Thỏa thuận này phục vụ tham vọng của EU trong việc tăng cường ảnh hưởng của mình ở Đông Nam Á, trong khi Thái Lan tìm kiếm các liên kết thương mại đa dạng. Thỏa thuận đã bị trì hoãn gần một thập kỷ sau cuộc đảo chính quân sự.
Cuối cùng EU đã kí kết Thỏa thuận Đối tác và Hợp tác (PCA) với Thái Lan, đây là thỏa thuận thứ 6 với một quốc gia Đông Nam Á, khi cả hai bên tìm cách sửa chữa mối quan hệ đã rạn nứt sau cuộc đảo chính quân sự tại Bangkok vào tám năm trước.
Thỏa thuận này có thể cung cấp động lực cần thiết để bắt đầu lại các cuộc đàm phán về một hiệp định thương mại tự do đầy đủ.
PCA, vẫn đang chờ ký kết chính thức, cải thiện mối quan hệ song phương về nhiều vấn đề, từ nhân quyền đến chống khủng bố. Brussels coi đây là một bước tiến nữa trong con đường thúc đẩy quan hệ với các nước ở Đông Nam Á, một khu vực ngày càng quan trọng về mặt kinh tế và địa chính trị đối với khối.
Các cuộc đàm phán về Hiệp định Thương mại Tự do EU – Thái Lan (ETFTA) đã được khởi động vào tháng 3 năm 2013 nhưng bị đình trệ sau một cuộc đảo chính quân sự ở Bangkok vào tháng 5 năm 2014, sau đó quan hệ song phương vẫn băng giá trong vài năm. Cuộc đảo chính cũng khiến thỏa thuận PCA ban đầu bị hạn chế - hạn chế hơn so với một thỏa thuận thương mại tự do hoàn toàn - đã được đồng ý vào năm 2013.
Thỏa thuận hợp tác trở lại
Hội đồng châu Âu, cơ quan ra quyết định chính của EU, đã bật đèn xanh vào cuối năm 2019 để khởi động lại các cuộc đàm phán chính thức một lần nữa sau cuộc tổng tuyển cử bị trì hoãn từ lâu ở Thái Lan, cuộc bầu cử do chính các nhà lãnh đạo quân sự nắm quyền trong cuộc đảo chính giành chiến thắng.
Vòng đàm phán chuẩn bị đầu tiên cho PCA sửa đổi đã bắt đầu vào tháng 7 năm ngoái. Và đã đi đến kết luận sau cuộc họp thứ bảy vào tháng 6/2022. Hai bên cũng đã gia hạn các cuộc đàm phán khả thi liên quan đến ETFTA.
"PCA sẽ tăng cường đối thoại chính trị về các vấn đề toàn cầu quan tâm và sẽ mở rộng phạm vi hợp tác cùng có lợi trong nhiều lĩnh vực chính sách", Cơ quan Hành động Đối ngoại Châu Âu (EEAS), chịu trách nhiệm về các chính sách đối ngoại và quốc phòng của EU, cho biết trong một tuyên bố.
"Đây sẽ là một lộ trình, sẽ định hình tích cực cho mối quan hệ EU – Thái Lan trong những năm tới", EEAS cho biết thêm.
Paola Pampaloni, Phó giám đốc điều hành của EEAS và Chulamanee Chartsuwan, Phó thư ký thường trực Bộ Ngoại giao Thái Lan, đã khép lại quá trình đàm phán đối với thỏa thuận PCA vào hôm 2/9.
David Daly, đại sứ EU tại Thái Lan phát biểu với tờ DW rằng đang chờ đợi các thủ tục thể chế từ EU và Thái Lan và sẽ được ký chính thức vào một ngày sau đó.
Thỏa thuận đôi bên cùng có lợi
Guillaume Rebiere, giám đốc điều hành của Hiệp hội Kinh doanh và Thương mại Châu Âu tại Thái Lan, cho biết PCA là một "phương tiện quan trọng để tăng cường đối thoại trong lĩnh vực kinh tế và thương mại".
Thương mại hàng hóa song phương giữa EU và Thái Lan đã tăng lên 35,4 tỷ Euro (35,16 tỷ USD) vào năm 2021, tăng so với mức 29,3 tỷ Euro trong năm trước, theo số liệu của EU. Và EU là nhà đầu tư lớn thứ hai tại Thái Lan, sau Nhật Bản.
"Thái Lan là một đối tác thương mại và chính trị quan trọng, do đó, thỏa thuận này cũng rất quan trọng trong việc tăng cường vai trò của EU trong khu vực Đông Nam Á", Rebiere nói thêm. "Cả doanh nghiệp và nhà đầu tư sẽ được khuyến khích bởi việc ký kết thỏa thuận này."
