Tổng hợp, phân tích hiệp định TPP trong tháng 4/2016

TPP

Trong tháng 4/2016, tin tức phân tích hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) khá tích cực.

Gia nhập TPP - Cơ hội và thách thức với doanh nhân, lao động nữ

Hội thảo "Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) - Cơ hội và thách thức với doanh nhân và lao động nữ Việt Nam," tổ chức ngày 26/4, tại Hà Nội.

Hội thảo do Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tổ chức.

Phát biểu tại Hội nghị, bà Nguyễn Thị Thu Hà, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cho biết những năm qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ các doanh nghiệp nữ như tác động chính sách, đào tạo khởi sự và quản trị doanh nghiệp, hỗ trợ tiếp cận các nguồn tài chính và tín dụng, phát triển mạng lưới nữ doanh nhân và dạy nghề, tạo việc làm sau học nghề cho lao động nữ…

Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện nay, bình quân cứ 200 người dân mới có một doanh nghiệp, trong khi tại những nước có nền kinh tế phát triển, cứ 15-20 người dân có một doanh nghiệp, đây là một sự chênh lệch khá lớn. Bên cạnh đó, tính đến thời điểm hiện nay, số doanh nghiệp do nữ làm chủ mới chỉ đạt khoảng 25% và chủ yếu hoạt động với quy mô nhỏ.

Đề cập đến cơ hội của các doanh nhân và lao động nữ của Việt Nam khi gia nhập TPP, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam khẳng định TPP sẽ mở ra nhiều cơ hội và môi trường làm việc tốt hơn cho phụ nữ.

Hơn 70% lực lượng lao động Việt Nam sống ở nông thôn và gần 45% lực lượng lao động làm việc trong khu công nghiệp với năng suất thấp cần chuyển hướng sang khu vực doanh nghiệp để tăng năng suất, đặc biệt khi các nước trong TPP có nhiều thế mạnh về phát triển nông nghiệp.
Tại buổi hội thảo, nhiều đại biểu cho rằng, Hiệp định TPP sẽ mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức cho lao động nữ ở Việt Nam. Hiệp định TPP có những tác động sâu rộng trực tiếp không chỉ đối với doanh nghiệp mà còn với hầu hết các nhóm lao động nữ hiện nay.

Lao động nữ, công nhân nữ ở các địa phương cũng tham gia vào chuỗi giá trị kinh tế và cần được hỗ trợ kiến thức về lao động sản xuất và các kỹ năng cần thiết để thoát nghèo bền vững.

Nhiều đại biểu nhận định, trong bối cảnh hội nhập hiện nay, để trụ vững và phát triển, các doanh nhân nữ cần chủ động hợp tác liên kết trong kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh để phát huy tiềm năng, thế mạnh; từ đó tạo ra những mặt hàng độc đáo, khác biệt so với các nước để phát triển và mang lại doanh thu cũng như giải quyết công ăn việc làm cho người lao động.

Hội nhập TPP: Doanh nghiệp dệt may vẫn chậm trên ‘sân nhà’

Sau khi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Thái Bình Dương (TPP) được ký kết, từ đầu năm đến nay, dòng vốn mới đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp tục gia tăng và đổ dồn vào ngành dệt may Bình Dương, chiếm ưu thế cả trong sản xuất lẫn thị phần. Trong khi đó, doanh nghiệp trong nước vẫn đang “loay hoay” tìm đường liên kết.Điều này ít nhiều cho thấy doanh nghiệp Việt đã bị chậm trên sân nhà.

Tại Bình Dương, số doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực dệt may chiếm thị phần áp đảo. Trong hơn 560 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này thì chỉ có hơn 100 doanh nghiệp vốn đầu tư trong nước, số còn lại là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Theo Sở Công Thương tỉnh Bình Dương, sau khi Hiệp định TPP được ký kết đã có trên 400 triệu USD vốn FDI đổ thêm vào lĩnh vực dệt may, đó là chưa tính hàng tỷ USD của 460 dự án nhóm này đã đầu tư và hoạt động sản xuất ổn định.

