Thương mại quốc tế là một trong những câu chuyện thành công của năm 2020, góp phần vào sự phục hồi kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, các thách thức vẫn còn đó: gián đoạn trong chuỗi cung ứng, giai đoạn chuyển tiếp Brexit kết thúc, cùng tình trạng thiếu vắng lãnh đạo kéo dài tại WTO. Nhìn chung, sự bất ổn vẫn còn, tuy nhiên, đã có những bước tiến triển.
Tình trạng thiếu hụt container đang dần được khắc phục
Giá cước vận tải container đã tăng từ giữa năm 2020. Giá cước tăng do tình trạng thiếu container rỗng, gây ra bởi các chuyến tàu container bị hủy trong đợt đại dịch đầu tiên và hạn chế trong tốc độ xếp dỡ tại cảng. Điều này đã làm tăng thời gian giao hàng, trì hoãn sự phục hồi của ngành sản xuất chế tạo, và làm tăng thêm áp lực lạm phát lên giá cả hàng hóa.
Áp lực to lớn như trên lên các tuyến vận tải toàn cầu không phải là không có lối thoát. Vẫn có ánh sáng ở cuối đường hầm. Nguồn cung container đang phản ứng với tình trạng thiếu hụt, với các container rỗng được trả về Trung Quốc từ các cảng của Mỹ với khối lượng kỷ lục và các nhà sản xuất container lớn cũng tăng sản lượng sản xuất (Biểu đồ 1).
Theo thời gian, điều này sẽ giúp nguồn cung container đáp ứng trở lại nhu cầu và giảm áp lực chi phí.
Biểu đồ 1: sản lượng sản xuất container mới ở Trung Quốc
Số lượng container không phải là yếu tố duy nhất sắp sửa tăng. Số lượng tàu hiện đang được sử dụng cũng đang được cải thiện, điều chỉnh theo sự tăng cao trong nhu cầu hàng hóa toàn cầu.
Trên khắp các tuyến thương mại chính, số lượng chuyến vận tải đang tăng lên, với tỷ lệ các chuyến không tải là rất thấp, và châu Âu một lần nữa chiếm khoảng một nửa số chuyến từ Đông Á
Biểu 2: Năng lực vận chuyển ở các tuyến vận tải chính
Giá cước tháng 2/2021 đã ổn định, nhưng giá cước có quay đầu giảm hay không sẽ còn phụ thuộc vào cách các hãng tàu kiểm soát container trong giai đoạn sắp tới của đại dịch và trong giai đoạn phục hồi. Chiến thuật hủy chuyến không báo trước vẫn có thể được các hãng tàu áp dụng trong ngắn hạn như một cách để kiểm soát rủi ro khi mà sự phục hồi trong nhu cầu toàn cầu còn chưa đồng đều - trong khi một số quốc gia đã mở cửa trở lại, một số khác vẫn đang phong tỏa. Giá cước có thể vẫn duy trì ở mức cao trong một thời gian, góp phần tạo ra áp lực lạm phát trong khoảng thời gian còn lại của năm.
Công suất hạn chế liên tục đồng nghĩa với việc năng lực vận chuyển sẽ phục hồi chậm sau đợt gián đoạn chuỗi cung ứng từ đầu đại dịch, cả việc cung cấp nhiều container hơn và bình thường hóa năng lực đội tàu trên các tuyến thương mại chính là những diễn biến cần thiết để giúp thương mại quốc tế theo kịp tốc độ hiện nay của quá trình phục hồi kinh tế toàn cầu.
Thương mại Anh – EU
Khối lượng thương mại tại biên giới Anh-EU đã tăng mạnh trong những tháng cuối năm 2020 khi các công ty tranh thủ giao dịch với Vương quốc Anh trước khi xảy ra một số gián đoạn vào đầu năm 2021 theo dự đoán.
Hiện nay, tỷ lệ hàng bị từ chối vận chuyển bằng xe tải thấp hơn cho thấy các doanh nghiệp đã dần quen với thủ tục giấy tờ mới tại biên giới. Các cảng của Vương quốc Anh cũng đã chứng kiến lượng tàu ghé thăm tăng trở lại từ mức thấp vào đầu năm, mặc dù vẫn chưa bằng mức trong đợt đầu tiên của đại dịch (Biểu đồ 3).
