Tương lai của Hiệp định TPP

TPP5

Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) chưa phải là kết thúc. Chính quyền Mỹ cũng như Nhật Bản quyết tâm thúc đẩy việc phê chuẩn hiệp định này vào cuối năm nay, đặc biệt vào thời điểm bầu cử Tổng thống Mỹ sẽ diễn ra vào tháng 11 tới và Tổng thống tiếp theo sẽ nhậm chức vào tháng 1 năm 2017. Đây có thể là cơ hội duy nhất mà Mỹ có sau thời gian dài đàm phán.

Cả 2 ứng cử viên tổng thống Mỹ đã nhiều lần lên tiếng phản đối TPP do quan ngại tác động của hiệp định này lên tình trạng việc làm và nền kinh tế Mỹ. Đây là vấn đề tranh luận quan trọng. Tuy nhiên, vị tổng thống tiếp theo của Mỹ vẫn mong muốn có một khuôn khổ chính thức để có thể quản trị thương mại tại châu Á, thị trường phát triển nhanh nhất thế giới và cho đến hiện tại TPP vẫn là khuôn khổ khả dĩ nhất. Chắc chắn, tổng thống tiếp theo của nước Mỹ cần có TPP trong chuyến đi đầu tiên đến khu vực châu Á.

Trong trường hợp đó, cả 2 ứng viên tổng thống hiện tại nên hy vọng (một cách âm thầm) rằng TPP sẽ được lưỡng viện Mỹ thông qua trước lễ nhậm chức. Theo đó, chính quyền Tổng thống Obama cần đạt được thỏa thuận với các nghị sĩ đảng Cộng hòa và thuyết phục đủ số phiếu ủng hộ cần thiết từ các nghị sĩ đảng Dân chủ.

Điều này là không dễ dàng, việc thông qua cơ chế ủy quyền đàm phán nhanh (TPA) vào năm ngoái đã giúp đàm phán TPP trở nên suôn sẻ hơn vì các nghị sĩ quốc hội chỉ có quyền bỏ phiếu ủng hộ hoặc chống mà không có quyền yêu cầu sửa đổi nội dung đàm phán. Các cuộc đối thoại với các lãnh đạo đảng Cộng hòa tại quốc hội Mỹ đã đạt được tiến bộ trong suốt năm qua và chính quyền Mỹ đã thành lập “văn phòng phản ứng nhanh” phục vụ tiến trình phê chuẩn tương tự như khi thông qua Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) nhằm tăng cường phối hợp giữa Nhà Trắng và các cơ quan thuộc Quốc hội.

Câu hỏi đặt ra là liệu những nỗ lực này có giúp đạt đủ số phiếu ủng hộ cần thiết cho TPP. Bỏ phiếu theo TPA là hiếm nhưng vẫn có thể, ví dụ trong trường hợp Nhà Trắng và các lãnh đạo đảng Cộng hòa đã làm việc với nhau một cách hiệu quả, bất chấp những lời lẽ được đưa ra trước đó. Các nỗ lực không chỉ cần được lặp đi lặp lại mà có lẽ cần tăng gấp đôi để TPP được thông qua.

Vấn đề là thời điểm trước khi diễn ra bầu cử Tổng thống Mỹ có thể là cơ hội duy nhất để Mỹ thông qua TPP vì Quốc hội Mỹ sẽ không thể tiến hành các cuộc bỏ phiếu đầy khó khăn trong ít nhất một năm hoặc thậm chí còn lâu hơn. Bỏ phiếu cho TPA là một ví dụ, 13 nghị sĩ bỏ phiếu “ủng hộ” đang tham gia hoạt động tái tranh cử trong năm nay hoặc sẽ phải tái tranh cử vào năm 2018. Trong kỳ bầu cử năm nay, các nghị sĩ đại diện cho 8 bang cạnh tranh (nơi cơ hội bước vào Quốc hội được chia đều cho cả các ứng viên Dân chủ và Cộng hòa) trước đó đã bỏ phiếu thông qua TPA với tỷ lệ 7-1.

2 trong số 3 thành viên thuộc Hạ viện đang tranh cử đã bỏ phiếu chống đối với TPA và các ứng viên khác đã bày tỏ quan điểm phản đối TPP hoặc chưa đưa ra lập trường rõ ràng. Đáng chú ý, Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa, đại diện cho bang Ohio và là cựu Đại diện Thương mại Mỹ - Rob Portman đã bày tỏ phản đối với TPP với lý do chi phí chính trị của hiệp này là quá lớn.

Đàm phán lại TPP có thể giúp Tổng thống kế tiếp của Mỹ giảm thiểu được nhiều chỉ trích trong nước

Đối với chính quyền Tổng thống tiếp theo của nước Mỹ, nhiều người kỳ vọng rằng Tổng thống mới cuối cùng sẽ thay đổi lập trường đối với TPP sau khi các tranh cãi đã lắng xuống hoặc các bên tham gia đàm phán đạt được sự đồng thuận trong một số vấn đề mới. Nhưng rất khó để điều đó xảy ra, 100 ngày đầu tiên của nhiệm kỳ Tổng thống mới, như truyền thống, sẽ được dành cho các sáng kiến quan trọng nhất. Các vấn đề này có thể là chính sách nhập cư, cơ sở hạ tầng, cải cách thuế cho doanh nghiệp – đây là những vấn đề khó và gây tranh cãi và do đó TPP có thể bị đẩy xuống mức ưu tiên thấp hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội sẽ diễn ra vào năm 2018, đảng Dân chủ sẽ có 24 ghế bị thay thế trong đó 6 nghị sĩ đã bỏ phiếu ủng hộ cho TPA. Việc một số lượng lớn các vị trí nghị sĩ có thể bị thay thế đặt ra áp lực lớn lên lãnh đạo đảng Dân chủ tại Thượng viện trong việc bảo vệ số lượng ghế nghị sĩ hiện có hoặc thậm chí tìm kiếm cơ hội mở rộng quyền kiềm soát. Điều này đồng nghĩa năm 2018 ưu tiên của đảng Dân chủ sẽ là bảo vệ các nghị sĩ thành viên hơn là tiến hành bỏ phiếu cho một vấn đề khó khăn như TPP.

Sau đợt bầu cử giữa nhiệm kỳ của Quốc hội vào năm 2018, các công việc phục vụ chiến dịch tái tranh cử Tổng thống sẽ bắt đầu và không có vẻ như Tổng thống sẽ bội hứa để đánh mất đi sự ủng hộ từ các khu vực bầu cử quan trọng như các tổ chức lao động hay các nhóm hoài nghi thương mại khác.

Đàm phán lại TPP có thể giúp Tổng thống kế tiếp của Mỹ giảm thiểu được nhiều chỉ trích trong nước nhưng chắc chắn sẽ không dễ dàng để 11 nước thành viên TPP còn lại quay trở lại bàn đàm phán. Một hiệp định song phương là có thể nhưng một thỏa thuận đa phương rõ ràng không phải là điều mà Nhật Bản và các nước khác muốn thấy.

Vậy, liệu TPP có được thông qua vào cuối nhiệm kỳ của Ttổng thống Obama? Khả năng này phụ thuộc vào kết quả của những công việc khó khăn và hợp tác trên nhiều vấn đề gây tranh cãi. Chắc chắn có con đường để thông qua TPP nhưng đó là con đường rất hẹp và không có chỗ cho sai sót. Do đó vài tháng tới sẽ là khoảng thời gian rất quan trọng với tương lai của Hiệp định TPP.

Nguồn : http://www.japantimes.co.jp/ - HP

Từ khóa: Tương lai, Hiệp định TPP.