Các dự án mới chủ yếu đầu tư vào lĩnh vực phụ trợ và nguyên phụ liệu cho ngành may mặc. Đây là tín hiệu tích cực góp phần bổ sung cho yếu điểm của ngành dệt may trong nước. Một trong số các dự án phải kể đến là Công ty Trách nhiệm hữu hạn Far Eastern Polutex Việt Nam đã đầu tư trên 274 triệu USD vào Khu công nghiệp Bàu Bàng (Bình Dương) để sản xuất công nghiệp phụ trợ ngành dệt may.

Đây là dự án cung ứng chuỗi liên hợp hóa sợi-dệt nhuộm quy mô lớn đã đầu tư vào Bình Dương để đón đầu Hiệp định TPP.

Cùng thời gian trên, dự án quy mô lớn của Công ty Trách nhiệm hữu hạn công nghiệp De Licacy Việt Nam (vốn Đài Loan, Trung Quốc) vừa cấp phép cũng đầu tư vào Khu công nghiệp Bàu Bàng với số vốn lên đến 100 triệu USD chuyên sản xuất lĩnh vực sợi, dệt vải; hoàn thiện sản phẩm dệt. Nhà máy này còn gia công dệt nhuộm các loại vải, nhuộm màu vải; in ấn hoa các loại vải; sản xuất sợi nhựa tổng hợp và sợi nhân tạo… Thêm một dự án ấn tượng nữa là Nhà máy sản xuất của Công ty Trách nhiệm hữu hạn công nghiệp Li Long (vốn đầu tư Brunei) với số vốn hàng chục triệu USD đã chọn Khu công nghiệp Rạch Bắp (thị xã Bến Cát) để sản xuất và gia công sợi bọc đàn hồi, sợi xoắn cho ngành dệt công nghiệp…

Hiện dệt may là một trong 26 ngành hàng sản xuất và xuất khẩu chủ lực của tỉnh Bình Dương. Từ đầu năm đến nay, ngành dệt may tỉnh này đã xuất khẩu vượt trên 550 triệu USD, tăng trên 9% so với cùng kỳ năm trước. Những tín hiệu lạc quan đang hiển hiện trên các dây chuyền sản xuất với số đơn hàng xuất khẩu lấp kín cả năm 2016.

Riêng năm 2015, ngành dệt may Bình Dương đã góp phần đưa xuất khẩu của tỉnh vượt con số 2 tỷ USD. Tuy nhiên, một trong những điều kiện của Hiệp định TPP về quy định nguồn gốc xuất xứ sản phẩm đang vô hình chung đẩy hàng loạt thách thức về phía doanh nghiệp có vốn đầu tư trong nước.

Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Bình Dương Phan Lê Diễm Trang, các doanh nghiệp dệt may trong nước đã có đơn hàng tại nhiều thị trường truyền thống như Mỹ, châu Âu kín cả năm 2016. Lợi thế từ các Hiệp định Thương mại tự do (FTA) và Hiệp định TPP dự báo sẽ mang thêm nhiều đơn hàng cho các doanh nghiệp chuyên về lĩnh vực dệt may có vốn đầu tư trong nước. Tuy nhiên, những thách thức cũng bắt đầu xuất hiện.

Dòng vốn FDI đang “ráo riết” đổ vào Việt Nam và địa bàn Bình Dương chứng tỏ lợi ích từ TPP là rất lớn. Việc gia tăng thu hút thêm nhiều dự án FDI vào ngành dệt may đã giúp ngành dệt may có nhiều cái lợi; trong đó có việc góp phần tăng thêm tỷ trọng xuất khẩu cho Việt Nam. Nhưng nhìn chung, vốn FDI chảy vào nhiều cũng sẽ làm khó cho doanh nghiệp trong nước, nhất là với đơn vị có nguồn lực tài chính yếu và thiếu năng lực sản xuất.

