Nhữngtác động tiêu cực do đại dịch Covid-19 và sự kiện Brexit gây ra đối với hoạt động thương mại được thảo luận trong bài bình luận vào tháng 6 năm ngoái.
Kể từ đó, mặc dù đã nới lỏng các biện pháp phòng chống đại dịch Covid -19 và các nền kinh tế lớn trên thế giới quay trở lại mức trước đại dịch, thương mại toàn cầu vẫn tiếp tục gặp nhiều khó khăn do sự đứt gãy chuỗi cung ứng trên toàn thế giới.
18 tháng kể từ khi Vương quốc Anh rút khỏi Liên minh châu Âu và tình trạng thiếu nguyên liệu toàn cầu do ảnh hưởng của nhiều đợt phải thực hiện ngừng hoạt vì đại dịch Covid-19, nhiều nhà máy phải ngừng sản xuất. Điều này đã gây áp lực nghiêm trọng lên chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chuỗi cung ứng toàn cầu
Vào cuối năm 2021, tuy các áp lực đã giảm đáng kể, nhưng chỉ số áp lực chuỗi cung ứng toàn cầu (GSCPI) vẫn ở mức cao kỷ lục trong tháng 5, xem Biểu đồ 1.
Chỉ số áp lực toàn cầu phần lớn bị thúc đẩy bởi hoạt động thương mại ra nước ngoài từ châu Á và cả những vấn đề tồn đọng của Vương quốc Anh, bất chấp các chỉ số khác đã có sự cải thiện.
Xung đột Ukraine-Nga đang diễn ra cũng tiếp tục cản trở thương mại trên khắp châu Âu, bởi vì thời gian giao hàng ở khu vực đồng euro ngày càng gây trở ngại cho chuỗi cung ứng.
Biểu đồ 1: Chỉ số áp lực chuỗi cung ứng toàn cầu, từ tháng 1 năm 2000 đến tháng 5 năm 2022
Source: Federal Reserve Bank of New York
Tuy nhiên, bất chấp áp lực đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, xuất khẩu hàng hóa vẫn tiếp tục tăng trưởngphần lớn ở các nền kinh tế lớn.
Xuất khẩu hàng hóa từ Hoa Kỳ tiếp tục tăng ở mức cao hơn so với các nền kinh tế lớn khác, tăng 18% trong tháng 3 năm 2022. Tăng trưởng trung bình của các nền kinh tế lớn khác là khoảng 4%, chậm hơn nhiều so với mức tăng trưởng của tháng 4 năm ngoái.
Biểu đồ 2: Xuất khẩu của các nền kinh tế lớn trên toàn cầu, từtháng 1 năm 2020 đếntháng 3 năm 2022
Source: OECD
Vương quốc Anh đã bị ảnh hưởng như thế nào?
The latest UK trade data suggests that total monthly exports grew by 7% between March and April, up 12% on the previous year.
TheoDữ liệu thương mại mới nhất của Vương quốc Anh, tổng xuất khẩu hàng tháng tăng 7% từtháng 3 đến tháng 4 vàtăng 12% so với cùng kỳ năm trước.
Trong năm qua, cả xuất khẩu sang EU và RoW duy truỳ ở mức tương đương nhau. Tuy nhiên, trong những tháng gần đây, xuất khẩu sangEU vẫn cao hơn một chút. Theo Biểu đồ 3, giá trị xuất khẩu sang EU cao hơn so với RoW trong tháng thứ ba liên tiếp.
Biểu đồ 3: Xuất khẩu hàng tháng của Vương quốc Anh theo giá hiện hành, từ tháng 1 năm 2010 đến tháng 4 năm 2022
Source: ONS
Cùng với sự phục hồi của xuất khẩu trong vài tháng qua, nhập khẩu sang Anh cũng tiếp tục tăng trưởng và phục hồi.
Mức tăng trưởng nhập khẩu đạt cao nhất kể từ đầu năm 2010, với mức tăng trưởng là 35% kể từ tháng 2 năm 2020, xem Biểu đồ 4.
Biểu đồ 4: Chỉ số nhập khẩu hàng tháng của Vương quốc Anh, từ tháng 1 năm 2010 đến tháng 4 năm 2022
Source: ONS
Hệ quả của dòng chảy thương mại bị gián đoạn
Như đã đề cập trong phần triển vọng và đánh giá, tỷ lệ lạm phát giá sản xuất đầu vào (PPI) đã tăng 22,1% trong năm tính đến tháng 5 năm 2022, tăng 1,2 điểm phần trăm so với tháng trước.
Mức tăng này cao hơn đáng kể so với tỷ lệ PPI đầu ra là 15,7% vào tháng 5, tỷ lệ PPI đầu ra đạt + lần thứ 17 liên tiếp.
Tỷ lệ PPI đầu vào tăng trưởng chủ yếu do giá kim loại và khoáng phi kim loại tăng mạnh, với mức tăng giá hàng năm là 24,1% vào tháng 5 năm 2022, đóng góp 4,89 điểm phần trăm vào mức tăng chung.
Ngoài ra, dầu thô cũng đóng góp đáng kể - 4,4 điểm phần trăm. Điều này cho thấy rằng cũng giống như người tiêu dùng, các nhà sản xuất đang phải chịu chi phí về nhiên liệu và năng lượng rất lớn, xem Biểu đồ 5.
Tuy nhiên, mặc dù giá dầu, và tiếp theo đó là sự tăng giá nhiên liệu và năng lượng tác động đến các nguyên liệu đầu vào, như chi phí thực phẩm chiếm tỷ lệ cao nhất trong việc góp phần tăng tỷ lệ PPI đầu ra hàng năm, đạt 3,47 điểm phần trăm, xem Biểu đồ 6.
