Lấy Ecuador làm nghiên cứu điển hình, các nhà kinh tế học cho thấy thương mại quốc tế đang làm gia tăng khoảng cách thu nhập giữa các quốc gia.
Thương mại quốc tế làm gia tăng bất bình đẳng thu nhập trong nước, ít nhất là trong một số trường hợp, đây là nghiên cứu thực nghiệm mới do hai nhà kinh tế của MIT đồng tác giả.
Lấy Ecuador làm bài học điển hình, nghiên cứu tập trung phân tích dữ liệu thu nhập cá nhân dựa trên việc xem xét mối liên hệ giữa nền kinh tế Ecuador và thương mại quốc tế. Nghiên cứu phát hiện ra rằng thương mại làm tăng thu nhập hơn 7% đối với những người thuộc phân vị thu nhập thứ 90 so với những người có thu nhập trung bình và cao hơn tới 11% đối với phân vị thu nhập cao nhất ở Ecuador.
Giáo sư Dave Donaldson, Khoa Kinh tế MIT và là đồng tác giả bài nghiên cứu trên trình bày các kết quả nghiên cứu: “Thương mại ở Ecuador có xu hướng tốt với người giàu hơn so với những người thuộc tầng lớp trung lưu. Và khá trung lập giữa tầng lớp trung lưu so với tầng lớp nghèo nhất. Lợi ích lớn nhất được tìm thấy ở cả những người đã thành lập doanh nghiệp cũng như những người khá giả và đang làm công nhân viên. Vì vậy, yếu tố người lao động và hiệu ứng vốn đều có tác động mạnh.”
Nghiên cứu cũng xác định các động lực tạo ra kết quả này. Xuất khẩu của Ecuador chủ yếu là hàng hóa và hàng thô có xu hướng giúp ích cho tầng lớp trung lưu hay những người ít khá giả hơn, trong khi các hoạt động nhập khẩu của nước này lại giúp cho những người vốn đã khá giả- nhìn chung, hoạt động nhập khẩu có tác động lớn hơn xuất khẩu.
Arnaud Costinot cũng là một giáo sư ở Khoa Kinh tế MIT và là đồng tác giả của bài nghiên cứu cho biết: “Có một cuộc đua giữa kênh xuất khẩu và kênh nhập khẩu. Cuối cùng, điều quan trọng hơn về mặt định lượng trong số liệu, trong trường hợp của Ecuador, số liệu cho thấy đây là một nước chuyên nhập khẩu.”
Bài nghiên cứu “Nhập khẩu, xuất khẩu và thu nhập bất bình đẳng: Các thước đo mức độ và ước tính phạm vi tác động”, công bố trên Tạp chí Kinh tế hàng quý. Các tác giả là Rodrigo Adao, phó giáo sư tại Trường Kinh doanh Booth thuộc Đại học Chicago; Paul Carillo, giáo sư kinh tế và các vấn đề quốc tế tại Đại học George Washington; Costinot, phó trưởng Khoa Kinh tế của MIT; Donaldson; và Dina Pomeranz, trợ lý giáo sư kinh tế tại Đại học Zurich.
Hàng hóa ra, máy móc vào
Tác động của thương mại quốc tế trong phân bổ thu nhập quốc gia khó có thể xác định. Cuối cùng, các nhà kinh tế không thể đưa ra một phép thử quy mô quốc gia và nghiên cứu cùng một quốc gia, cả khi có và không có sự tham gia của thương mại để xem liệu có xuất hiện sự khác biệt.
Là một phương pháp thay thế, các học giả đã phát triển một bản tái cấu trúc khác thường về hoạt động kinh tế liên quan đến thương mại ở Ecuador. Trong giai đoạn từ 2009- 2015, các học giả đã kiểm tra doanh thu của 1.5 triệu doanh nghiệp có mã số thuế và mức thu nhập của 2.9 triệu nhà sáng lập và nhân viên của những công ty này. Các học giả đã thu thập số liệu doanh thu, các khoản thanh toán cho lao động và chia số liệu thu nhập cá nhân theo ba bậc học (không học trung học phổ thông, tốt nghiệp trung học phổ thông và đại học) trên tất cả 24 tỉnh thành ở Ecuador.
Tìm hiểu sâu hơn, nhóm nghiên cứu biên soạn số liệu hải quan, số liệu thuế VAT (thuế tiêu thụ đặc biệt) về mua hàng và dữ liệu thương mại giữa các công ty trong nước để phát họa bức tranh toàn cảnh và chi tiết về giá trị nhập khẩu và xuất khẩu, cũng như các hoạt động kinh doanh xảy ra trong nước nhưng liên quan đến thương mại quốc tế.
Nhìn chung, dầu mỏ chiếm 54% các mặt hàng xuất khẩu của Ecuador trong giai đoạn 2009- 2011, tiếp theo là trái cây (11%), hải sản (10%) và hoa (4%). Tuy nhiên, hàng nhập khẩu của Ecuador chủ yếu là sản phẩm chế tạo, bao gồm máy móc (21%), hóa chất (14%) và xe cộ (13%).
