Hiệp định RCEP dự kiến sẽ tăng cường quan hệ thương mại và đầu tư của Thái Lan với các đối tác kinh tế quan trọng của nước này ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Hiệp định thương mại này cũng sẽ thúc đẩy tăng trưởng thương mại của quốc gia với khu vực Đông Á, đặc biệt là Hàn Quốc và Nhật Bản.
Thái Lan đã dần nhận thấy những lợi ích của Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), sau nửa năm hiệp định có hiệu lực. Các ngành hàng như trái cây, rau củ, hàng dệt may, xe và các phụ tùng của xe là một trong những đối tượng được hưởng lợi ban đầu, đưa thương mại Thái Lan tăng đột biến vào đầu năm 2022.
Các chuyên gia nhận định hiệp định RCEP là “thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới”, vì 15 quốc gia tham gia hiệp định chiếm gần 30% GDP của thế giới. Thái Lan là một trong những quốc gia đầu tiên phê chuẩn hiệp định RCEP vào tháng 10 năm 2021 và hiệp đinh này bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2022.
Trong bối cảnh áp lực khó khăn hậu đại dịch Covid-19 và lạm phát tăng cao, Chính phủ Thái Lan hy vọng hiệp định RCEP sẽ đóng góp nhiều lợi ích vào sự phục hồi kinh tế của đất nước, đồng thời giúp nước này trở thành một đối tác năng động, đầy tiềm năng trong dài hạn. Sau đây, chúng tôi xem xét các tác động của hiệp định RCEP đối với nền kinh tế Thái Lan.
Hiệp định RCEP cung cấp những cắt giảm thuế quan nào cho Thái Lan?
Bộ Thương mại Thái Lan ước tính rằng có khoảng 39.366 mặt hàng sẽ được cắt giảm thuế quan theo hiệp định RCEP, 29.891 mặt hàng sẽ được bao gồm trong giai đoạn đầu của hiệp định. Trong khi đó, Hàn Quốc có 11.104 mặt hàng, Nhật Bản 8.216 mặt hàng, Trung Quốc 7.491 mặt hàng, New Zealand 6.866 mặt hàng và Úc có 5.689 mặt hàng được cắt giảm thuế quan. Ngoài ra, hiệp định RCEP thiết lập các khuôn khổ hợp tác về thương mại và đầu tư, bao gồm cả liên quan đến sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử.
Do đó, RCEP có nhiệm vụ tăng cường thương mại và đầu tư với nhiều đối tác kinh tế quan trọng của Thái Lan ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Nhìn chung, RCEP sẽ cắt giảm 91% thuế quan giữa các nước tham gia, trong đó nhiều khoản thuế quan sẽ được cắt giảm ngay lập tức trong giai đoạn đầu của hiệp định, trong khi các đợt cắt giảm khác sẽ được áp dụng dần dần trong khoảng thời gian lên đến 20 năm.
Thái Lan có cần tham gia hiệp định RCEP không?
RCEP sẽ đưa ra các biện pháp cắt giảm thuế quan bổ sung và một khuôn khổ thương mại tiêu chuẩn hóa trên toàn khu vực nhằm kích thích thương mại và đầu tư hơn nữa. Thương mại của Thái Lan với các nước tham gia RCEP đạt khoảng 269 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn từ 2016-2019, chiếm khoảng 60% tổng thương mại của nước này. RCEP có thể sẽ làm tăng cả tổng thương mại và tỷ trọng thương mại của Thái Lan với các nước RCEP.
Điều này sẽ được hỗ trợ bởi quy tắc cộng gộp về xuất xứ của RCEP, cho phép các nguyên liệu đầu vào có nguồn gốc từ RCEP được tính là có xuất xứ địa phương khi sản xuất thành phẩm. Các điều khoản này sẽ khuyến khích tìm nguồn cung ứng từ bên trong các quốc gia RCEP, cho phép các doanh nghiệp yêu cầu các ưu đãi và thuế quan tốt hơn trong khi giảm chi phí tuân thủ và quản lý chuỗi cung ứng.
Là một phần của ASEAN, Thái Lan đã tham gia Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN và các hiệp định thương mại tự do với Úc, Trung Quốc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc. Do những thỏa thuận đã có từ trước này, tác động của RCEP đối với Thái Lan có thể sẽ ít khác biệt hơn so với khi được xem xét một cách riêng biệt. Ví dụ, khoảng 85-90% sản phẩm nông nghiệp nhập khẩu từ Úc, Trung Quốc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc đã được miễn thuế ở Thái Lan.
Tuy nhiên, việc cắt giảm thuế theo hiệp định RCEP sẽ tạo ra môi trường thuận lợi cho nhiều loại sản phẩm của Thái Lan ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Thái Lan hiện có thặng dư thương mại với hầu hết các nước ASEAN, cũng như Úc và New Zealand, nhưng lại thâm hụt thương mại với Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Vào năm 2022, trong số các nước RCEP, thặng dư thương mại lớn nhất của Thái Lan là với Việt Nam (7,2 tỷ USD) và thâm hụt thương mại lớn nhất của nước này là với Trung Quốc (26,8 tỷ USD). Nhìn chung, Thái Lan đã thâm hụt thương mại 15 tỷ USD với các nước RCEP vào năm 2022, phần lớn là do Trung Quốc.
