Một quan niệm được chấp nhận rộng rãi giữa các nhà kinh tế học rằng sự khác biệt văn hóa có thể đặt ra rào cản thương mại đáng kể. Khoảng cách văn hóa giữa hai nước càng lớn- đánh giá dựa trên sự khác biệt về ngôn ngữ, hải quan, giá trị và định nghĩa kinh doanh- thách thức và các mối quan hệ thương mại gây tốn kém càng trở nên nhiều.
Nhưng có một ngoại lệ lớn là: Trung Quốc
Các nhà kinh tế học ứng dụng đã phân tích mối quan hệ thương mại của Trung Quốc với gần 90 quốc gia trong 16 năm.
Nghiên cứu đã phát hiện ra một mô hình đặc biệt: Không giống nhiều quốc gia khác, sự khác biệt văn hóa hiếm khi ảnh hưởng đến phạm vi hoạt động thương mại của Trung Quốc.
Thu hẹp khoảng cách văn hóa: Chiến lược và thành công
Các quốc gia có nhiều công cụ để giảm thiểu những ảnh hưởng từ khác biệt văn hóa đối với thương mại của họ. Các chương trình trao đổi văn hóa, các hiệp định thương mại song phương và thương mại quốc tế đã cho thấy những thành công đáng kể trong việc thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau, tạo thuận lợi cho các cuộc đàm phán thương mại và vượt qua các rào cản văn hóa.
Tuy nhiên, những lựa chọn này là có sẵn đối với tất cả các quốc gia. Điều gì khiến Trung Quốc độc đáo hơn?
Có thể là do chiến lược thương mại quốc gia của Trung Quốc, bao gồm các ngành xuất khẩu do nhà nước trợ cấp và vốn đầu tư cơ sở hạ tầng toàn cầu đáng kể.
Bằng cách liên kết với nhu cầu phát triển kinh tế của các đối tác thương mại của mình, Trung Quốc có thể giảm thiểu những tác động tiêu cực về khác biệt văn hóa đối với thương mại của mình. Đây là một chiến lược chứng minh hiệu quả đáng kể.
Khi xem xét kĩ hơn hoạt động thương mại của Trung Quốc ở châu Phi, Trung Đông và Mỹ Latinh- tất cả các khu vực có sự khác biệt văn hóa đáng kể từ Trung Quốc- ta có thể thấy rõ bức tranh này.
Bất chấp sự khác biệt văn hóa với các quốc gia trên lục địa châu Phi, mỗi quốc gia có truyền thống, ngôn ngữ và hải quan độc đáo, Trung Quốc đã xây dựng mạng lưới thương mại trị giá hàng tỷ đô la trong khu vực trải dài từ khai khoáng đến viễn thông. Sự tham gia của Trung Quốc ở châu Phi được tạo thuận lợi nhờ sự kết hợp giữa nguồn vốn đầu tư cơ sở hạ tầng địa phương, sự cung ứng công nghệ có giá hợp lý và những điều khoản cho vay tốt. Những quan hệ đối tác này đang tạo ra nhiều mối quan hệ cộng sinh hơn nhưng ít hiệu quả hơn. Điều này tạo thuận lợi cho việc tiếp cận thị trường và giúp Trung Quốc vượt qua các rào cản văn hóa.
Ở Trung Đông cũng vậy, Trung Quốc đã có bước tiến đáng kể khi theo đuổi mục tiêu phát triển của khu vực, chẳng hạn những dự án được nêu trong Tầm nhìn của Ả rập Xê út 2030 và Tầm nhìn 100 năm của Các tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất đến năm 2071. Sáng kiến Vành đai và Con đường đã bổ sung cho những kế hoạch phát triển dài hạn này, cấp vốn đầu tư và chuyên môn xây dựng để mang những dự án hạ tầng tham vọng đến với đời sống.
