Với Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), Thái Lan và Philippines có thể phải đối mặt với những bất lợi cạnh tranh trong hoạt động xuất khẩu.
Bộ trưởng Thương mại 12 nước đã tuyên bố kết thúc đàm phán Hiệp định TPP, theo đó quá trình phê chuẩn có thể mất vài năm.
Trước mắt văn bản chính thức của hiệp định vẫn chưa được công bố, nhưng một vài nhận định đánh giá tác động, đặc biệt tới khu vực ASEAN có thể được đưa ra.
Trong số 4 nước ASEAN tham gia TPP, bao gồm Brunei, Malaysia, Singapore và Việt Nam, Việt Nam được xem là người chiến thắng.
Trước đó, Việt Nam cũng đã kết thúc đàm phán cho hiệp định thương mại tự do (FTA) với EU và đưa mình trở thành quốc gia duy nhất (trừ Singapore) có được một thỏa thuận riêng lẻ với EU, Mỹ (thông qua TPP) và với nhiều quốc gia khác trong khu vực châu Á (thông qua ASEAN) và vẫn đang tiếp tục đàm phán cho Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP). Điều này sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh lớn cho xuất khẩu Việt Nam.
Thông qua TPP, Việt Nam đã có một vài cam kết “bên lề” về quyền lao động, tương tự như Malaysia và Brunei, trong đó cho phép các đối tác, ví dụ như Mỹ, quyền được hủy bỏ các ưu đãi thuế quan đã thỏa thuân, tuy nhiên lịch sử của các cam kết dạng này cho thấy không nhiều khả năng xảy ra trên thực tế.
Cam kết “bên lề” thường được sử dụng để làm dịu mối quan ngại của các cơ quan lập pháp trong quá trình phê chuẩn hiệp định (ví dụ như tại Mỹ). Mặc dù Việt Nam và các nước thành viên có những cam kết mới liên quan đến doanh nghiệp nhà nước (SOEs), nhưng doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam lại không chiếm ưu thế trong lĩnh vực xuất khẩu, tương tự như trường hợp Trung Quốc, và do đó sẽ không chịu quá nhiều ảnh hưởng bởi TPP.
Xuất khẩu của Malaysia cũng được hưởng lợi vì hiện nước này vừa mới mất quyền hưởng Hệ thống Ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP) của Mỹ. (Một khuyến nghị khác cho Malaysia là cần sớm nối lại đàm phán FTA với EU khi khối này cũng chuẩn bị thu hồi GSP áp dụng đối với hoạt động xuất khẩu của Malaysia).
Malaysia đã phải đặt ra một số giới hạn về việc ưu đãi người gốc Mã Lai trong mua sắm chính phủ, nhưng thỏa thuận TPP cuối cùng có khả năng sẽ đi cùng một lộ trình dài và nhiều điều khoản miễn trừ.
Singapore đã có FTA với hầu hết các đối tác TPP và chỉ thất bại trong FTA với Canada và Mexico. Với TPP, xuất khẩu và đầu tư sẽ của Singapore sẽ được hưởng lợi từ việc thâm nhập thị trường Bắc Mỹ.
Tuy nhiên, TPP cũng sẽ ảnh hưởng nhiều đến các nước ASEAN khác.
Indonesia, Thái Lan và Philippines - 3 nước lớn trong ASEAN, sẽ cảm nhận nhiều nhất bất lợi cạnh tranh trong xuất khẩu vì các nước Myanmar, Campuchia và Lào vẫn còn được hưởng ưu đãi theo cơ chế GSP.
Điều này sẽ tạo áp lực để các quốc gia nỗ lực hoàn tất đàm phán Hiệp định RCEP, trong đó Ấn Độ và Indonesia có thể sẽ linh hoạt hơn trong lập trường đàm phán.
3 nước lớn trong ASEAN có thể phải cố gắng để nối lại đàm phán FTA với EU. Thúc đẩy cho Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) thời kỳ hậu 2015 cũng sẽ trở nên quan trọng hơn, đặc biệt là vấn đề tiếp cận thị trường 3 quốc gia này sẽ là những thách thức lớn nhất đặt ra cho AEC.
3 quốc gia này thậm chí có thể phải cân nhắc để gia nhập TPP khi hiện các nội dung chính của thỏa thuận đã rõ ràng bất chấp sự chống đối mạnh mẽ tự do hóa thương mại và đầu tư từ các nhóm lợi ích trong nước, đặc biệt là tại Indonesia.
Tình hình chính trị của Thái Lan có thể là một trở ngại, Mỹ có thể sử dụng TPP để thay chế độ quân sự cầm quyền tại Thái Lan.
Philippines có thể sẽ nổ lực để gia nhập TPP như một phần nhằm nhận được nhiều hơn sự ủng hộ của Mỹ trong các vấn đề quốc tế.
TPP vẫn còn một số trở ngại để có thể được thông qua, đặc biệt tại Mỹ, Canada, Nhật Bản và Malaysia.
Theo http://www.thailand-business-news.com/ - HP
Từ khóa: Đánh giá tác động, TPP, ASEAN
