Khả năng xảy ra suy thoái toàn cầu đang gia tăng và lạm phát đã và đang gây ra một số thiệt hại đáng kể.
Kathryn Judge, Giáo sư tại Trường Luật Columbia và là một chuyên gia về hệ thống tài chính ngân hàng, đã có bài viết trên tạp chí The Economist của Anh, cho rằng kinh tế toàn cầu cần được chuẩn bị tốt hơn cho cơn bão sắp tới. Sau đây là nội dung của bài viết.
Khả năng xảy ra suy thoái toàn cầu đang gia tăng và lạm phát đã và đang gây ra một số thiệt hại đáng kể. Một giai đoạn kéo dài của lạm phát đình trệ - sự kết hợp đau đớn giữa lạm phát cao và tăng trưởng thấp - có vẻ ngày càng có khả năng xảy ra ngay cả khi suy thoái toàn cầu được ngăn chặn.
Đại dịch và việc Nga thực hiện chiến dịch quân sự tại Ukraine đã gây ra nhiều vấn đề. Tuy nhiên, việc đổ lỗi rằng “mớ bòng bong” hiện nay đã gây ra những cú sốc đó cũng giống như đổ lỗi sự sụp đổ của hệ thống tài chính vào năm 2007-2009 là do sự điều chỉnh giá nhà ở đã gây ra tình trạng rối loạn đó.
Sự thật là cú sốc đã xảy ra. Cho dù một cú sốc về mặt nội sinh được gây ra bởi một hệ thống tài chính mà hệ thống này đã nuôi dưỡng “bong bóng” nhà đất hay xuất phát từ sự hư không, câu hỏi cốt lõi vẫn giống nhau: Hệ thống đó đang làm giảm thiểu hay phóng đại các tác động?.
Hệ thống ngân hàng ở vị trí tốt hơn để chống chọi
Trong giai đoạn 2007-2009, sự hoạt động khác thường về tài chính đã tạo ra nhiều rối loạn hơn và cuối cùng đưa nền kinh tế toàn cầu đi xuống. Giờ đây, các động lực tương tự cũng đang hoạt động, nhưng có nguồn gốc nằm ngoài lĩnh vực tài chính. Các chuỗi cung ứng kéo dài, phức tạp và những lỗ hổng thông tin trong các chuỗi cung ứng này đang làm trầm trọng thêm tác động của những cú sốc.
Tin tốt là kể từ cuộc khủng hoảng tài chính, các nhà hoạch định chính sách và ngân hàng đã làm việc cùng nhau để tạo ra một hệ thống ngân hàng linh hoạt, kiên cường hơn nhiều. Bất chấp sự khác biệt lớn giữa khu vực tài chính và phần còn lại của nền kinh tế cũng như vai trò khiêm tốn hơn của chính phủ trong việc giám sát bên ngoài lĩnh vực tài chính, những thay đổi trong hệ thống tài chính cung cấp một kế hoạch chi tiết cho những thay đổi có thể giúp nền kinh tế vượt qua cơn bão tiếp theo tốt hơn.
Bài học đầu tiên là khi các công ty chọn ưu tiên khả năng phục hồi - cho dù là do họ chủ động lựa chọn hay do các nhà hoạch định chính sách yêu cầu làm như vậy - thì họ vẫn tạo ra một hệ sinh thái có thể chống lại những cú sốc rất lớn. Khi đại dịch xảy ra, không có vụ tháo chạy khỏi ngân hàng nào diễn ra.
Các ngân hàng tiếp tục cho vay, phát hành và mua lại tiền gửi, tiếp tục tạo điều kiện thanh toán và ở Mỹ, thậm chí còn giúp phân phối các khoản trợ cấp của chính phủ cho các doanh nghiệp nhỏ. Các lỗ hổng trong hệ thống tài chính vẫn còn, đặc biệt là bên ngoài khu vực ngân hàng chính thức, nhưng nhìn chung hệ thống ngân hàng có khả năng hấp thụ các cú sốc cao hơn nhiều so với 15 năm trước. Ngay cả khi một cuộc suy thoái khác xảy ra, hệ thống ngân hàng dường như ở vị trí tốt để chống chọi.
