Thụy Sĩ có 35 hiệp định thương mại tự do (FTA) với 45 quốc gia hay khối thương mại. Một số nước hưởng lợi nhiều hơn các nước khác nhờ vào các thỏa thuận thuế quan thuận lợi.
Sự sẵn lòng tham gia vào các thỏa thuận thương mại tự do của Thụy Sĩ có thể bắt nguồn từ sự khởi đầu của quá trình hội nhập của châu Âu sau Thế Chiến thứ hai. Thất vọng vì thiếu sự đổi mới trong Cộng đồng Kinh tế châu Âu (tiền thân của Liên minh châu Âu), quốc gia dãy An- pơ này đã cùng với Anh, Na Uy, Đan Mạch, Áo, Bồ Đào Nha và Thụy Điển tạo ra một tổ chức đa phương với mục tiêu xóa bỏ các rào cản thương mại: Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA).
Công ước EFTA đã ký vào tháng 11/1959 ở Stockholm và có hiệu lực vào tháng 5/1960. Mậu dịch tự do hoàn toàn đối với hàng hóa công nghiệp giữa các nước EFTA đã đạt được vào năm 1966, một năm trước khi Cộng đồng Kinh tế châu Âu hoàn thành liên minh thuế quan. Một liên minh giữa EFTA và EU đạt được vào năm 1972, khi hai khối đối nghịch đã ký một thỏa thuận thương mại tự do với nhau.
Kể từ đó, Thụy Sĩ đã ký 33 FTA với 43 quốc gia hay khối thương mại. Nước này thường ký những thỏa thuận với tư cách là khối EFTA; bên cạnh đó, cũng có các thỏa thuận song phương khác như với Nhật Bản và Trung Quốc.
Thụy Sĩ hưởng lợi gì từ các hiệp định thương mại tự do?
Christine Moser từ Switzerland Global Enterprise, tổ chức chính thức của Thụy Sĩ về xúc tiến xuất khẩu và đầu tư cho biết: “Theo quan điểm xúc tiến xuất khẩu của Thụy Sĩ, mỗi hiệp định thương mại tự do chủ yếu là giúp thuận lợi hóa khả năng tiếp cận các thị trường quan trọng cho các công ty của trong nước. Điều này có thể thúc đẩy khả năng cạnh tranh trong kinh doanh cũng như sự thịnh vượng của Thụy Sĩ.”
Trái với niềm tin phổ biến, FTA không có nghĩa là thương mại không có rào cản. Mục tiêu thường là thúc đẩy thương mại nhiều hơn bằng cách cắt giảm hay xóa bỏ các rào cản nhất định như thuế nhập khẩu. Để đạt được thỏa thuận này phải trải qua nhiều cuộc đàm phán và có thể mất nhiều năm để đi đến một giải pháp sao cho đôi bên cùng có lợi. Bà Moser đưa ra một ví dụ như FTA vừa ký kết với Ấn Độ, đã phải mất tới 17 năm đàm phán. Các công ty Thụy Sĩ trong lĩnh vực máy móc, đồng hồ và vận tải đặc biệt được hưởng lợi từ hiệp định trên.
Bà Moser cũng cho biết “Đối với những lĩnh vực đã nêu, thuế hải quan và thuế quan đặc biệt cao sẽ gây áp lực lên các công ty Thụy Sĩ về chính sách giá của họ ở Ấn Độ. Nhưng khi có hiệp định thương mại tự do, các công ty sẽ có thêm đòn bẩy tài chính với chính sách giá của mình.”
Theo báo cáo FTA Monitor mới nhất phát hành hồi tháng 6/2022, các công ty Thụy Sĩ đã tiết kiệm tổng 2,4 tỷ CHF (tương đương 2,7 tỷ USD) thuế quan nhờ tất cả các FTA hiện hành. FTA cũng không chỉ giới hạn ở hàng hóa. FTA bao gồm cả dịch vụ, đầu tư và mua sắm công. Do vậy, các cuộc đàm phán FTA có thể liên quan đến việc trao đổi và tiếp nhận nhiều vấn đề khác nhau phụ thuộc vào lợi ích và thế mạnh của các nước đối tác. Từ năm 2010, Thụy Sĩ cũng đã đưa ra một chương thương mại và phát triển bền vững trong mỗi FTA. Năm 2021, một hiệp định thương mại tự do với Indonesia vấp phải luồng phản đối từ những người cho rằng việc trồng dầu cọ đã phá hủy rừng nhiệt đới ở đó.
Liệu những đối tác FTA của Thụy Sĩ có hưởng lợi?
Các nước đã ký FTA với Thụy Sĩ đều hưởng lợi từ việc miễn thuế quan dựa trên thương mại thực tế. Năm 2022, 77,1% giá trị hàng nhập khẩu của Thụy Sĩ từ các đối tác FTA được miễn thuế. Tuy nhiên, có một lượng chênh lệch đáng kể tùy theo khu vực. Ví dụ, EU và EFTA được hưởng tỷ lệ miễn thuế đáng kể trong năm 2022 lần lượt là 84,2% và 93,1%, tiếp theo là Trung Quốc và Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh với 64,1% và 68,5% và những nước khác như Liên minh Hải quan Nam Phi và Indonesia ở mức thấp hơn với 19,2% và 6,7%.
Trong phần lớn trường hợp, Thụy Sĩ có lợi thế hơn các đối tác FTA của mình.
Theo Ban Thư ký Nhà nước về Kinh tế (SECO), tỷ lệ hàng nhập khẩu và xuất khẩu miễn thuế thay đổi theo cấu trúc thuế quan, sản phẩm được giao dịch cũng như việc có tận dụng ưu đãi FTA hay không. Đôi khi nhiều công ty nước ngoài gặp khó khi làm các thủ tục giấy tờ cần thiết.
Người phát ngôn của SECO, Fabian Maienfisch cho biết: “Đối với một số sản phẩm nhất định được sản xuất trong chuỗi giá trị quốc tế dễ bị phân mảnh cao, đôi khi các công ty gặp khó trong việc đáp ứng các quy tắc xuất xứ. Các công ty phải ghi chép lại quy trình sản xuất, nếu cần thiết, điều chỉnh quy trình để đáp ứng xuất xứ ưu đãi. Do vậy, họ có thể quyết định không sử dụng FTA nếu chi phí điều chỉnh này vượt quá lợi ích tiềm năng mà thuế quan FTA tiết kiệm được.”
Nguồn: SWI
Từ khóa: hiệp định thương mại tự do, Thụy Sĩ
