Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Khi chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đến Thụy Sĩ để tham dự cuộc họp thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Khu vực Thương mại tự do châu Á – Thái Bình Dương (FTAAP), vốn được hậu thuẫn bởi Trung Quốc, sẽ bước ra ánh đèn sân khấu trong bối cảnh gia tăng chủ nghĩa bảo hộ trong khu vực và dự báo thương mại toàn cầu ảm đạm trong năm 2017.

Là nỗ lực kiên định thúc đẩy toàn cầu hóa của Trung Quốc, FTAAP được kỳ vọng sẽ là phương cách chính để thực hiện hội nhập kinh tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương, và dự kiến sẽ là hình mẫu cho quá trình toàn cầu hóa, bằng cách thêm xung lực cho kinh tế thế giới và tăng cường nỗ lực cho tiến trình thương mại tự do.

Ý tưởng về khu vực tự do thương mại đã được hình thành từ lâu, đặc biệt từ sau khi FTAAP được chấp thuận tại Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) 2016  ở Lima, đây là bước đi đầu tiên và quan trọng trước khi được hiện thực hóa.

FTAAP cần thiết cho nền kinh tế thế giới

2016 là một năm khó khăn cho kinh tế và thương mại toàn cầu.

Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã cắt giảm dự báo tăng trưởng thương mại toàn cầu từ 2,8% xuống 1,7% trong năm 2016, và điều chỉnh giảm dự báo cho năm 2017 từ 1,8% đến 3,1%, vốn trước đó dự đoán 3,6%. Tương tự như vậy, tăng trưởng sản lượng toàn cầu cũng đang trên đà suy giảm.

“Với dự kiến tăng trưởng GDP toàn cầu là 2,2% trong năm 2016, năm nay sẽ đánh dấu tốc độ thương mại và tăng trưởng sản lượng chậm nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính vào năm 2009”, APEC cho biết trong một thông cáo báo chí vào tháng chín.

Trong khi đó, việc lựa chọn Donald Trump làm Tổng thống Mỹ, người chủ  trương bảo hộ nền kinh tế Mỹ và cam kết từ bỏ Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) – một thỏa thuận thương mại do Tổng thống Barack Obama đề xuất – vào ngày đầu tiên nhậm chức, cho thấy tư tưởng chống toàn cầu hóa đã bắt đầu có chỗ đứng.

“Trong khi Mỹ có thể chưa phải là quốc gia quan trọng để thúc đẩy tự do thương mại, các nước trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương vẫn kỳ vọng cao về tự do thương mại và hội nhập kinh tế”, Tiến sĩ Oh Ei Sun, thành viên cao cấp của S. Rajaratnam School of International Studies tại Nanyang Technological University ở Singapore, trao đổi với Tân Hoa Xã.

“Trách nhiệm thúc đẩy tự do thương mại trong khu vực tự nhiên thuộc về Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới", ông nói, “Khu vực châu Á-Thái Bình Dương là khu vực thương mại và kinh tế sầm uất nhất thế giới, tôi nghĩ rằng sáng kiến của Trung Quốc (khi xây dựng FTAAP) sẽ cung cấp những gợi ý nhất định cho các quốc gia ở châu Âu, châu Phi hay ngay cả Mỹ”.

FTAAP được khởi động từ Hội nghị Thượng đỉnh APEC năm 2014 ở Bắc Kinh, với một lộ trình chi tiết. Một nghiên cứu chiến lược đã được tiến hành sau đó và kết quả đã được thông báo tại hội nghị APEC ở Lima.

Bằng cách bao phủ tất cả 21 nền kinh tế APEC thông qua tự do hóa thương mại, FTAAP, một khi thành lập, sẽ trở thành khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, chiếm 57% kinh tế toàn cầu và gần một nửa thương mại thế giới.

FTAAP từng được chủ tịch Tập Cận Bình ca ngợi là “một sáng kiến chiến lược quan trọng đối với sự thịnh vượng lâu dài của khu vực châu Á-Thái Bình Dương”. Ông Tập là người chủ trương kiên định các hiệp định thương mại nhằm hình thành một thiết chế để đảm bảo tính mở cho các nền kinh tế châu Á Thái Bình Dương.

“Chúng ta cần phải tích cực dẫn dắt toàn cầu hóa, thúc đẩy công bằng và công lý, và làm cho toàn cầu hóa bền bỉ hơn, toàn diện và bền vững hơn, từ đó người dân được chia sẻ công bằng và thấy được lợi ích ở đó”, ông Tập cho biết trong bài phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh CEO của APEC ở Lima.

