Việc tăng cường quan hệ trong lĩnh vực địa chính trị cũng đã thúc đẩy quan hệ kinh tế Ấn Độ-Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), với ASEAN hiện là đối tác thương mại lớn thứ tư của Ấn Độ, thương mại song phương giai đoạn 2019-2020 trị giá 86,9 tỷ USD.
Chính sách “Hành động phía Đông” của Ấn Độ là nguyên lý cốt lõi trong tầm nhìn Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của nước này. Điều này đã được nhấn mạnh tại cuộc họp đặc biệt của ASEAN với Bộ trưởng ngoại giao Ấn Độ do New Delhi tổ chức vào ngày 16 tháng 06 vừa qua, để đánh dấu kỷ niệm 30 năm quan hệ của Ấn Độ với ASEAN.
Trong bài phát biểu quan trọng của mình tại Hội nghị an ninh Đối thoại Shangri-La, vào năm 2018 ở Singapore, Narendra Modi đã nhấn mạnh về vai trò trung tâm và sự thống nhất của ASEAN là “trung tâm của chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương mới”. Khi Ấn Độ khởi động Sáng kiến Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tại Hội nghị cấp cao Đông Á năm 2019 ở Bangkok, Thái Lan, các quốc gia như Indonesia, Singapore và Việt Nam cũng trở thành đối tác của Ấn Độ trong sáng kiến này.
Trong việc cố gắng cân bằng quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc, ASEAN cũng đang nỗ lực tương tác với các đối tác có cùng chí hướng tiềm năng khác ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Việc tăng cường quan hệ trong lĩnh vực địa chính trị cũng đã thúc đẩy quan hệ kinh tế Ấn Độ - ASEAN, với ASEAN hiện là đối tác thương mại lớn thứ tư của Ấn Độ tham gia vào thương mại song phương giai đoạn 2019 - 2020 trị giá 86,9 tỷ USD. Ấn Độ đã có một hiệp định thương mại tự do (FTA) với ASEAN, bao gồm các quy định về hàng hóa, dịch vụ và đầu tư.
Những mối quan hệ này đã bị ảnh hưởng khi Ấn Độ bước ra khỏi Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), vào tháng 11 năm 2019, bao gồm Trung Quốc là thành viên. Mặc dù nhiều người cho rằng Hiệp định RCEP là một khuôn khổ kinh tế lấy Trung Quốc làm trung tâm, các nước ASEAN tin rằng đó là một khuôn khổ do ASEAN dẫn đầu. Vì vậy, khi Ấn Độ quyết định không tham gia vào hiệp định này, mối quan hệ của Ấn Độ đã bị ảnh hưởng. Ấn Độ đã có FTA với 13 trong số 15 nước thành viên của ASEAN. Quốc gia này hiện phải tích cực tham gia vào thương mại và đầu tư để đảm bảo rằng họ xem ASEAN là một đối tác kinh tế tiềm năng, và quyết định rút khỏi Hiệp định RCEP của New Delhi dựa trên một thực tế duy nhất là họ nhận thấy sẽ không đạt được các mục tiêu mà quốc gia này hy vọng trong tương lai.
Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (IPEF) có 4 trụ cột gồm: thương mại; chuỗi cung ứng; năng lượng sạch, khử cacbon và cơ sở hạ tầng; và thuế và chống tham nhũng. Ngoại trừ Campuchia, Lào và Myanmar, các quốc gia Đông Nam Á khác đã là một phần của khuôn khổ IPEF.Với sáng kiến này được đưa ra bên lề Hội nghị thượng đỉnh Bộ tứ QUAD, hầu hết các nước ASEAN đã đồng ý trở thành thành viên của khuôn khổ IPEF, bất chấp lo ngại rằng các cơ chế như Bộ tứ QUAD có thể ảnh hưởng đến vai trò trung tâm của ASEAN. Điều này mang đến một cơ hội khác cho Ấn Độ, cùng với 04 nước thành viên QUAD, hợp tác với các quốc gia ASEAN nhằm thiết lập mạng lưới chuỗi cung ứng bền vững và đa dạng thay cho một mạng lưới chuỗi cung ứng do Trung Quốc chi phối quá nhiều.
Chính quyền Mỹ - Joe Biden định nghĩa khuôn khổ IPEF là “một thỏa thuận kinh tế thế kỷ 21 được thiết kế để giải quyết các thách thức kinh tế thế kỷ 21, từ việc thiết lập các quy tắc cho nền kinh tế kỹ thuật số; để đảm bảo chuỗi cung ứng an toàn và linh hoạt; nhằm thực hiện các loại đầu tư lớn cần thiết vào cơ sở hạ tầng năng lượng sạch và quá trình chuyển đổi năng lượng sạch; nâng cao các tiêu chuẩn về minh bạch, thuế công bằng và chống tham nhũng”.
Đây thực sự là những thách thức chính của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Nhưng còn quá sớm để đánh giá mức độ thành công của khuôn khổ IPEF như một giải pháp thay thế.Trừ khi được cung cấp thông tin cụ thể như khả năng tiếp cận thị trường lớn hơn được thực hiện để biến khuôn khổ này trở nên hấp dẫn đối với các nước thành viên, nếu không nó có thể chỉ là một trong nhiều sáng kiến được Mỹ đặt tên. Vì vậy, Ấn Độ cần tiếp tục tăng cường kết nối với ASEAN và các nước thành viên khác trên cơ sở song phương.
Nguồn: ORF
Từ khóa: ASEAN; Ấn Độ; RCEP; tăng cường; kết nối; ưu tiên; IPEF; Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương; Trung Quốc.
