quốc và Ấn Độ, Trung Quốc và Nhật Bản, Hàn Quốc và Nhật Bản có những mối quan hệ đặc biệt với nhau.

Thực tế là cuộc đàm phán RCEP có thể không bao giờ kết thúc. Và nếu có, nó cũng sẽ không dẫn đến bất kỳ sự mở cửa đáng kể nào của thị trường.

Trọng tâm chính của RCEP là các rào cản hàng rào thương mại hàng hoá, chứ không phải là các vấn đề như dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ và chính sách cạnh tranh, vốn là chìa khóa cho các chuỗi giá trị toàn cầu.

Trên thực tế, ngoài Singapore và Hồng Kông, các nền kinh tế châu Á chưa bao giờ phấn khởi về các thị trường mở cửa cho thương mại và đầu tư. Họ chủ yếu quan tâm đến việc phục vụ lợi ích của giới tinh hoa kinh doanh trong đất nước mình.

Đây là một điều đáng tiếc, vì châu Á rất cần nhiều thị trường mở để tiếp tục phát triển.

Trên các phương tiện truyền thông, RCEP được coi là một cuộc đàm phán do Trung Quốc dẫn dắt, và là đối trọng với TPP dẫn đầu bởi Hoa Kỳ, mặc dù đây từng là một thỏa thuận do ASEAN đề xướng.

Không thay thế được TPP

Từ tất cả các báo cáo, các cuộc đàm phán RCEP đang thiếu đi sự lãnh đạo mạnh mẽ. Một số nước như Ấn Độ và Indonesia không nhiệt tình chút nào về RCEP, và Trung Quốc không có dấu hiệu mong muốn mở rộng thị trường của mình.

Thời hạn đàm phán vào cuối năm 2015 ban đầu được kéo dài đến năm 2016, và hiện chỉ có hy vọng rằng nó sẽ được hoàn tất vào năm 2017. Giới kinh doanh ở Hoa Kỳ không hề quan tâm đến RCEP, và có lẽ đây là sự đánh giá chính xác dành cho hiệp định này.

Bây giờ, khi TPP gần như đã bị khai tử, một số nước RCEP như Úc đang thể hiện sự nhiệt tình trong RCEP. Mặc dù điều này được hoan nghênh, nhưng nó sẽ không đủ để dẫn đến việc mở cửa thị trường như những gì RCEP kỳ vọng.

Nguồn: theglobalist.com – TN

Từ khóa: hậu TPP, RCEP, phương thuốc thần kỳ, Trung Quốc