Các sản phẩm thực phẩm có mức tăng trưởng hàng năm 10,4% vào tháng 5 năm 2022, tỷ lệ hàng năm cao nhất kể từ tháng 9 năm 2008, do giá tăng mạnh trên thị trường thịt và các sản phẩm thịt được bảo quản.
Chỉ số giá lương thực toàn cầu của Liên hợp quốc [1] cũng chỉ ra giá cao trên các thị trường lương thực trên toàn cầu. Chỉ số giá trung bình là 157,4 điểm trong tháng 5 năm 2022, giảm so với tháng 4 là 0,9 điểm phần trăm, nhưng vẫn tăng 29,2 điểm phần trăm so với tháng 5 năm 2021.
Biểu đồ 5: Tăng trưởng tỷ lệ lạm phát giá sản xuất đầu vào theo thành phần, tỷ lệ % của 1 tháng và 12 tháng
Source: ONS
Biểu đồ 6: Tăng trưởng giá sản xuất đầu ra Tỷ lệ lạm phát theo thành phần, tỷ lệ % của 1 tháng và 12 tháng
Source: ONS
Trong khi kỳ vọng rằng việc tăng giá sản xuất tại 'cổng nhà máy' có thể làm tăng giá tiêu dùng hơn nữa, sự gia tăng tỷ lệ PPI đầu vào đã phản ánh chiều ngược lại của chuỗi cung ứng, giá trị của nguyên liệu và hàng hóa là yếu tố thúc đẩy chi phí tăng, đặc biệt là khi nhu cầu tăng lên.
Theo chỉ báo về thời gian vận chuyển trên đại dương của Flexport cho thấy sự gián đoạn trong thời gian vận chuyển quốc tế. Cụ thể một container vận chuyển trên tuyến đường xuyên Thái Bình Dương đến Mỹ từ Châu Á mất 99 ngày, trong khi chuyến vận chuyển chỉ mất 50 ngày vào đầu năm 2020, xem Biểu đồ 7.
Như vậy cho đến khi vận tải biển quốc tế phục hồi như mức trước đại dịch, và nhu cầu vẫn tiếp tục tăng, phải mất một thời gian nữa thì giá đầu vào đối với các nhà sản xuất mớihạ nhiệt.
Biểu đồ 7: Chỉ số Thời gian trên Đại dương của Flexport, Số ngày đưa hàng từ 'hàng đã sẵn sàng' đến cảng đích, ngày 1 tháng 1 năm 2020 - ngày 12 tháng 6 năm 2022
Source: ONS
Để khắc phục tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng đang diễn ra, nhiều nhà sản xuất ở Anh đã chuyển sang hoạt động sản xuất trở lại.
Theo tình trạng hiện tại của dòng chảy thương mại quốc tế, nhiều doanh nghiệp hướng đến việc tìm kiếm cơ sở sản xuất gần hơn.Đặc biệt là để hoạt động doanh nghiệp đảm bảo theo quy trình và kịp tiến độ, doanh nghiệp hiện đang giảm thiểu mọi rủi ro bằng cách chuyển khỏi một số nguồn cung cấp nước ngoài và tìm nguồn cung ứng nguyên liệu trong nước.
Nhiều doanh nghiệp trong số này cũng đã tìm cách thoát khỏi sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp châu Á vốn có thời gian vận chuyển kéo dài, và thay vào đó các doanh nghiệp ưu tiên sử dụng các nhà cung cấp có trụ sở tại Vương quốc Anh.
Một cuộc khảo sát gần đây của Make UK- cơ quan thương mại độc lập về kỹ thuật và sản xuất ở Anh, cho thấy 75% các doanh nghiệp đã tăng cường sử dụng các nhà cung cấp của Anh trong hai năm qua, ½ doanh nghiệp có kế hoạch tăng nguồn cung ở Anh trong thời gian hai năm tiếp theo [2].
Kết quả khảo sát cho thấy khoảng 40% thuê lại từ Trung Quốc và hơn 30% từ Đông Âu.
Điều gì có thể được thực hiện?
Tuy nhiên, điều mà những gián đoạn đang diễn ra đã chỉ ra cơ hội để đánh giá lại chính sách thương mại, đặc biệt là khi các nhà sản xuất và nhà cung cấp dần thay đổi hoàn toàn hoạt động hàng thập kỷ dài chuyển sang cung cấp ra nước ngoài.
Gần đây Trung tâm về Chính sách Thương mại bao trùm được thành lập nhằm hỗ trợ quá trình công bằng thương mại toàn cầu. Đây là trung tâm đầu tiên dành riêng cho chính sách thương mại và được tài trợ bởi Hội đồng Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội (ESRC).
Trọng tâm được thiết lập dựa trên nền tảng là chính sách thương mại có tính bao trùm về mặt xây dựng và kết quả; tập trung vào bốn khía cạnh bao trùm: địa lý, chính trị, xã hội và các vấn đề phát sinh.
Ngoài ra, Trung tâm gồm có các nhà nghiên cứu ở tất cả 4 quốc gia Vương quốc Anh, trong 5 lĩnh vực và ở tất cả các giai đoạn sự nghiệp phải cam kết lắng nghe tiếng nói của tất cả các thành phần trong xã hội Vương quốc Anh.
Nguồn: Fraser of Allander Institute
Từ khóa: Thương mại toàn cầu, chuỗi cung ứng toàn cầu, đứt gãy chuỗi cung ứng