Cụ thể, hai thách thức mà doanh nghiệp FDI đang đè nặng lên sân chơi “không cân sức” là họ mạnh vốn nên chiếm thị phần sản xuất rất lớn và thêm nhà máy mới sẽ làm chuyển dịch thị trường lao động. Trong khi đó, doanh nghiệp trong nước vừa hạn chế vốn, chưa chủ động trong đào tạo nguồn lao động nên càng thêm khó khăn.

Những thách thức này sẽ đẩy các doanh nghiệp trong nước phải làm gia công hoặc đi làm thuê lại cho các doanh nghiệp FDI - bà Trang phân tích.

Bà Trang cũng tỏ ra băn khoăn trước việc cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dương vẫn “loay hoay” tìm chuỗi liên kết trong khi TPP đã vào quá sâu. Hàng trăm doanh nghiệp FDI đã nhanh chân đi trước, chiếm được ưu thế và sẽ hưởng lợi ngay trên sân nhà Việt Nam.

Mặc dù các doanh nghiệp trong Hiệp hội Dệt may tỉnh Bình Dương đã chủ động tìm liên kết nhưng đến nay vẫn chưa thể khớp nối được với nhau. Bên cạnh đó, tự thân các doanh nghiệp trong nước cũng chưa “mặn mà” tạo ra chuỗi liên kết, bởi niềm tin giữa các doanh nghiệp đang còn một khoảng cách khá xa.

Đây cũng là lý do khi TPP đến các doanh nghiệp trong nước chưa tạo ra được chuỗi cung ứng sản phẩm dệt may lành mạnh, đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với các doanh nghiệp vốn FDI.

Quốc hội Mỹ nhiều khả năng có thể xem xét TPP sau tháng 11 tới

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) vừa chính thức thông báo cho Quốc hội Mỹ 6 điều luật dự kiến cần sửa đổi nhằm triển khai Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Trong số đó, chỉ có duy nhất một điều luật sửa đổi là mới so với các quy định được đặt ra trong các thỏa thuận thương mại tự do (FTA) mà Mỹ đã tham gia trước đó, liên quan tới cách tính phí đối với người sử dụng dịch vụ hải quan, với việc chuyển từ cách tính trên nguyên tắc theo giá hàng sang hệ thống bốn tầng, với các mức phí từ 30-500 USD tùy thuộc vào giá trị hàng hóa.

Theo thông cáo của USTR, bốn điều luật cần thay đổi khác liên quan tới thủ tục đối với nhà nhập khẩu về chất lượng hàng hóa theo tiêu chuẩn TPP và đây cũng chính là những thay đổi mà Mỹ cần thực hiện theo Thỏa thuận Tự do Thương mại (FTA) Mỹ-Chile ký kết hồi tháng 6/2003 và nằm trong danh sách các luật cần thay đổi mà Tổng thống Mỹ khi đó là George W. Bush đã đề nghị Quốc hội Mỹ vào ngày 3/7/2003.

Điều luật cần thay đổi còn lại để phù hợp với TPP là Mục 308 Đạo luật Hiệp định Thương mại 1979 sửa đổi, theo đó sẽ cho phép Tổng thống thực thi các cam kết của Mỹ về mua sắm công của chính phủ giúp cho các công ty của các nước thành viên TPP có cơ hội được đối xử như các công ty của Mỹ khi tham gia cạnh tranh các hợp đồng chính phủ liên bang.

Như vậy, để thực hiện điều này, Tổng thống có thể phải từ bỏ đặc quyền dành cho các công ty Mỹ theo Đạo luật về Mua sắm của Mỹ (Buy American Act). Sửa đổi này cũng có trong danh sách các luật Mỹ cần sửa đổi để triển khai FTA đã ký với Australia hồi tháng 5/2004 và đã được ông Bush trình lên Quốc hội ngày 2/7/2004.

