Mặc dù toàn cầu hóa đã giúp giảm chi phí sản xuất và lao động, xu hướng phi toàn cầu hóa gần đây được hình thành bởi tình trạng căng thẳng thuế quan và địa chính trị đã khiến giá cả tăng vọt và trở thành một yếu tố cố định trong bối cảnh kinh tế toàn cầu. Ngăn chặn tình trạng lạm phát cao ở Mỹ và các nước khác đòi hỏi sự chung tay của toàn cầu.
Giờ đây, người ta đã chấp nhận rằng quá trình phi toàn cầu hóa- cản trở hoạt động thương mại toàn cầu, ngăn chặn các dòng vốn, dựng lên các rào cản mới đối với vấn đề di cư và giảm sức ảnh hưởng của các thể chế đa phương- đang diễn ra mạnh mẽ. Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách vẫn chưa thừa nhận sức ảnh hưởng của các thực trạng trên đối với lạm phát toàn cầu. Để kiềm chế tốc độ tăng giá chóng mặt, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ và những ngân hàng trung ương khác phải điều chỉnh những thách thức của quá trình phi toàn cầu hóa một cách nhanh chóng.
Toàn cầu hóa đóng vai trò như một động lực giảm phát thông qua cắt giảm chi phí nhân công và sản xuất. Tương tự như vậy, các đặc điểm chính của phi toàn cầu hóa, tình trạng thuế quan cao và những rào cản thương mại khác, cùng với việc chuyển đổi dòng thương mại toàn cầu sang khu vực hóa, được xem là nguồn gốc của lạm phát. Do đó, không có gì ngạc nhiên khi lạm phát đối với hàng hóa thiết yếu ở Mỹ gia tăng đáng kể, từ mức nhỏ hơn 2% vào đầu năm 2021 đạt mốc 6% vào giữa năm 2022.
Tuy vậy, Mỹ đang nỗ lực giảm lạm phát thông qua giảm tác động từ giá. Nhưng quá trình phi toàn cầu có thể tiếp tục gây áp lực lạm phát bằng cách tăng chi phí hoạt động của công ty, cuối cùng lạm phát ở Mỹ vẫn giữ ở mức cao hơn 1-2% trong nhiều thập kỷ qua và dao động gần mức mục tiêu 2% của Fed.
Trong nhiều thập kỷ, các tập đoàn của Mỹ đã hưởng lợi lớn từ những ảnh hưởng giảm phát của toàn cầu hóa. Tuy nhiên, hiện tại, tình trạng tắc nghẽn chuỗi cung ứng liên quan đến chính sách zero- Covid của Trung Quốc và chiến sự Nga – Ukraine, dự kiến sẽ tiếp tục làm tăng giá thực phẩm, nhiên liệu và hàng hóa sản xuất trong ngắn hạn và trung hạn.
Nói rộng hơn, các mối đe dọa về căng thẳng địa chính trị gia tăng khiến chi phí đầu vào cao hơn, trong bối cảnh phi toàn cầu hóa. Mặc dù vận chuyển hàng hóa, nguồn vốn và lao động xuyên biên giới là đặc điểm của nền kinh tế toàn cầu hóa trong ba thập kỷ qua, tình trạng căng thẳng Mỹ- Trung có thể là một dấu hiệu của một kỷ nguyên đánh dấu sự chia rẻ ngày càng lớn của ý thức hệ và một nền kinh tế toàn cầu bị Ban- căng hóa. Các rào cản di cư sẽ khiến các công ty Mỹ khó thu hút nhân tài toàn cầu và làm tăng chi phí lao động.
Trong khi lãi suất tăng và các chuỗi cung ứng dễ bị tổn thương, các công ty Mỹ lại thể hiện sự ủng hộ khả năng phục hồi kinh tế nhờ chi phí sản xuất thấp, việc này khiến dòng vốn quay trở lại Mỹ ồ ạt. Theo công cụ theo dõi của Trường Quản lý Yale, hơn 1,000 công ty, trong đó có nhiều công ty Mỹ, đã tự nguyện cắt giảm giao thương với người Nga ngoài những cái mà lệnh trừng phạt quốc tế yêu cầu. Trong nền kinh tế phi toàn cầu hóa, nhiều dòng chảy vốn đầu tư sẽ trở lại Mỹ, dẫn đến nguồn cung đô la lớn hơn và gây áp lực tăng giá nhiều hơn.
Cuối cùng, thế giới đang thiếu sự hợp tác trong chính sách tiền tệ, đặc biệt giữa các nước phát triển và hậu quả có thể làm tình trạng lạm phát toàn cầu trầm trọng thêm. Không giống phản ứng của các nước trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, ngày nay, các nhà hoạch định chính sách ở các nền kinh tế lớn dường như tin rằng mỗi nước phải bảo vệ bản thân trước cuộc chiến ngăn chặn lạm phát. Trong khi các nhà lãnh đạo G7 đã cam kết điều chỉnh mức lạm phát toàn cầu, song G7 lại không đưa ra các biện pháp ngăn chặn giá cả tăng vọt một cách đồng bộ. Ngược lại, hành động chính sách hợp tác gần đây nhất mà các nước G7 thực hiện lại là các lệnh trừng phạt chống lại Nga, thực tế này đã làm áp lực lạm phát trở nên tệ hơn, cụ thể, làm trầm trọng tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng và khiến giá nhiên liệu tăng mạnh.
Thiếu hợp tác toàn cầu làm tổn thương nhiều quốc gia vốn dễ bị tổn thương nhất trên thế giới. Khi các ngân hàng trung ương lớn tăng lãi suất, họ vô tình đã xuất khẩu lạm phát sang các nước nhỏ hơn. Chính sách thắt chặt tiền tệ mạnh mẽ ở Mỹ đã khiến đồng đô la tăng giá so với đồng pound, vi phạm hành vi ngang giá lãi suất đối với đồng euro, và đạt mức cao nhất trong vòng 20 năm qua so với đồng yen, đã đẩy lạm phát từ nhập khẩu cao hơn ở các quốc gia có đồng tiền suy yếu.
Để giải quyết tình trạng lạm phát ở Mỹ và trên toàn cầu, đòi hỏi sự hợp tác từ nhiều phía. Ở mức tối thiểu, quan hệ hợp tác sẽ có lợi cho Mỹ bằng cách giảm chi phí nhập khẩu trong dài hạn. Ngược lại, sự chia rẻ trong các mối quan hệ ngoại giao- một đặc điểm trong thời đại phi toàn cầu hóa gần đây- làm gia tăng xung đột và các biện pháp ăn miếng trả miếng, dẫn đến các nước dựng lên nhiều rào cản thương mại trong những năm gần đây, đặc biệt là tình trạng leo thang căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc cũng như giữa Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu.
Tóm lại, những xu hướng này dự báo môi trường toàn cầu sẽ tiếp tục khiến lạm phát ở Mỹ cao hơn, ngay cả khi Mỹ ít bị tổn thương hơn so với các nền kinh tế tiên tiến khác. Gần đây, Fed đang nỗ lực ngăn chặn tình trạng lạm phát thông qua tăng lãi suất và thu hẹp bảng cân đối kế toán, điều này đồng nghĩa sẽ làm giảm nhu cầu tiêu dùng và cuối cùng giúp hạn chế tốc độ tăng giá. Bên cạnh đó, các nhà hoạch định chính sách cũng cần phải chú ý tới các biện pháp giảm thiểu tác động của thế giới phi toàn cầu hóa hiện nay.
Nguồn: Project-Syndicate
Từ khóa: phi toàn cầu hóa, lạm phát Mỹ