Hiệp định RCEP sẽ tăng cường khả năng tiếp cận thị trường của Thái Lan vào Đông Á như thế nào?
Bởi vì Thái Lan đã có các hiệp định thương mại tự do với Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, các quốc gia này đã đồng ý giảm mức thuế quan bổ sung cho Thái Lan tại các cuộc đàm phán RCEP. Theo đó, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc nằm trong số các quốc gia có khả năng sẽ tăng nhập khẩu các sản phẩm của Thái Lan theo thỏa thuận này.
Dưới đây là một số cắt giảm thuế quan đáng chú ý đối với hàng xuất khẩu của Thái Lan do các quốc gia Đông Á đưa ra, được hãng tin Bangkok Post đưa tin:
• Trung Quốc: Trung Quốc sẽ mở cửa thị trường cho 653 mặt hàng Thái Lan, tăng từ 33 mặt hàng trong các cuộc đàm phán trước đó. Các mặt hàng bao gồm hạt tiêu, các sản phẩm dứa đã qua chế biến, nước dừa, ti vi, styrene, phụ tùng ô tô và giấy. Trung Quốc sẽ cắt giảm thuế đối với sản phẩm dứa có chứa hương liệu, nước ép dứa, nước dừa và cao su tổng hợp từ 7,5 - 15% xuống 0% trong vòng 20 năm, và các phụ tùng ô tô (bao gồm thiết bị điện chiếu sáng hoặc tín hiệu và bộ điều chỉnh kính chắn gió), và dây và cáp cho dây đai an toàn của ô tô từ 10% xuống còn 0% trong vòng 10 năm.
• Nhật Bản: Nhật Bản sẽ cắt giảm thuế đối với nhiều loại nông sản và thực phẩm của Thái Lan. Nhật Bản sẽ giảm thuế đối với các loại rau (như cà chua, đậu, măng tây và bột tỏi) từ 09-17% xuống còn 0% trong vòng 16 năm, dứa đông lạnh từ 23,8% xuống 0% trong vòng 16 năm và cà phê rang từ 12% xuống 0% trong vòng 16 năm.
• Hàn Quốc: Hàn Quốc sẽ cắt giảm thuế đối với nhiều loại nông sản và thực phẩm của Thái Lan. Hàn Quốc sẽ giảm thuế đối với trái cây tươi, khô và đông lạnh từ 45% xuống 0% trong vòng 10 - 15 năm, nước ép dứa giảm từ 50% xuống 0% trong vòng 10 năm và các sản phẩm thủy sản có mức thuế từ 10 - 35% giảm xuống 0% trong vòng 15 nhiều năm.
Đối với nhiều nước tham gia hiệp định, nông sản và ô tô là các mặt hàng không được cắt giảm thuế quan theo hiệp định RCEP do tầm quan trọng chiến lược của chúng. Do Thái Lan đã có các hiệp định thương mại tự do với Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, nên các nước này đã đồng ý giảm thuế quan bổ sung cho Thái Lan trong các cuộc đàm phán RCEP.
Ngoài ra, việc cắt giảm thuế quan, kết hợp với các thỏa thuận về sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử, có khả năng kích thích hoạt động thương mại điện tử của Thái Lan tại khu vực Đông Á.Các ngành có thể hưởng lợi từ thương mại điện tử bao gồm các thực phẩm, dệt may và điện tử. Tuy nhiên, lĩnh vực thương mại điện tử của Thái Lan chưa phát triển nhiều so với nhiều quốc gia châu Á khác, tạo ra những thách thức về logsitics cho các doanh nghiệp bán hàng qua các kênh như vậy.
Hiệp định RCEP sẽ tác động như thế nào đến vị trí của Thái Lan trong thương mại khu vực?
Mặc dù Thái Lan sẽ nhận được nhiều lợi ích từ việc gia tăng thương mại trong RCEP, nhưng nước này cũng sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia khác trong khu vực. Đặc biệt, Thái Lan sẽ phải đối mặt với những thách thức khi cạnh tranh với Trung Quốc về các sản phẩm chế tạo có giá cả phải chăng, trong khi việc cắt giảm thuế quan đối với các sản phẩm tiên tiến từ Nhật Bản và Hàn Quốc có nguy cơ tạo ra những trở ngại trong nỗ lực tăng chuỗi giá trị của Thái Lan. Theo đó, trong khi xuất khẩu của Thái Lan sang Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc được thiết lập để tăng theo RCEP, nhưng lại thâm hụt thương mại với các quốc gia này - đặc biệt là Trung Quốc - có thể tăng lên.
Bất kể tác động của hiệp định RCEP đối với các nền kinh tế riêng lẻ ra sao, việc thành lập một khu vực thương mại tự do sẽ cho phép các doanh nghiệp tự do thương mại trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, nhằm tối ưu hóa chuỗi cung ứng và phạm vi tiếp cận thị trường trong toàn khu vực. Do đó, các doanh nghiệp hoạt động tại Thái Lan sẽ làm tốt việc đánh giá lại hoạt động của họ, dựa trên những thay đổi mà RCEP đưa ra.
Nguồn: ASEAN Briefing
Từ khóa: RCEP; Thái Lan; tác động; thương mại; hưởng lợi; cắt giảm; thuế quan