Một sự thay đổi đã giúp cải thiện khả năng quản lý rủi ro và khả năng phục hồi trong lĩnh vực ngân hàng là cắt giảm sự phức tạp tốn kém. Việc cho vay và đi vay sẽ không bao giờ trở lại đơn giản như những năm 1950, khi dòng tiền chảy từ người gửi tiền qua ngân hàng đến người đi vay. Nhưng thập kỷ qua đã chứng kiến một sự tái cân bằng có ý nghĩa.
Các phương tiện chứng khoán hóa nhiều lớp về cơ bản đã là dĩ vãng. Số lượng thương phiếu được bảo đảm bằng tài sản đã giảm từ hơn 1.200 tỷ USD vào mùa Hè năm 2007 xuống còn dưới 260 tỷ USD. Và những thay đổi trong cấu trúc thị trường phái sinh giúp các ngân hàng ngày nay hiểu và quản lý rủi ro của bên đối tác dễ dàng hơn.
Những sửa đổi này cho phép các ngân hàng hiểu rõ mức độ rủi ro của mình trong trường hợp có một cú sốc - cho dù đó là giá nhà giảm hay một đại dịch toàn cầu - khiến họ có khả năng phản ứng theo cách có thể đo lường hơn, thay vì phản ứng thái quá và tạo ra nhiều sóng xung kích. Và mặc dù một số cải cách này là do chính phủ áp đặt, các ngân hàng đã bắt đầu tránh sự phức tạp quá mức ngay khi những rủi ro trở nên rõ ràng và rất lâu trước khi có bất kỳ sự ra lệnh nào của chính phủ.
Theo cách tương tự, tình trạng rối loạn hoạt động của chuỗi cung ứng hiện tại đã được tăng cường bởi những gì các công ty không biết về những tác động ngược dòng của chúng. Đối với các công ty tập trung vào hiệu quả ngắn hạn, việc bổ sung thêm một bước vào quy trình sản xuất để tiết kiệm chi phí cận biên có vẻ là một ý kiến hay.
Nhưng các công ty phi tài chính hiện đang học hỏi những gì mà các ngân hàng đã nhận ra trong giai đoạn những năm 2007-2009, đó là độ dài của các chuỗi cung ứng tạo ra các yếu tố mong manh mới. Do đó, việc đơn giản hóa các chuỗi cung ứng và tăng cường mối quan hệ dọc theo các chuỗi có thể giúp các công ty xác định các rủi ro và giảm thiểu sự gián đoạn thường xảy ra sau các cú sốc.
Hệ thống tiêu chuẩn dữ liệu được thiết kế tốt
Bài học tiếp theo là các tiêu chuẩn dữ liệu được thiết kế tốt có thể giúp các công ty và các nhà hoạch định chính sách hiểu và quản lý rủi ro tốt hơn. Ví dụ, khi Lehman Brothers sụp đổ, tình trạng rối loạn sau đó được phóng đại bởi sự thiếu hụt thông tin rõ ràng về những người bị ảnh hưởng và mức độ ảnh hưởng.
Thiếu thông tin đáng tin cậy, các ngân hàng không tin tưởng lẫn nhau, làm gia tăng mức độ của cuộc khủng hoảng sau đó. Để giảm bớt những lỗ hổng thông tin này, ngành ngân hàng đã làm việc với các nhà hoạch định chính sách để tạo ra một hệ thống toàn cầu gồm “các định danh pháp nhân”. Các cơ quan quản lý sau đó đã giúp đảm bảo việc áp dụng rộng rãi bằng cách yêu cầu sử dụng chúng tại một số thị trường nhất định.
Sự không chắc chắn và chưa biết thường khuếch đại hậu quả của những tin tức xấu. Các tiêu chuẩn dữ liệu được thiết kế tốt và áp dụng rộng rãi có thể làm cho những điều chưa biết thành những điều có thể biết. Điều này giúp làm giảm tâm lý hoảng sợ và dẫn đến các biện pháp can thiệp kịp thời và có mục tiêu hơn của chính phủ. Nếu một cuộc chiến tranh thương mại mới hay một cuộc suy thoái diễn ra, những kiểu phản ứng này sẽ giúp hệ thống tài chính hấp thụ cú sốc đó và tiếp tục hoạt động.