Trinh Nguyen, chuyên gia kinh tế cấp cao về Châu Á tại Natixis, một công ty quản lý đầu tư cho biết thỏa thuận có ý nghĩa đối với cả hai bên. Bà nói thêm: “Đây sẽ là tín hiệu cho sự thúc đẩy quan hệ giữa cả hai bên vì cả hai đều sẵn sàng và mong muốn làm việc với nhau hơn để đa dạng hóa các nguồn tăng trưởng và đầu tư.
Đa dạng hóa đối tác
Đối với Thái Lan, từ lâu quốc gia này đã phụ thuộc vào ngành du lịch rộng lớn của mình, sự sụt giảm du khách Trung Quốc kể từ sau đại dịch đã buộc nước này phải suy nghĩ lại về sự phụ thuộc vào Bắc Kinh và tìm các nguồn tăng trưởng khác. Bangkok cũng nhận thức được sự cần thiết của việc tìm kiếm các liên kết thương mại với Hoa Kỳ và Trung Quốc, hai trong số các đối tác chính của mình.
"Mở rộng khả năng tiếp cận thương mại và đầu tư với EU, khối kinh tế lớn nhất thế giới và là một phần của chiến lược", bà Nguyên cho biết thêm.
EU cũng đang "nóng lòng" với Thái Lan khi nước này tìm cách đa dạng hóa khỏi Trung Quốc khi rủi ro địa chính trị gia tăng và khi Brussels ngày càng coi Bắc Kinh là một đối thủ cạnh tranh, bà nói thêm.
Bà Nguyên cho biết: “Sẵn sàng đàm phán với Thái Lan thông qua việc ký kết Hiệp định khung là một phần của việc ngày càng chặt chẽ hơn trong quan hệ không chỉ với Thái Lan mà còn với phần còn lại của Đông Nam Á và Ấn Độ”.
Vào tháng 12, Liên minh châu Âu và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) sẽ tổ chức hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo quốc gia lần đầu tiên tại Brussels, một cột mốc quan trọng trong quan hệ giữa hai khối và kỷ niệm 45 năm thành lập trong năm nay.
Một hiệp định thương mại tự do tiếp theo?
Kết luận của PCA cũng có thể chỉ ra rằng cả hai bên đang tiến gần hơn tới một hiệp định thương mại tự do (FTA), đây sẽ là hiệp định thứ ba mà EU ký kết với một quốc gia Đông Nam Á sau các thỏa thuận mang tính bước ngoặt với Singapore và Việt Nam.
Daly, Đại sứ EU tại Bangkok nhấn mạnh: “Không có mối liên hệ tức thời nào giữa PCA và tiến trình FTA”.
Nhưng đánh giá theo cách EU đã đàm phán các FTA với các nước châu Á khác, mốc thời gian sẽ gợi ý rằng một thỏa thuận thương mại với Thái Lan sẽ tuân theo PCA, bà Nguyên nói. Ví dụ, Việt Nam đã ký một PCA tương tự với EU vào năm 2015, bốn năm trước khi FTA mang tính bước ngoặt của họ được thông qua. "Chúng tôi vẫn còn những rào cản khác phải vượt qua nhưng chắc chắn một FTA đã gần hơn," bà nói thêm.
Bryan Tse, nhà phân tích hàng đầu về Thái Lan tại Economist Intelligence cho rằng FTA sẽ được ký từ năm 2024 đến năm 2026 trừ khi chính trị "cản trở".
Bangkok hiện đang ở thế cạnh tranh sau khi Tòa án Hiến pháp của nước này ra phán quyết vào tuần trước rằng Thủ tướng Prayuth Chan-ocha phải tạm thời từ chức khi xem xét liệu ông có vượt quá giới hạn nhiệm kỳ 8 năm mà chính phủ của ông đưa ra hay không. Prayuth là người đứng đầu quân đội nắm quyền sau cuộc đảo chính năm 2014.
"EU và Thái Lan không đặc biệt gần gũi về mặt kinh tế, so với Trung Quốc, Mỹ hoặc các thành viên ASEAN khác, vì vậy đây là một chiến thuật đa dạng hóa cho cả hai bên và phản ánh tầm quan trọng ngày càng tăng của Đông Nam Á đối với thương mại toàn cầu và với các nước khác. " ông Tse cho biết.
Nguồn: DW
Từ khóa: PCA, FTA, chiến thuật, đa dạng hóa, ASEAN, rào cản