Với danh sách đưa ra, USTR đã đáp ứng được thời hạn trước ngày 3/4 phải đệ trình Quốc hội Mỹ bản mô tả các Luật cần thay đổi để thực thi TPP và đây là một trong các bước thủ tục mà USTR phải thực hiện theo Luật về Quyền Đàm phán nhanh (TPA) thông qua năm 2015.
Các bước còn lại cần hoàn tất để chuẩn bị cho việc bỏ phiếu phê chuẩn về TPP tại Quốc hội Mỹ bao gồm:

Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC) ra báo cáo đánh giá tác động tổng thể của TPP tới nền kinh tế Mỹ, dự kiến vào ngày 18/5/2016.

Trong vòng 30 ngày tiếp đó, Tổng thống đệ trình Quốc hội bản sao văn bản thỏa thuận cuối cùng của TPP cùng dự thảo Tuyên bố về hành động của Chính quyền (SAA) nhằm triển khai TPP và kế hoạch thực thi TPP; trình Ủy ban Ngân sách và Tài chính Hạ viện và Ủy ban Tài chính Thượng viện báo cáo đánh giá tác động của TPP tới lao động Mỹ, báo cáo về quyền của người lao động tại Mỹ và các đối tác FTA và báo cáo về đánh giá tác động tới môi trường.

Ủy ban Ngân sách và Tài chính Hạ viện và Ủy ban Tài chính Thượng viện xem xét dự luật triển khai TPP mà Chính quyền trình Quốc hội.

Tổng thống đệ trình dự thảo cuối cùng Luật triển khai TPP cùng bản chụp thỏa thuận cuối cùng, SAA và các “thông tin hỗ trợ” (bao gồm tài liệu giải thích cách thức luật được triển khai, đề xuất các hành động của chính phủ và tài liệu viện dẫn các lý do mà tổng thống cho rằng cần thực thi TPP) tới Thượng viện và Hạ viện trong một ngày mà cả Thượng viện và Hạ viện đều nhóm họp.

Quốc hội Mỹ sẽ xem xét việc thông qua TPP trong vòng 90 ngày.

Chính quyền Tổng thống Barack Obama tuyên bố hợp tác chặt chẽ với Quốc hội trong việc lựa chọn thời điểm phù hợp để xem xét TPP và các thông tin cho đến thời điểm này cho thấy nhiều khả năng Quốc hội Mỹ chỉ xem xét TPP sau cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ vào tháng 11 tới.

Các nhóm nông nghiệp Mỹ muốn giành thị phần của Úc thông qua TPP

Các nhóm thực phẩm và nông nghiệp Mỹ đang muốn loại bỏ Úc ra khỏi các thị trường xuất khẩu của họ thông qua TPP.

225 tổ chức đại diện cho nông dân, chủ trang trại và các công ty thực phẩm Mỹ đang tăng cường sức ép buộc Quốc hội Mỹ thông qua hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Nếu được thông qua, hiệp định TPP sẽ giúp Mỹ loại Úc và các quốc gia ra khỏi các thị trường xuất khẩu của Mỹ.

Trong một bức thư gửi cho phát ngôn viên của Hạ viện Mỹ, ông Paul Ryan, cùng các lãnh đạo Quốc hội Mỹ, các tổ chức trên cho biết hiệp định TPP sẽ giúp tạo ra một sân chơi bình đẳng cho xuất khẩu.

Chủ tịch Hiệp hội Thịt bò Mỹ Tracy Brunner cho biết, nếu không có hiệp định TPP, thì các nhà sản xuất thịt bò Úc sẽ có 11% lợi thế thuế quan so với Mỹ tại thị trường Nhật Bản, vì Úc và Nhật có một hiệp định thương mại song phương.

