Khi Bộ trưởng Thương mại và Tăng trưởng Xuất khẩu, Damien O’Connor chia sẻ với người đồng cấp Ấn Độ- Thái Bình Dương quan điểm của New Zealand về khuôn khổ kinh tế do Mỹ dẫn dắt khu vực, kế hoạch của Mỹ đang phát triển theo hướng vừa tốt hơn và xấu hơn.
Bốn trụ cột thương mại
Ông O’Connor sẽ dự cuộc họp cấp bộ trưởng chính thức đầu tiên của Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ- Thái Bình Dương (IPEF), một sáng kiến kinh tế do Washington lãnh đạo dựa vào bốn trụ cột về thương mại công bằng và phục hồi; khả năng phục hồi chuỗi cung ứng; cơ sở hạ tầng, năng lượng sạch và khử carbon; cuối cùng là thuế và chống tham nhũng.
Thủ tướng Jacinda Ardern đã tham gia cuộc họp của các nhà lãnh đạo IPEF trước chuyến công du hồi tháng 5 tới Hoa Kỳ, trước đó bà cũng dành lời khen đối với ưu tiên về thương mại kỹ thuật số của khuôn khổ.
Bà cũng cho biết: “Điều quan trọng đối với New Zealand là trở thành một phần của bất kỳ cuộc thảo luận nào mà các quy tắc thương mại kỹ thuật số tương lai trở thành chủ đề ưu tiên. Chúng tôi luôn luôn bị các thị trường chính và quy mô sản xuất nhỏ gây trở ngại. Kỹ thuật số sẽ mang lại cơ hội để thu nhỏ những bất lợi này.”
Bà Aotearoa cũng rất quan tâm đến sự bền vững của các chuỗi cung ứng, khoảng cách về mặt địa lý có thể mang lại những kết quả hữu hình đầu tiên.
Nikkei Asia đưa tin rằng các nước đã ký kết thỏa thuận để tạo ra một hệ thống mới giúp tìm kiếm các nguồn thay thế của nguyên vật liệu khi các chuỗi cung ứng bị gián đoạn, cũng như cải thiện quá trình chia sẻ thông tin.
Covid- 19 đã cho thấy sự mong manh của các mạng lưới vận chuyển trên thế giới, trong đó chiến tranh thương mại Mỹ- Trung có thể làm trầm trọng thêm các chuỗi cung ứng dành cho hàng hóa nhạy cảm.
Đối với các mặt hàng đặc biệt quan trọng, chẳng hạn như chất bán dẫn và đất hiếm, Nikkei cho biết có thể thiết lập kho hàng dự trữ cho các nước IPEF tiếp cận trong trường hợp có gián đoạn xảy ra như đại dịch- hoặc xung đột quân sự.
Không cam kết về thuế quan
Đáng chú ý việc không đề cập tới thuế quan trong bất kỳ cam kết nào, cụ thể về cắt giảm thuế quan hoặc cải thiện khả năng tiếp cận thị trường trở thành một khuyết điểm lâu đời trong cách tiếp cận của người Mỹ đối với khu vực Ấn Độ- Thái Bình Dương.
Tuần này, tại một sự kiện của Quỹ Carnegie vì hòa bình quốc tế, Đại diện Thương mại Mỹ Katherine Tai đã đánh giá sáng kiến “vượt ra ngoài một hiệp định thương mại truyền thống” là tích cực hơn nhiều.
Bà Tai cho biết: “Chúng tôi tin rằng các thành phần của trụ cột thương mại sẽ mang lại lợi ích khi chúng tôi hoàn thành các quy tắc và tiêu chuẩn trong nhóm này với các đối tác.”
Những người khác kém tự tin hơn đã viết về khuôn khổ IPEF hồi tháng 5, điển hình là Giám đốc Điều hành Trung tâm Thương mại châu Á, Tiến sĩ Deborah Elms cho rằng Mỹ đã “hoạch định chính sách ngoại giao như thể tổ chức một bữa tiệc khá quan trọng (đã được thông báo trước) mà hầu như không ai muốn tham gia.”
Bà Elms mô tả: “Những sự kiện này quá nhạt nhẽo đến nỗi gần như có thể hình dung ra kết quả. Không ai biết vị khách nào sẽ tham gia vào thời điểm nào. Không rõ các khách mời có thể làm gì sau khi các hoạt động trụ cột của IPEF được kết luận là không thể thực hiện được.”
Đệ trình công khai với MFAT
Thái độ không hài lòng đó thể hiện rõ trong quan điểm của New Zealand về khuôn khổ IPEF, thể hiện trong bản tóm tắt các công trình đệ trình lên Bộ Ngoại giao và Thương mại.
Mặc dù, những người đệ trình đã ghi “tất cả đã nhận ra tầm quan trọng chiến lược” của sáng kiến IPEF, Bộ trưởng New Zealand vẫn cho rằng đây là một chủ đề quan trọng “gây thất vọng khi không đề cập đến các quyền tiếp cận thị trường” cùng với mong muốn Mỹ trở lại bàn đàm phán hiệp định thương mại CPTPP.
“Một số nội dung đệ trình cho thấy IPEF là bước đệm để Hoa Kỳ gia nhập CPTPP, chứ không phải để thay thế hiệp định trên.”
Thỏa thuận địa chính trị ở Ấn Độ- Thái Bình Dương
Tuy nhiên, suy nghĩ như vậy có vẻ viễn vông, do các mâu thuẫn xung đột về lợi ích thương mại ở Washington đã không hề thuyên giảm kể cả sau khi nhiệm kỳ Tổng thống của ông Donald Trump kết thúc.
Trong khi đảng Cộng hòa đặc biệt lo ngại về các vấn đề liên quan đến thương mại, các thượng nghị sĩ đảng Dân chủ như bà Elizabeth Warren và ông Bob Casey đã viết thư cho bà Tai hồi tháng 4 khẳng định rằng IPEF phải lấy người lao động làm trung tâm và không thể “đưa Mỹ trở lại các chính sách thương mại cũ, thất bại như Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) [tên gọi trước đây của hiệp định CPTPP].
Trong khi đó, Trung Quốc đang tiến lên với nỗ lực gia nhập CPTPP, một động thái có thể gây ảnh hưởng đến lợi ích trực tiếp của New Zealand, trong đó hai nước cũng có thỏa thuận thương mại song phương. Nếu được thông qua, hiệp định sẽ giúp Bắc Kinh trở thành nhà lãnh đạo khu vực ‘thực sự’.
Thời báo Hoàn cầu do ĐCSTQ điều hành đã đưa tin về IPEF trước khi các cuộc thảo luận diễn ra, mô tả đây là “một công cụ địa chính trị do Washington tạo ra để kiềm chế Trung Quốc” và nhấn mạnh Khuôn khổ IPEF thiếu động lực tiếp cận thị trường.
Chính xác khuôn khổ do Hoa Kỳ lãnh đạo sẽ có hình thức gì, và có bao nhiêu quốc gia khác tham gia, bà Tai xem cuộc họp tuần này như khởi đầu cuộc chạy đua gấp rút.
Mặc dù New Zealand không chắc có được mọi thứ họ muốn từ thỏa thuận, nhưng theo tính toán lợi ích của việc tham gia hiệp định vẫn tốt hơn.
Nguồn: Indian News Link
Từ khóa: New Zealand, khuôn khổ IPEF, Hoa Kỳ, CPTPP
