Những thông tin gần đây về việc Vương quốc Anh sẽ chính thức nộp đơn gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đang mở ra các cuộc tranh luận chính trị và thương mại sôi nổi tại Châu Á và mở ra nhiều cơ hội cho Canada. Các hiệp định thương mại thường hiếm khi chỉ tập trung vào vấn đề thương mại. Lợi ích thực sự của Canada khi phê duyệt cho Anh quốc gia nhập CPTPP có thể là về mặt chính trị, thay vì kinh tế.
Như nhiều hiệp định thương mại hiện đại khác (ngoại trừ NAFTA) CPTPP cũng đính kèm một điều khoản cho phép kết nạp các thành viên mới. Trong thực tế, những điều khoản này hiếm khi được áp dụng. Mặc dù có thêm thành viên mới sẽ giúp hiệp định mở rộng, các điều khoản này cũng có thể khiến miếng bánh lợi ích bị chia nhỏ hơn.
Về mặt kinh tế, đây có thể là trường hợp của CPTPP. Mô hình đánh giá tác động của việc Anh quốc gia nhập hiệp định đối với Canada vẫn chưa được tiến hành, nhưng kết quả đánh giá từ trường hợp Đài Loan gia nhập có thể mang lại chút manh mối. Một phân tích cho thấy, lợi ích của CPTPP sẽ tăng lên đáng kể khi Đài Loan gia nhập, nhưng đa phần lợi ích này sẽ do Đài Loan nắm giữ. Lợi ích đối với Canada về cơ bản là gần như bằng không.
Việc kết nạp Anh quốc có khả năng cũng chỉ tạo một tác động kinh tế nhỏ lên Canada. Hai nước vừa mới hoàn thành Hiệp định Tiếp nối Thương mại Anh Quốc – Canada, trong khi Anh quốc đã có một hiệp định thương mại với Nhật Bản, nước thành viên lớn nhất của CPTPP. Vì những điều này, Canada có thể sẽ đón nhận rất ít về mặt kinh tế - những cũng không có lý do gì để ngăn chặn sự gia nhập của Anh quốc.
Nhưng vẫn có thể có một số lợi ích kinh tế tiềm năng nhỏ cần quan tâm. Các doanh nghiệp Canada đã quen “bám dính” vào các mối quan hệ cung ứng và đối tác với các công ty lớn của Mỹ khi thâm nhập những thị trường mới. Với sự tham gia của Anh quốc, Canada sẽ được hưởng lợi từ việc bổ sung thêm một nền kinh tế phát triển quan trọng, và dùng tiếng Anh. Vương quốc Anh không thể thay thế Mỹ, những có Anh quốc làm đối tác trong hiệp định vẫn tốt hơn nhiều so với việc không có cả hai quốc gia. Trong một vài trường hợp, sự cạnh tranh giữa Vương quốc Anh và Canada có thể được bù đắp bằng lợi ích của việc có nhiều công ty tiềm năng hơn để hợp tác theo đuổi cơ hội tại các thị trường châu Á rộng lớn.
CPTPP bao gồm 11 nước thành viên, nhưng hiện chỉ có 7 nước đã thực sự phê chuẩn hiệp định. Do đó, hiệp định này chỉ chiếm 12% GDP toàn cầu, và gần đây đang thất thế trước hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) lớn hơn nhiều, do Trung Quốc chi phối. Hiệp định RCEP, đại diện cho 15 quốc gia và 29% GDP toàn cầu, có hai thành viên là đối tác thương mại hàng đầu của Canada (Trung Quốc và Nhật Bản) và một số đối thủ cạnh tranh chính của Canada tại hai thị trường này - bao gồm Úc và New Zealand.
Tuy nhiên, CPTPP là một hiệp định thương mại tham vọng hơn, nếu xét về các quy tắc thương mại mạnh mẽ hơn RCEP. Nó cũng bao gồm các điều khoản thương mại “tiến bộ”, vốn còn thiếu trong RCEP nhưng ngày càng quan trọng đối với Canada. Các quy định cứng rắn hơn và các yếu tố tiến bộ này làm tăng chi phí chính trị của CPTPP so với RCEP đối với các chính phủ trong khu vực có thể muốn hưởng lợi từ tự do hóa thương mại nhưng lo lắng về các nhóm lợi ích trong nước.
Khát vọng thương mại tiến bộ của Canada không được ủng hộ một cách đồng đều ở châu Á (nói một cách nhẹ nhàng). Ví dụ, Ấn Độ đã từ chối thảo luận về chủ đề này trong các cuộc đàm phán thương mại với EU, và Việt Nam đã thẳng tay loại bỏ các yếu tố tiến bộ của CPTPP khi Mỹ rời khỏi hiệp định vào năm 2017. Đối với các nền kinh tế châu Á khác, việc kết nạp thêm một nền kinh tế lớn như Anh - như một sự đánh đổi để chấp nhận các quy tắc thương mại cứng rắn hơn - khiến CPTPP trở nên hấp dẫn hơn, và tổn thất chính trị trong nước đánh đối cho việc gia nhập trở nên dễ chịu hơn. Việc Vương quốc Anh tham gia cũng làm tăng kỳ vọng về một hiệu ứng domino, có thể thu hút các nền kinh tế khác cùng tham gia – và chấp nhận những yếu tố tiến bộ này, từ đó thúc đẩy chương trình thương mại của Canada.
Ngoài những lợi ích tiềm năng từ việc xây dựng các hiệp định thương mại với các đối tác song phương ở châu Á, Canada có cơ hội tốt hơn để thúc đẩy chương trình thương mại tổng thể của mình bằng cách tận dụng nhiều hơn các hiệp định đã có, bắt đầu từ CPTPP. Canada sẽ có ít đòn bẩy hơn nếu chỉ hành động đơn độc ở châu Á, điều này sẽ dẫn đến các quy tắc thương mại yếu hơn và khó đi xa hơn trong tham vọng tiến bộ của mình. Thay vào đó, Canada có thể dựa vào sự gia nhập đúng lúc của một đồng minh tốt và mạnh mẽ như Vương quốc Anh vào CPTPP để củng cố vị thế thương mại của mình ở châu Á.
Nguồn: MSN
Từ khóa: Hiệp định tự do thương mại, CPTPP, điều khoản tiến bộ
