Mục tiêu năm 2016 thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam là 23 tỷ USD. Tính chung 10 tháng, tổng số vốn FDI đăng ký mới đạt 17,6 tỷ USD, giảm 8,7% so với cùng kỳ và cách khá xa mục tiêu kế hoạch. Nhiều chuyên gia cho rằng, thu hút đầu tư nước ngoài của ta trong năm chưa tạo được những đột phá. Nhưng quan trọng hơn, là phải làm sao để giải ngân số vốn FDI đăng ký và thực hiện có hiệu quả.
Theo GS.TS. Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, những nỗ lực của Chính phủ trong việc cải thiện môi trường kinh doanh ngay từ đầu năm, đã củng cố, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục đổ vốn vào thị trường Việt Nam. Việc giảm đầu tư FDI vào Việt Nam những tháng cuối năm chủ yếu là do các tác động của tình hình kinh tế, tài chính thế giới (như Brexit) cộng với những tính toán về khả năng hưởng lợi thông qua các hiệp định thương mại có thay đổi. GS. Nguyễn Mại cho rằng, điều quan trọng đối với Việt Nam không phải chỉ là số lượng vốn, số lượng dự án đăng ký mà phải chú trọng vào số vốn thực hiện. Trong số 140 tỷ USD nguồn vốn FDI chưa thực hiện thì có tới 100 tỷ USD không thể thực hiện được, vì vậy cần loại các vốn không thực hiện được ra khỏi vốn FDI đăng ký để làm cho vốn FDI trở nên thực chất hơn. Trong giai đoạn từ 2011 - 2015 chúng ta đã thay đổi dần vốn FDI đăng ký với vốn FDI thực hiện xích gần nhau... ví dụ như vốn FDI đăng ký năm nay có thể là 18 - 20 tỷ USD nhưng thực hiện có thể lên tới 15 - 16 tỷ chênh lệch khoảng 4 - 5 tỷ USD.
Cũng theo GS Nguyễn Mại, nếu các tỉnh, thành phố, khu công nghiệp quan tâm đến lượng vốn FDI giải ngân hơn là làm thế nào để có thể thu hút được nhiều các dự án, làm sao để các dự án đầu tư có khả năng thực hiện nhanh thì lúc đó vốn FDI mới phát huy hiệu quả cao được. Nếu vẫn còn quan tâm kêu gọi những dự án “tỷ đô” mà không có khả năng thực hiện trên thực tế thì sẽ tiếp tục lãng phí đất đai và nguồn lực.
Đồng quan điểm này, GS. Nguyễn Quang Thái - Tổng thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam cho rằng, luồng vốn đầu tư thực sự, nghĩa là số vốn được giải ngân, đưa vào thực hiện mới được coi là tổng vốn. Khi có nguồn vốn FDI, nên bình tĩnh để nhìn lại vấn đề để chất lượng của tăng trưởng là quan trọng. Vì chất lượng tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô sẽ tạo điều kiện để đạt được tăng trưởng ngày càng cao hơn, nhất là lúc này chúng ta đang cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng. Khi chuyển hướng lấy chất lượng và hiệu quả là đi vào chiều sâu thì chúng ta không thể đi nhanh quá được mà phải tổ chức lại. Dự án nào không cần thiết, kém hiệu quả thì phải dừng không làm nữa để xoay sang cái mới hiệu quả hơn.
Chuyên gia kinh tế, TS. Võ Trí Thành cho rằng, lợi ích từ FDI đối với xuất khẩu những năm qua khá rõ ràng. FDI cũng đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động Việt Nam. Tuy nhiên, chúng ta vẫn chưa tận dụng được những cơ hội và cam kết từ FDI như việc chuyển giao công nghệ hay liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI trong hoạt động sản xuất, kinh doanh còn yếu. Do đó, cần phải đạt được những cam kết khi thu hút FDI từ các mối quan hệ kinh tế đưa FDI đi vào hoạt động thực chất hơn.
Để thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, theo các chuyên gia cần phải có sự chuyển biến trong khâu làm chính sách và thực thi chính sách. Hiện nay Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp đã có hiệu lực, nhưng một số nghị định hướng dẫn vẫn chưa được ban hành, khiến cho nhà đầu tư có tâm lý chờ đợi mới có quyết định đầu tư chính thức. Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng được nhà đầu tư, nguồn nhân lực qua đào tạo thiếu và yếu; công nghiệp phụ trợ manh mún, chưa đáp ứng nhu cầu… cũng là những hạn chế cần được giải quyết để thu hút các nhà đầu tư.
Nhiều chuyên gia cũng phân tích, không ít dự án FDI tại các địa phương còn được quá nhiều ưu ái dẫn đến các tác động bất lợi tới môi trường, tạo nên sự cạnh tranh thiếu bình đẳng với các doanh nghiệp trong nước. Việc coi trọng giá trị thực của vốn FDI cũng sẽ tránh được sự lãng phí đất đai như trong thời gian qua.
Nguồn: Linh Nguyên - daibieunhandan.vn
Từ khóa: thu hút, vốn FDI, coi trọng, chất lượng, tăng trưởng
