Đã một thập kỷ, Mỹ chỉ ký kết hiệp định thương mại với 20 quốc gia. Trong khi đó, các nền kinh tế khác đang chạy đua để đạt được các thỏa thuận thương mại mới. Đây là lý do tại sao Mỹ không thể đứng yên khi hướng đến thương mại.
Trong những tháng gần đây, nền kinh tế Mỹ có dấu hiệu mạnh lên - và yếu đi đáng lo ngại. Tỷ lệ thất nghiệp đã đạt mức thấp mới, nhưng lạm phát đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Tâm lý người tiêu dùng và doanh nghiệp đã bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, trên một mặt trận - thương mại - nước Mỹ dường như đang đứng yên. Và điều đó có nghĩa là Mỹ có nguy cơ bị tụt lại phía sau.
Đã một thập kỷ, Mỹ chỉ ký kết hiệp định thương mại với 20 quốc gia. Trong khi đó, các nền kinh tế khác đang chạy đua để đạt được các thỏa thuận thương mại mới.
Nếu Mỹ tiếp tục đứng yên trong việc ký kết hiệp định thương mại, doanh thu xuất khẩu và việc làm trong nước sẽ giảm – hơn nữa các liên minh chiến lược sẽ bị suy yếu.
Loạt bài này sẽ đi phân tích các vấn đề này, bắt đầu từ việc đánh giá thách thức cạnh tranh mà nền kinh tế Mỹ đang đối mặt.
Rõ ràng là Mỹ nhận được những lợi ích đáng kể từ thương mại, nhưng sân chơi quốc tế thường nghiêng về phía không công bằng đối với các công ty và công nhân Mỹ. Thị trường Mỹ phần lớn mở cửa cho nhập khẩu từ khắp nơi trên thế giới, ngoại trừ một số sản phẩm được bảo hộ cao (ví dụ: đường, thép) và hàng hóa từ Trung Quốc (chịu mức thuế theo Điều khoản 301 và các loại thuế khác).
Tuy nhiên, nhiều quốc gia khác tiếp tục đánh thuế cao đối với hàng hóa xuất khẩu của Mỹ và các chính phủ nước ngoài đã dựng lên các loại rào cản khác đối với hàng hóa và dịch vụ của Mỹ.
Trên thực tế, “các doanh nghiệp Mỹ phải vượt qua rào cản thuế quan trung bình gần 6,8% và vô số các biện pháp phi thuế quan để phục vụ khoảng 3/4 sức mua thế giới và hơn 95% dân số thế giới ở bên ngoài biên giới nước Mỹ,” theo Hội đồng Cố vấn Kinh tế của Nhà Trắng (Lợi ích Kinh tế của Thương mại Hoa Kỳ, tháng 5 năm 2015).
Hơn nữa, các nhà xuất khẩu Mỹ quan tâm nhất là thuế quan nhập khẩu đối với hàng hóa ở cấp độ hai chữ số tại các thị trường mới nổi, đặc biệt là đối với hàng hóa sản xuất chính của Mỹ và xuất khẩu nông sản.
Theo Báo cáo Thương mại Toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Mỹ xếp thứ 130 trong số 136 nền kinh tế chịu nhiều mức thuế xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài. Nói cách khác, các nhà xuất khẩu Mỹ phải đối mặt với mức thuế quan ở nước ngoài cao hơn so với gần như tất cả các đối thủ cạnh tranh thương mại của Mỹ.
Giống như CEA, báo cáo chỉ ra “hàng rào thuế quan ở nước ngoài” là yếu tố gây khó khăn nhất đối với hàng xuất khẩu của Mỹ, nhưng mức thuế quan cùng với nhiều loại hàng rào phi thuế quan cũng khiến hàng hóa và dịch vụ của Mỹ bị loại khỏi thị trường nước ngoài.
Một lý do chính khiến các nhà xuất khẩu Mỹ thường gặp bất lợi ở các thị trường nước ngoài quan trọng là do nhiều nước khác đã đàm phán các hiệp định thương mại tự do (FTA) với nhau.
Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), hiện nay có 354 FTA song phương hoặc đa phương đang có hiệu lực trên toàn cầu - tăng từ khoảng 100 FTA vào đầu thế kỷ này. Tuy nhiên, như đã nói, Mỹ có FTA với chỉ 20 quốc gia. Điều này có nghĩa là các nhà xuất khẩu Mỹ thường nằm trong số ít các nhà xuất khẩu phải trả thuế để bán hàng hóa tại các thị trường trọng điểm.
Không ai muốn tham gia một trận đấu bóng rổ bị giảm hàng chục điểm so với thời điểm bắt đầu – nhưng đó chính xác là những gì các nhà xuất khẩu Mỹ phải chịu hàng ngày.
Vào ngày 01/01/2022, Hiệp định thương mại lớn được gọi là Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực - xóa bỏ thuế quan và các rào cản thương mại khác trên khắp Đông Á - đã có hiệu lực. Có nghĩa là RCEP sẽ tạo cơ hội cho các doanh nghiệp từ Hàn Quốc, Nhật Bản đến Úc và Việt Nam tiếp cận tốt hơn với một số thị trường phát triển nhanh nhất thế giới. Tuy nhiên, các nhà sản xuất, nhà cung cấp dịch vụ, nông dân và chủ trang trại có trụ sở tại Mỹ không được hưởng những lợi ích này.
Một trường hợp điển hình khác là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương. Mỹ đã rút khỏi hiệp ước thương mại 12 quốc gia châu Á - Thái Bình Dương này, mặc dù 90% hiệp ước là do các nhà đàm phán Mỹ soạn thảo. Nhưng cuối cùng hiệp ước vẫn được duy trì, các quốc gia vẫn tham gia ký kết, tạm dừng một số điều khoản được coi là đặc biệt có lợi cho các công ty Mỹ và được đổi tên thành Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Đến hiện tại, Anh, Hoàn Quốc, Đài Loan và Trung Quốc đang tim cách tham gia hiệp định này.
Không chỉ riêng ở khu vực châu Á, EU có 46 hiệp định thương mại với 78 quốc gia và châu Phi đang nỗ lực biến khu vực mậu dịch tự do lục địa của mình thành hiện thực.
Đối với công nhân, nông dân và các công ty Mỹ, cảm giác bị bó buộc và bị bỏ lại trong hoạt động thương mại là điều vô cùng thông thường.
Điều gì có thể được thực hiện? Loạt bài này sẽ xem xét các nguyên tắc, thách thức, cơ hội và giải pháp.
Nguồn: US Chamber of Commerce
Từ khóa: Mỹ, FTA, thương mại tự do
