Việc tách rời hoàn toàn chuỗi cung ứng với Trung Quốc là một sự ảo tưởng, nhưng các nhà sản xuất linh kiện đã chuyển hướng sản xuất, đa dạng các địa điểm sản xuất.
Khi tỷ phú Đài Loan - Terry Gou và cựu Tổng thống Mỹ - Donald Trump liên kết khởi công nhà máy điện tử mới ở Wisconsin năm 2018, nhiều nhà phân tích ngành công nghệ và giám đốc điều hành xem như ví dụ điển hình về lý do tại sao các chính trị gia không nên can thiệp vào chuỗi cung ứng.
Các cử tri Wisconsin sớm biết rằng công ty Foxconn của Terry Gou chỉ đầu tư vì được hứa trợ cấp hàng tỷ đô la và nới lỏng các quy định về môi trường. Khi kế hoạch xây dựng nhà máy của Foxconn bị thu hẹp đáng kể vài năm sau đó, cho thấy sự khoe trương về chính trị không thể chế ngự các lực lượng thị trường.
Tuy nhiên, 5 năm trôi qua, căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc về công nghệ ngày càng gia tăng - và đặc biệt về sản xuất chất bán dẫn. Căng thẳng này đã thay đổi chuỗi cung ứng điện tử đáng kể. Cơ sở ở Wisconsin của Foxconn nhỏ hơn nhiều so với hứa hẹn ban đầu, nhưng TSMC, công ty giá trị nhất của Đài Loan và cũng là nhà sản xuất chip xử lý lớn nhất thế giới, sẽ sớm mở một cơ sở mới ở Arizona.
Trước đây, gần như toàn bộ khoản đầu tư gần đây của TSMC là vào Đài Loan hoặc Trung Quốc. Giờ đây, TSMC đang đa dạng hóa cơ sở chế tạo, xây dựng một nhà máy sản xuất chip mới ở Nhật Bản và đang khai thác một nhà máy ở Singapore. Sự thay đổi của TSMC trong chiến lược được thúc đẩy bởi trợ cấp từ các chính phủ cũng như áp lực chính trị nhằm giảm sự tập trung sản xuất chip dọc theo eo biển Đài Loan.
Các doanh nghiệp đa quốc gia đã đầu tư hàng tỷ đô la vào cả Đài Loan và Trung Quốc với giả định rằng ruir ro chiến tranh ít có khả năng xảy ra, đơn giản là vì chiến tranh sẽ gây ra tốn kém và thiệt hại kinh tế cho cả hai bên.
Tuy nhiên, trong năm nay, việc Đức áp dụng chiến lược tương tự để đảm bảo nguồn cung cấp năng lượng đã gặp sai lầm khủng khiếp. Tập Cận Bình dường như có nhiều khả năng bị cản trở hơn so với Vladimir Putin bởi cái giá phải trả của chiến tranh. Khi thực hiện các chính sách zero-Covid đã ảnh hưởng nặng nề đến nền kinh tế,cho thấy dường như các nhà lãnh đạo của Trung Quốc không còn quá chú tâm vào tăng trưởng kinh tế.
Ngay cả các nhà lãnh đạo tập đoàn, những người có thể dự đoán nguy cơ chiến tranh là điều xa vời, cũng không thể bỏ qua những thay đổi chính sách tức thời hơn do cuộc chiến về chip của Mỹ-Trung thúc đẩy. Mỹ tiếp tục siết chặt nguồn cung chip của Trung Quốc, đưa ra các hạn chế mới giới hạn quyền tiếp cận của Trung Quốc đối với phần mềm và thiết bị sản xuất chip.
Một số công ty sản xuất chip nước ngoài có cơ sở tại Trung Quốc đang phải trả giá vì không lường trước được những hạn chế mới này. Giờ đây, SK Hynix, một trong hai nhà sản xuất chip nhớ lớn của Hàn Quốc, hiện bị hạn chế trong việc nâng cấp thiết bị in thạch bản quan trọng tại nhà máy ở Vô Tích, Trung Quốc. Điều này sẽ khiến SK Hynix không thể sản xuất các dòng chip thế hệ tiếp theo ở đó. Vi vậy, các công ty không phải của Trung Quốc dần thay đổi mô hình đầu tư.
Chính sách trợ cấp cũng đang ảnh hưởng đến việc thay đổi cấu trúc của ngành công nghệ. Luật mới được thông qua của Mỹ nhằm khuyến khích sản xuất chất bán dẫn, khiến TSMC và Samsung của Hàn Quốc lần lượt xây dựng các cơ sở mới ở Arizona và Texas.
Châu Âu, Nhật Bản và Ấn Độ cũng đang thực hiện trợ cấp cho việc sản xuất chất bán dẫn của riêng họ. Khi địa điểm chế tạo chất bán dẫn thay đổi, việc sản xuất vật liệu và vật tư sản xuất chip cũng sẽ thay đổi.
Tuy nhiên, chương trình trợ cấp sản xuất chất bán dẫn lớn nhất vẫn là của Trung Quốc, nơi chính phủ, cũng như cấp chính quyền địa phương vẫn tiếp tục rót vốn vào ngành công nghiệp sản xuất chất bán dẫn. Một loạt các cơ sở mới về sản xuất chip xử lý cấp thấp sắp sẵn sàng hoạt động, điều này sẽ làm giảm giá trong phân khúc này và làm dấy lên các cáo buộc bán phá giá và tranh chấp thương mại.
Hiện tại, Chính phủ Trung Quốc đang trợ cấp cho Yangtze Memory Technologies Corporation, nhà sản xuất bộ nhớ Nand đã có kết quả thành công. Apple đang xem xét sử dụng chip của YMTC trong iPhone mới. Trước đây loại chip này được mua từ các công ty Hàn Quốc, Nhật Bản hoặc Mỹ.
Các khoản trợ cấp của Trung Quốc và việc thắt chặt nguồn cung của Mỹ nhằm vào ngành sản xuất chip của Trung Quốc cũng đang thúc đẩy các thay đổi ở hạ nguồn. Apple, công ty có chuỗi cung ứng đã điều chỉnh toàn bộ ngành cung cấp linh kiện.
Apple đang tăng cường lắp ráp thiết bị ở Việt Nam và Ấn Độ. Tín hiệu lớn nhất là Apple có thể sử dụng các thành phần khác nhau cho điện thoại dành cho khách hàng Trung Quốc so với các linh kiện bán ra nước ngoài. Apple đã nói với các nhà lập pháp Mỹ rằng công ty sẽ chỉ sử dụng chip nhớ của YMTC trong các điện thoại được bán ở Trung Quốc.
Vận hành các chuỗi cung ứng riêng biệt: “Trung Quốc” và “không phải Trung Quốc” được xem là định nghĩa của sự tách rời công nghệ giữa Trung Quốc và Mỹ.
Nguồn: FT
Nguồn: Mỹ- Trung quốc, cuộc chiến về chip, chuỗi cung ứng toàn cầu