Lợi thế về thuế quan này khiến thịt bò Mỹ kém cạnh tranh hơn, và các nhà sản xuất thịt bò Úc có thêm 100 triệu USD doanh thu bán hàng nhờ vào việc giành được thị phần từ các nhà sản xuất Mỹ.

Hiệp định TPP sẽ cắt giảm thuế suất đối với thịt bò Mỹ tại Nhật Bản từ 38,5% đến 27,5% và sẽ tiếp tục giảm trong vòng 16 năm cho đến khi mức thuế chỉ còn 9%.

Hiệp hội những người trồng lúa mì Mỹ, Hiệp hội táo Mỹ, Công ty Kraft Heinz, ConAgra Foods, Deere & Company và nhà sản xuất ngô, ngũ cốc, đậu nành, pho mát, lúa mạch, thịt bò, thịt lợn và gia cầm đã cùng ký bức thư.

Hiệp định TPP đã trở thành một vấn đề nóng trong cuộc đua tổng thống Mỹ.

Các nhóm thực phẩm và nông nghiệp muốn quốc hội Mỹ ký tắt hiệp định TPP trước khi Tổng thống Mỹ Barack Obama, một người ủng hộ hiệp định này, rời nhiệm sở vào tháng 01/2017.

Các quốc gia thành viên của hiệp định TPP gồm Úc, Mỹ, New Zealand, Nhật Bản, Canada, Malaysia, Brunei, Chile, Mexico, Peru, Singapore và Việt Nam.

Theo Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc thì hiệp định TPP sẽ gia tăng cơ hội tiếp cận các thị trường mới chohàng hóa và dịch vụ của Úc. Điều này giúp bổ sung cho các hiệpđịnh thương mại tự do mà Úc hiện tại đang có.

Về khía cạnh đầu tư, hiệp định TPP sẽ tạo ra thêm nhiều cơ hội đầu tư mới, đồng thời cung cấp một môi trường pháp lý dễ dự đoán và minh bạch hơn.

Canada không thể bỏ lỡ ‘chuyến tàu’ TPP

Trong khi Canada vẫn đang tiếp tục tranh luận về hiệp định TPP, thì phần còn lại của thế giới vẫn đang tiếp tục chuyển dịch.

Hiện nay, tại Vancouver, Ủy ban thương mại quốc tế của Hạ nghị viện Canada đang tiến hàng các phiên điều trần chéo về hiệp định Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Tiểu bang British Columbia của Canada là một cửa ngõ tiếp cận khu vực vành đai Thái Bình Dương – khu vực hiện có mức tăng trưởng cao. Khoảng 65% hàng hóa xuất khẩu của Canada với nhiều chủng loại đa dạng, trong đó sản phẩm nông nghiệp và thực phẩm chiếm tỷ lệ lớn nhất, đi qua tiểu bang British Columbia (chủ yếu là thông qua các cảng ở Vancouver) để đến với hơn 150 thị trường trên thế giới.

Các nhà xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp và thực phẩm của Canada là những người ủng hộ mạnh mẽ nhất đối với việc thông qua hiệp định TPP.Canada có các điều kiện tự nhiên và khí hậu rất thuận lợi, vì vậy nước này thường sản xuất nhiều sản phẩm hơn nhu cầu trong nước. Do đó, ngành nông nghiệp và thực phẩm Canada phần lớn đều phụ thuộc vào xuất khẩu. Canada có nhiều đối thủ cạnh tranh, và cần phải có điều kiện thuận lợi hơn trong việc tiếp cận thị trường thế giới nhằm duy trì và phát triểnxuất khẩu.

Đã qua 6 tháng kể từ khi hiệp định TPP được ký kết ở Atlanta.Trong khi Canada vẫn đang tiếp tục tranh luận việc thông qua hiệp định này thì phần còn lại của thế giới hoàn toàn không đứng yên tại chỗ. Hiện có rất nhiều hiệp định thương mại khác đang được đàm phán và một số hiệp định đã chuẩn bị sẵn sàng đi vào thực thi.