Biểu đồ 3: Các cảng của Vương quốc Anh đang xử lý nhiều tàu hơn
Các dấu hiệu bình thường hóa và thậm chí gia tăng về khối lượng cho thấy gián đoạn từ Brexit sẽ chỉ là tạm thời. Điều này giúp ích cho Anh và EU khi giới thiệu quy định kiểm tra tại biên giới của Anh trong tháng 4 và sẽ có hiệu lực từ tháng 7/2021.
Mặc dù có cải thiện, nhưng khả năng cao vẫn sẽ có các rào cản thương mại cao hơn trong hoạt động thương mại giữa Vương quốc Anh và EU, dẫn đến kim ngạch song phương sẽ ít dần theo thời gian.
Tình trạng chờ đợi ở WTO đã kết thúc
Việc bổ nhiệm Tổng giám đốc Ngozi Okonjo-Iweala đã chấm dứt thời gian chờ đợi ở WTO. Giờ đây, tổ chức này đã có thể bắt đầu tham gia giải quyết các tranh chấp giữa các quốc gia liên quan thuế quan và các vấn đề khác - vốn là di sản của cuộc chiến thương mại, đồng thời tiếp tục công việc hướng tới việc giảm dần các rào cản thương mại - vốn đã tiếp tục gia tăng trong thời kỳ đại dịch. Các rào cản thương mại đã gia tăng dưới hình thức trợ cấp của nhà nước, và các rào cản này có thể không dễ xác định và gỡ bỏ do hậu quả của cuộc khủng hoảng hiện nay.
Tổng giám đốc mới không thể một mình giải quyết tất cả các vấn đề trên, nhưng việc Mỹ công nhận kết quả bầu Tổng giám đốc mới cho WTO là một động thái hoan nghênh, báo hiệu một giai đoạn mới trong đó Mỹ sẽ tham gia cùng những nước khác để hoạch định chính sách thương mại. Từ vị trí của mình, Okonio-Iweala có cơ hội làm cho hệ thống được hưởng lợi từ những đột phá đã đạt được trong các liên minh nhỏ hơn của các thành viên WTO - ví dụ như cam kết giảm thuế giữa các bên ký kết RCEP và các thỏa thuận của Trung Quốc với Mỹ và EU về tiếp cận thị trường cho các nhà đầu tư nước ngoài.
Thay đổi ở cấp cao nhất của WTO là bước đầu tiên nhằm đưa thương mại toàn cầu lên một vị trí vững chắc hơn so với những năm trước, điều đó có thể mang lại lợi ích cho xu hướng dài hạn đối với thương mại toàn cầu, nhưng tất cả còn phụ thuộc vào việc liệu tân Tổng giám đốc có thể giải quyết những thách thức lớn trong nhiệm kỳ của mình hay không.
Đặt nền móng
Những bước tiến trên không đủ để đảm bảo triển vọng tốt hơn cho thương mại toàn cầu trong năm 2021, vì mọi thứ còn phụ thuộc rất nhiều vào sự phục hồi kinh tế toàn cầu.
Tuy nhiên, tình trạng thiếu container rỗng hạ nhiệt cho thấy rằng thương mại thế giới có thể tiếp tục đóng góp vào sự phục hồi kinh tế toàn cầu, trong bối cảnh nhu cầu hồi phục. Có một số dấu hiệu tích cực cho thấy các quy trình thủ tục mới ở biên giới Anh-EU có thể được diễn ra thuận lợi mà không có quá nhiều sự gián đoạn. Ngoài ra, tín hiệu tích cực còn đến từ chính sách thương mại thế giới, khi mà các bên nhận ra quản lý và đối thoại mới là điều kiện tiên quyết để tìm ra giải pháp cho một số vấn đề khó khăn nhất của thương mại thế giới.
Nguồn: ING
Từ khóa: RCEP, tiếp cận thị trường, thương mại thế giới, thách thức lớn