Sự hiện diện của Trung Quốc ở Mỹ Latinh cũng đã tăng đáng kể trong thập kỷ qua. Bất chấp khoảng cách địa lý và văn hóa, Trung Quốc đã trở thành một trong những đối tác thương mại hàng đầu của các nước như Brazil, Chi Lê, và Peru. Mối quan hệ trên xây dựng dựa trên nguyên tắc có qua có lại: các nước Mỹ Latinh cung cấp nguyên liệu thô và nông sản để đổi lấy vốn đầu tư của Trung Quốc cho các lĩnh vực liên quan đến cơ sở hạ tầng và sản xuất.
Một lần nữa, đây là một chiến lược dựa trên các tương tác kinh tế tập trung các lợi ích tương hỗ và các mục tiêu phát triển.
Nhu cầu thích ứng chiến lược
Một số người tranh cãi rằng thương mại với Trung Quốc là một sự lựa chọn rõ ràng do quy mô và tầm ảnh hưởng của nước này. Các động lực kinh tế bao gồm cách tiếp cận tới dân số của Trung Quốc trên 1,4 nghìn tỉ và vai trò quan trọng của nước này trong chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt trong điện tử, dệt may và máy móc. Khi tầm ảnh hưởng của Trung Quốc trong các thị trưởng toàn cầu phát triển, các công ty Mỹ cũng đối mặt với áp lực cạnh tranh để duy trì vị trí thị trường của họ.
Tuy nhiên, thực tế thương mại của Trung Quốc, thường liên quan đến sự can thiệp của chính phủ, có khả năng làm giảm hiệu quả thị trường- một mục tiêu kinh tế đã được thiết lập- theo nhiều cách.
Trong thương mại quốc tế, hiệu quả thị trường liên quan đến mức độ giá nào trong thị trường toàn cầu phản ánh tất cả thông tin có sẵn, cho phép phân bổ nguồn lực một cách tối ưu giữa các quốc gia.
Trung Quốc được biết là yêu cầu các công ty nước ngoài chuyển giao công nghệ cho các công ty địa phương như một điều kiện để tiếp cận thị trường to lớn này. Thực tiễn trên có thể làm méo mó hiệu quả thị trường bằng cách buộc các công ty phải chia sẻ công nghệ độc quyền thay vì cạnh tranh trên một sân chơi bình đẳng.
Việc đánh cắp tài sản trí tuệ và lỗ hỏng của quyền sở hữu trí tuệ tại Trung Quốc cũng là mối quan tâm lớn của các công ty phương Tây. Việc thiếu thực thi các biện pháp bảo vệ tài sản trí tuệ mạnh mẽ có thể dẫn đến tính không hiệu quả, vì nó ngăn cản sự sáng tạo và đầu tư từ các công ty nước ngoài do lo ngại sự can thiệp và công nghệ của họ có thể bị sao chép mà không có biện pháp pháp lý đầy đủ.
Các công ty phương Tây cũng đối mặt với các rào cản tiếp cận thị trường ở Trung Quốc, như các yêu cầu liên doanh, hạn chế quyền sở hữu nước ngoài và rào cản pháp lý. Những rào cản này có thể ngăn cản sự phân bổ nguồn lực hiệu quả và hạn chế cạnh tranh và đổi mới, dẫn đến thị trường kém hiệu quả hơn.
Bất chấp những lo ngại này, các công ty phương Tây tiếp tục kinh doanh với Trung Quốc.
Khả năng của Trung Quốc trong việc vượt qua các rào cản văn hóa, cùng với sự tham gia từ phía các công ty phương Tây, đặt ra một thách thức lớn cho các nền kinh tế phương Tây, đặc biệt là Hoa Kỳ. Thách thức này càng tăng khi Hoa Kỳ vẫn tập trung vào cách tiếp cận hiệu quả truyền thống trong việc xây dựng mối quan hệ thương mại trên khắp các khu vực khác nhau như châu Phi, Mỹ Latinh và Trung Đông.
Vì các phương pháp tiếp cận thị trường truyền thống không phải lúc nào cũng đủ, các nền kinh tế phương Tây có thể cần xem xét lại chiến lược của mình.
Nguồn: The Conversation
Từ khóa: khoảng cách văn hóa, địa lý, đối tác thương mại, Trung Quốc