Cách thức để tăng cường FTAAP

“Các nước thành viên APEC sẽ thúc đẩy thực hiện FTAAP một cách toàn diện và hệ thống”, theo ông Trương Quân, Vụ trưởng Vụ Kinh tế Quốc tế thuộc Bộ Ngoại giao Trung Quốc.

“FTAAP là sự phản kháng cho xu hướng chống toàn cầu hóa, và đây cũng chính là phương thức để tăng cường hội nhập khu vực cho châu Á – Thái Bình Dương”, ông Trương từng phát biểu trên tờ South China Morning Post vào tháng mười một.

“FTAAP, với tính bao trùm cao, có thể gắn kết nền kinh tế ở những mức độ phát triển khác nhau và hỗ trợ các nước này theo đuổi mục tiêu, và một khi được thành lập, sẽ tạo ra lợi ích kinh tế và làm lung lay bất kỳ FTA nào hiện có trong khu vực”, ông Trương cho biết.

“FTA này tích hợp các thỏa thuận thương mại khác nhau trong khu vực, đáp ứng thách thức phân mảnh trong hợp tác khu vực, và thúc đẩy hơn nữa hội nhập kinh tế khu vực châu Á-Thái Bình Dương”, ông Trương nói thêm.

Để 21 nền kinh tế trong khu vực châu Á  - Thái Bình Dương cùng tuân theo một tập hợp các quy tắc thương mại và đầu tư, các bên đàm phán cần kiên nhẫn và nhìn vào mục tiêu dài hạn, theo Han Jae-jin, một nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên cứu Hyundai (HRO), cho biết, trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Tân Hoa Xã.

“FTA song phương và cả các siêu FTA đều có điểm chung. Cả hai đều nhượng bộ những mặt hàng nhạy cảm và hiểu tường tận về các tình huống khác nhau. Phải mất thời gian và cần đối thoại lâu dài”, ông Han nói.

“Thúc đẩy FTAAP trên cơ sở TPP và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) là một kế hoạch tuyệt vời, nhưng TPP đang bế tắc và RCEP cũng phải đối mặt với những thách thức lớn do mức độ phát triển khác nhau ở các nước thành viên”, Wang Jiangyu , giáo sư tại Khoa Luật của Đại học Quốc gia Singapore cho biết.

RCEP là hiệp định tự do thương mại bao gồm 10 nước thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á và sáu nước đối tác thương mại khác, gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand.

“Trung Quốc có thể thúc đẩy FTAAP một cách trật tự trên cơ sở thỏa thuận thương mại tự do hiện nay”, ông Wang nói.

“Trung Quốc có thể thực hiện các cuộc đàm phán thương mại tự do song phương với các nước sẵn sàng mở cửa thị trường trong khuôn khổ RCEP và nâng cấp thỏa thuận thương mại tự do song phương hiện có để thúc đẩy sự hình thành của RCEP”, ông khẳng định.

Bên cạnh đó, để làm cho FTAAP trở thành một khu vực thương mại tự do lớn mạnh trong vành đai Thái Bình Dương, lãnh đạo của Trung Quốc và Mỹ, hai quốc gia chủ chốt trong khu vực, cần phải “thảo luận về vấn đề này nhằm tạo ra một khởi đầu có ý nghĩa cho FTAAP”, theo Kim Young-Gui, nhà nghiên cứu tại Viện Hàn Quốc về chính sách kinh tế quốc tế.

Hơn nữa, cùng với sự phát triển kinh tế thế giới, bên cạnh tự do hóa và tạo thuận lợi thương mại và đầu tư, hội tụ và kết nối đã trở thành một động lực chính cho hội nhập kinh tế khu vực.

“FTAAP sẽ hiệu quả hơn nếu đi kèm sáng kiến Một vành đai, Một con đường”, theo ông Han, nhà nghiên cứu thuộc HRO.

Sáng kiến Một vành đai, Một con đường đề cập đến con đường tơ lụa và con đường tơ lụa trên biển, đề xuất bởi Trung Quốc vào năm 2013 nhằm kết nối các nước ở châu Á, châu Âu và thậm chí cả châu Phi thông qua đường bộ và mạng lưới hàng hải.

Kể từ khi sáng kiến được khởi động từ năm 2013, các công ty Trung Quốc đã xây dựng 52 khu hợp tác kinh tế và thương mại ở các nước trong khu vực, tạo ra doanh thu thuế 900 triệu đô la Mỹ và gần 70.000 việc làm, tính đến tháng Bảy năm 2016.

Nguồn: Tân Hoa Xã – HT

Từ khóa: FTAAP, hình mẫu, quá trình, toàn cầu hóa