Trước đây, đa số chuyên gia (nếu không nói là tất cả) đều giữ một tin rằng toàn cầu hóa chính là giải pháp tăng trưởng cho tất cả các bên tham gia. Tuy nhiên hiện tại, niềm tin này đang lung lay hơn bao giờ hết.
Mặc dù Tổng thống Donald Trump là người dẫn đầu trong chiến dịch từ bỏ quan hệ với Trung Quốc cũng như những chia rẽ trong lĩnh vực công nghệ, rõ ràng ông không phải là người duy nhất theo đuổi tư tưởng hướng nội.
Báo cáo Triển vọng hàng năm 2021 của công ty MetalMiner đã đút kết những quan sát trong 12 tháng qua và cung cấp cho người đọc một cái nhìn toàn diện về những yếu tố căn bản ảnh hưởng đến giá cả, và một dự báo về nguồn cung kim loại cho năm 2021 – bao gồm dự báo giá trung bình, mức độ hỗ trợ và tính ổn định.
Toàn cầu hóa và Trung Quốc
Trước đây, các nhà ủng hộ tự do cho rằng mở cửa với Trung Quốc sẽ khiến nước này từ bỏ tư tưởng chủ nghĩa quốc gia. Các bằng chứng hiện tại cho thấy, đó là một ý tưởng sai lầm.
Trung Quốc ngày nay thậm chí còn độc đoán hơn, hiếu chiến hơn, mang đậm màu sắc chủ nghĩa quốc gia hơn, và không còn đoái hoài đến ý kiến từ cộng đồng quốc tế.
Và trớ trêu thay, ở góc độ kinh tế, họ lại thành công vang dội cho đến hiện tại.
Nền kinh tế Trung Quốc đã vựt dậy nhanh hơn các nước phương Tây. Không những vậy, tốc độ hồi phục kinh tế của họ cũng nhanh hơn các nước láng giềng Châu Á. Nguyên nhân một phần là do sự kiểm soát chặc chẽ của chính phủ, đồng nghĩa với việc họ có thể áp dụng những biện pháp cách ly cứng rắn – tốt hơn so với Mỹ hay Châu Âu – khi đối mặt với đại dịch. Trung Quốc vẫn tiếp tục áp dụng các chính sách giản cách xã hội và tiêu chuẩn phòng dịch cho đến hiện tại.
Ngay cả khi có một sự thay đổi trong chính quyền Mỹ - dự kiến diễn ra vào tháng 1, theo sau kỳ bầu cử tháng 11 năm nay - cũng khó tạo ra một tác động đáng kể lên quan hệ Mỹ-Trung. Chính quyền Biden có thể sẽ chọn một cách tiếp cận mang tính hợp tác quốc tế hơn. Tuy nhiên, định hướng của ông có thể cũng như cũ.
Châu Âu cũng vậy, sẽ ít quyết liệt hơn nhưng vẫn là theo con đường cũ.
Đầu tư của châu Âu tại Trung Quốc và sự lệ thuộc của khối này với Trung Quốc dưới góc độ đối tác thương mại thậm chí còn lớn hơn Mỹ. Thương mại với Trung Quốc vẫn chiếm một tỷ lệ lớn trong tổng GDP của châu Âu.
Tuy nhiên, ngay cả tại châu Âu, người ta cũng ngày càng cân nhắc khả năng cắt đứt chuỗi cung ứng và hạn chế chuyển giao công nghệ cho Trung Quốc. Ngoài ra, các chính phủ cũng đang thảo luận về việc ngăn cản các công ty công nghệ Trung Quốc tiếp cận thị trường Châu Âu.
Một thế giới khác
Điều đáng nói là, mặc cho sự trỗi dậy mạnh mẽ của các chuỗi cung ứng toàn cầu, thế giới ngày nay đang ít phụ thuộc hơn vào toàn cầu hóa so với 10 năm trước.
Chi phí lao động tại Châu Á đang tăng lên. Công nghệ đang thay thế người lao động, dần xóa bỏ tư tưởng phải thuê ngoài mới tạo được lợi nhuận.
Tác động của sự chia rẽ này lên GDP toàn cầu sẽ không đáng kể như nhiều người lo ngại. Những cường quốc thương mại như Đức và Hàn Quốc sẽ chịu tác động lớn hơn (do sự liên kết chặc chẽ của họ với Trung Quốc). Trong khi đó, đối với cả khối G7, đây không hẳn là một thảm họa.
Chúng ta từng được chứng kiến những lần sụp đổ của các chuỗi cung ứng toàn cầu sau thảm họa sống thần tại Thái Lan và Nhà máy điện hạt nhân tại Fukushima Nhật Bản. Thực ra, các chuỗi cung ứng đã chóng chọi khá tốt với sự bùng nổ và gây tổn hại còn nghiêm trọng hơn của đại dịch Covid-19 và tình trạng đóng cửa toàn cầu sau đó.
Doanh nghiệp đã học được cách củng cố sức chịu đựng, đa dạng hóa nguồn cung, và chuẩn bị tốt hơn về kế hoạch sản xuất và hậu cần, so với những lần xảy ra thảm hỏa trước đây. Điều này cho thấy doanh nghiệp sẽ tiếp tục thích nghi và cải tiến trong những tháng năm sắp tới. Tập quán kinh doanh sẽ thay đổi, bị chị phối bởi những động lực chính trị và hệ ý thức của hiện tại.
Vậy liệu toàn cầu hóa sẽ suy giảm? Vâng. Sự chia rẽ sâu hơn, sự hỗ trợ lớn hơn cho các chuỗi cung ứng khu vực và nội địa có thể sẽ khiến chi phí tăng lên tương đối. Nhưng đó không phải là một thảm họa, và các chuối cung ứng (của một số ngành nghề) vẫn sẽ được giữ nguyên. Chỉ là toàn cầu hóa sẽ không còn là câu thần chú linh nghiệm đối với mọi ngành sản xuất.
Nguồn: Agmetalminer
Từ khóa: Toàn cầu hóa, chuỗi cung ứng toàn cầu, đại dịch Covid-19, chủ nghĩa bảo hộ