Có thể làm nhiều hơn nữa để nâng cao chất lượng và tính phổ biến của các tiêu chuẩn dữ liệu trong lĩnh vực tài chính. Các công ty phi tài chính đã và đang nỗ lực để cải thiện khả năng của mình trong việc truy xuất hàng hóa theo dọc chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, ngành tài chính còn cho thấy rằng ngay cả khi các tiêu chuẩn dữ liệu giúp mọi người trở nên khá giả hơn cũng thường cần sự thúc đẩy từ các nhà hoạch định chính sách. Các cơ quan quản lý có thể tập hợp các quan điểm khác nhau để tạo ra một tiêu chuẩn có tính khả thi và có thể tạo thuận lợi cho việc áp dụng rộng rãi.
Bài kiểm tra khả năng chịu đựng căng thẳng
Bài học cuối cùng từ tài chính là giá trị của “việc kiểm tra căng thẳng” - việc cố gắng xác định xem một công ty sẽ vượt qua một tình huống bất lợi như thế nào trước khi bất kỳ điều gì xấu thực sự xảy ra. Điều gì sẽ xảy ra với hoạt động và tài chính của một công ty nếu toàn bộ thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tạm thời ngừng lại? Điều gì sẽ xảy ra nếu lãi suất ngắn hạn đạt mức 10% và thị trường chứng khoán giảm một nửa? Hoặc nếu hỏa hoạn làm mất đi một nhà cung cấp quan trọng?
Các ngân hàng từ lâu đã sử dụng các bài kiểm tra căng thẳng để đánh giá khả năng tồn tại của chính họ khi có vấn đề, và họ cũng sử dụng chúng để đánh giá mức độ vững chắc của các đối tác quan trọng. Những bài đánh giá hướng tới tương lai này có thể làm lộ ra những lỗ hổng tiềm ẩn, cho phép các công ty thực hiện hành động khắc phục trước khi quá muộn. Các bài kiểm tra căng thẳng cũng có thể cho thấy những thiếu sót về khả năng của một công ty trong việc đưa ra các dự đoán sáng suốt, dẫn đến việc quản lý rủi ro tốt hơn.
Các cơ quan quản lý hiện bắt buộc và giám sát việc kiểm tra căng thẳng các ngân hàng, nhưng hiện có nhiều ngân hàng tham gia các cuộc kiểm tra căng thẳng nhiều hơn so với yêu cầu của chính phủ vì những bài kiểm tra này mang lại những hiểu biết có giá trị.
Kiểm tra căng thẳng - đặc biệt khi kết hợp với các cấu trúc và tiêu chuẩn dữ liệu đơn giản hơn - có thể giúp giảm mạnh những ẩn số. Và thông tin đáng tin cậy chính là những gì mà những người tham gia thị trường, trong lĩnh vực ngân hàng và ngoài ngân hàng, cần có để bình tĩnh và phản ứng một cách có trật tự khi điều tồi tệ xảy ra.
Các ngân hàng có thể chưa phải là mô hình hoàn hảo về tính kiên cường và rất ít ngành công nghiệp phải được quản lý ở mức độ như ngành tài chính. Tuy nhiên, phép loại suy không cần phải hoàn hảo để cung cấp những hiểu biết có giá trị. Nhiều thay đổi trong lĩnh vực tài chính xảy ra không phải vì chính phủ yêu cầu, mà vì cuộc khủng hoảng đã cung cấp cho các ngân hàng cái nhìn mới về những nguy cơ của sự phức tạp quá mức và giá trị của việc lập kế hoạch phòng ngừa tình huống thảm họa.
Và với tình trạng thiếu hụt đang tác động đến các nguồn cung quan trọng, từ thuốc nhuộm y tế đến sữa bột trẻ em, các cơ quan quản lý có thể có vai trò ngày càng tăng trong việc đảm bảo khả năng phục hồi trong các lĩnh vực ngoài ngân hàng.
"Sức khỏe" của các ngân hàng riêng lẻ và hệ thống ngân hàng đã được cải thiện rất nhiều so với những năm 2007-2009. Các vấn đề của chuỗi cung ứng ngày nay và những hệ quả mang tính hệ thống từ chúng cho thấy đã đến lúc các công ty và cơ quan quản lý phải bắt đầu bắt kịp./.
Nguồn: TTXVN
Từ khoá: suy thoái toàn cầu, lạm phát