Thành phần xuất nhập khẩu- hàng hóa ra, máy móc vào- hóa ra lại rất quan trọng đối với thực trạng quan hệ giữa thương mại và bất bình đẳng thu nhập lớn ở Ecuador. Các công ty thuê lao động có chuyên môn, trả lương cao cũng có xu hướng là những công ty hưởng lợi từ thương mại bởi lẽ thương mại cho phép các công ty mua hàng hóa sản xuất với giá rẻ và trở nên giàu có nhanh hơn, từ đó mở rộng nhu cầu đối với nguồn lao động có trình độ chuyên môn cao hơn.
Giáo sư Costinot cho biết: “Một câu hỏi đặt ra là liệu thương mại có làm tăng nhu cầu dịch vụ của bạn không.”
“Những gì đang xảy ra ở Ecuador là những người giàu nhất có xu hướng làm việc cho các công ty nhập khẩu trực tiếp nhiều, hoặc có xu hướng làm việc cho các công ty đang mua nhiều hàng hóa từ các công ty Ecuador khác cũng nhập khẩu nhiều hàng hóa. Tiếp cận nguồn nguyên liệu đầu vào thông qua nhập khẩu sẽ giúp giảm chi phí và làm tăng nhu cầu đối với dịch vụ của người lao động.”
Theo bài nghiên cứu, vì lý do này, cuối cùng “bất bình đẳng về thu nhập ở Ecuador cao hơn so với khi không có thương mại”.
Xem xét lại các sáng kiến thương mại
Theo giáo sư Costinot và Donaldson quan sát, phát hiện quan trọng này phản bác lại những gì một số phần của lý thuyết thương mại dự đoán. Ví dụ, một số lý thuyết trước đó dự đoán rằng việc mở cửa thương mại của Ecuador sẽ thúc đẩy tỷ lệ lao động có trình độ thấp cao hơn ở nước này.
Ông Costinot cho biết: “Đó không phải là điều mà một học thuyết tiêu chuẩn đã dự đoán. Một học thuyết tiêu chuẩn sẽ là một học thuyết cho thấy: Bởi vì Ecuador tương đối khan hiếm lao động có trình độ so với một nước như Mỹ vì Ecuador chuyển hướng tập trung vào thương mại nên lao động phổ thông sẽ là người hưởng lợi tương đối nhiều. Chúng tôi nhận thấy điểm đối lập.”
Ngoài ra, giáo sư Donaldson cho biết, một số học thuyết thương mại kết hợp ý tưởng về “tính thay thế hoàn hảo”, giống như hàng hóa sẽ được trao đổi giữa các quốc gia với mức lương ngang bằng. Nhưng đây không phải thực tế diễn ra ở Ecuador.
Giáo sư Donaldson cho biết: “Thử hình dung, nếu có một quốc gia sản xuất một mặt hàng và những quốc gia khác sản xuất mặt hàng giống hệt vậy và “tính thay thế hoàn toàn” giữa các quốc gia sẽ tạo áp lực mạnh mẽ để cân bằng mức lương giữa hai nước. Bởi lẽ cả hai đều sản xuất cùng một loại hàng hóa, hai nước không thể trả cho người lao động mức tiền lương khác nhau.” Tuy nhiên, mặc dù “những nhà tư tưởng (nhà kinh tế học) trước đây không nghĩ ý tưởng này là đúng, song nếu diễn biến trên là thật thì câu hỏi đặt ra là các áp lực đó mạnh đến mức nào. Và các phát hiện của chúng tôi cho thấy áp lực trên khá yếu.”
Giáo sư Costinot và Donaldson thừa nhận rằng nghiên cứu của họ phải tính đến nhiều yếu tố phức tạp. Ví dụ, họ lưu ý rằng một nửa nền kinh tế của Ecuador là phi chính thức và không thể được đo lường thông qua số liệu ghi nhận chính thức. Thêm vào đó, cú sốc toàn cầu có thể ảnh hưởng các mô hình thương mại trong một nước nhất định vào thời điểm nhất định.
Mặc dù, mô hình thương mại cũng có thể thay đổi dần, số liệu trong giai đoạn 2009- 2015 đủ ổn định để cho thấy các nhà nghiên cứu đã xác định một xu hướng rõ ràng và đang diễn ra ở Ecuardor.
Ông Donaldson cho biết: “Mọi người không thường xuyên thay đổi công việc và sự phân bổ thu nhập cũng không thay đổi nhiều. Chúng ta đã kiểm tra tính ổn định của mẫu là rất cao.”
Một mô hình toàn cầu?
Nghiên cứu cũng đặt ra câu hỏi liệu các kết quả tương tự có thể được tìm thấy ở các nước khác. Trong bài nghiên cứu này, các tác giả đã liệt kê nhiều quốc gia khác với các phương pháp khả thi.
Giáo sư Costinot cho biết: “Ecuador chắc chắn rất khác so với Hoa Kỳ, nhưng nước này không quá khác biệt so với nhiều nước có thu nhập trung bình khác, những nước chủ yếu xuất khẩu hàng hóa để đổi lấy sản phẩm chế tạo. Về phần mình, ông Donaldson cũng đang tiến hành một dự án nghiên cứu tương tự ở Chi Lê.
Nguồn: Scitechdaily
Từ khóa: thương mại quốc tế, bất bình đẳng thu nhập