Nếu hiệp định TPP có hiệu lực, tình trạng thương mại hiện tại sẽ thay đổi. Nguy cơ đối với ngành nông nghiệp và thực phẩm của Canada sẽ rất cao, đặc biệt là đối với các sản phẩm như thịt bò, thịt lợn, các loại ngũ cốc, và nguyên liệu hạt ép dầu. Canada không thể để bản thân tụt hậu so với phần còn lại của khu vực châu Á-Thái Bình Dương và các đối thủ cạnh tranh.

Đối với hàng trăm ngàn nông dân Canada, các nhà sản xuất, các nhà chế biến, và các nhà xuất khẩu, thì hiệp định TPP là rất quan trọng đối với tương lai kinh tế của họ. Hiệp định TPP cũng rất quan trọng vì sẽ ảnh hưởng đến hàng trăm ngàn lao động và các đóng góp đáng kể của họ đối với nền kinh tế Canada.

Hiệp định TPP là một hiệp định thương mại lớn, sẽ mở ra những cơ hội mới ở một số thị trường đang phát triển nhanh dọc theo bờ Thái Bình Dương. Với Mỹ và Nhật Bản là thành viên, hiệp định TPP sẽ bao gồm một khu vực 800 triệu người và chiếm 40% GDP toàn thế giới.

Việc tăng tiếp cận vào thị trường Mỹ, Nhật Bản, Việt Nam và Malaysia là một lợi ích lớn đối với ngành nông nghiệp cùng các nhà xuất khẩu nông phẩm của Canada. Khi hiệp định TPP được thông qua, thuế quan sẽ được loại bỏ ngay lập tức hoặc sẽ được dần dần loại bỏ theo từng giai đoạn đối với một loạt các mặt hàng nông sản tại các thị trường trọng điểm.

Điều này sẽ giúp sản phẩm Canada có mặt ở các thị trường vốn đóng cửa hoặc hạn chế đối với sản phẩm nước này.Ngoài ra, với tư cách là thành viên ban đầu của TPP, Canada sẽ có quyền yêu cầu các quốc gia muốn tham gia hiệp định TPP sau này phải nhượng bộ.

Hiệp định TPP giúp Canada giữ được quyền tiếp cận vào thị trường của đối tác thương mại hàng đầu của Canada: Mỹ. Đồng thời, hiệp định này cũng giúp Canada tiếp cận được thị trường các nước đang phát triển nhanh ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương như Việt Nam và Malaysia cùng các thị trường có giá trị cao như Nhật Bản. Quan trọng nhất, hiệp định TPP giúp Canada có một sân chơi bình đẳng với các đối thủ cạnh tranh toàn cầu trong khu vực Châu Á- Thái Bình Dương.

65% sản phẩm nông nghiệp và thực phẩm xuất khẩu của Canada là đến thị trường các nước thành viên TPP, do đó ở bên ngoài hiệp định này đồng nghĩa với hàng tỷ đô la xuất khẩu hiện nay sẽ bị mất vào tay các đối thủ cạnh tranh.

Ngoài ra, với việc nhiều quốc gia khác như Philippines, Hàn Quốc, Thái Lan, Đài Loan, và Indonesia đã bày tỏ ý định tham gia hiệp định TPP, thị trường xuất khẩu của Canada sẽ được mở rộng thêm trong tương lai.

Sau khi đi vào thực thi, tác động của hiệp định TPP sẽ được thấy rõ trên khắp các khu vực cửa ngõ Thái Bình Dương và dần sẽ mở rộng trên toàn nền kinh tế Canada.Từ các nhà cung cấp, người nông dân, và các cơ sở xử lý hạt Canada sẽ đều nhận được lợi ích từ hiệp định TPP.

Nguồn: AsemconnectVietnam

Từ khóa : Tổng hợp, phân tích, hiệp định TPP, trong, tháng 4/2016.