Khi Tổng thống Hoa Kỳ- Joe Biden đưa ra Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (IPEF) vì sự thịnh vượng vào tháng 5, nhiều nhà quan sát ngạc nhiên về Canada không nằm trong số các thành viên sáng lập Hiệp định này. Tương tự Hoa Kỳ, Canada là quốc gia có nhiều lợi ích chiến lược trong khu vực Thái Bình Dương. Ottawa và Washington cũng đã cam kết hợp tác cùng nhau để tăng cường thương mại toàn cầu dựa trên các quy tắc.
Chính phủ liên bang đã xem nhẹ sự vắng mặt của Canada, cho rằng Canada đã tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) - và đang đàm phán các thỏa thuận song phương với các quốc gia Thái Bình Dương khác. Tuy nhiên, hy vọng chính phủ sẽ xem xét lại quan điểm của mình và Canada sẽ chính thức đăng ký tham gia sáng kiến mới do Mỹ dẫn đầu này.
Điều này sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững. Vì nền kinh tế Hoa Kỳ và Canada có sự phụ thuộc lẫn nhau rất lớn, các chính phủ phải nắm bắt cơ hội để hỗ trợ xác định khu vực thương mại toàn cầu đang nổi lên. Nếu Canada thực sự nghiêm túc trong việc ưu tiên vào khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và mở rộng phạm vi tiếp cận trong khu vực thì Canada cần phải nỗ lực hết sức có thể.
Giả sử như IPEF không thật sự hoàn hảo. Theo sự thừa nhận của chính quyền Biden, IPEF vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Càng có thêm lý do động lực để Canada nên tham gia vào IPEF ở giai đoạn đầu và hỗ trợ cho khuôn khổ IPEF. Xét cho cùng, Khuôn khổ này nhằm thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại, khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng, tiến bộ về thương mại kỹ thuật số và các tiêu chuẩn môi trường - tất cả đều là những chính sách ưu tiên của Canada.
Chắc chắn rằng CPTPP mang lại những lợi ích mà IPEF không có, nhưng những thỏa thuận này không phải không có triển vọng. Canada có thể là thành viên của cả hai Hiệp định giống như Úc, Brunei, Nhật Bản, Malaysia, New Zealand, Singapore và Việt Nam. Tham gia IPEF cũng sẽ tăng cường liên kết của Canada với các quốc gia khu vực Thái Bình Dương mà không phải là thành viên của CPTPP như Ấn Độ, Indonesia, Hàn Quốc, Philippines, Thái Lan và Hoa Kỳ.
Goldy Hyper - Chủ tịch và Giám đốc điều hành- Hội đồng doanh nghiệp Canada, hiện đang công tác tại Ấn Độ, cho rằng Hội đồng Kinh doanh Canada - Ấn Độ sẽ cải thiện mối quan hệ kinh tế giữa hai nước. Các cuộc gặp của Goldy Hyper với các nhà lãnh đạo khu vực công và tư của Ấn Độ đã củng cố niềm tin rằng để được nhìn nhận đúng vị thế của mình, Canada cần tích cực hơn nữa trong các diễn đàn khu vực.
Ông cũng nhận định như vậy sau chuyến viếng thăm Hàn Quốc vào đầu năm nay. Ông đã nghe các quan chức chính phủ và các nhà lãnh đạo doanh nghiệp than phiền về sự thờ ơ của Canada ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, và đặt câu hỏi tại sao Canada không nằm trong danh sách của nhiều thỏa thuận trong khu vực do Hoa Kỳ đề xướng bao gồm IPEF, Đối thoại An ninh Tứ giác và Hiệp ước an ninh ba bên AUKUS.
Thủ tướng Justin Trudeau đã cho rằng chính quyền Biden sẽ không cần IPEF nếu Hoa Kỳ là một phần của CPTPP. Nhưng tất cả đều thừa nhận việc Hoa Kỳ trở lại với CPTPP là điều cực kỳ khó xảy ra (thậm chí là không thể) trong bối cảnh chính trị hiện tại ở Hoa Kỳ. Ông Biden, mặc dù Hoa Kỳ đã khởi xướng Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) - tên gọi trước đây của CPTPP nhưng không có dấu hiệu cho thấy đảo ngược quyết định rời đi của người tiền nhiệm.
CPTPP minh chứng cho lý do tại sao Canada nên tham gia IPEF. Canada ban đầu không phải là thành viên của TPP- được xem là chiến lược quan trọng của Barack Obama nhằm xoay trục sang Thái Bình Dương. Khi Donald Trump rút khỏi cuộc đàm phán, Canada và các nước TPP còn lại tiếp tục cứu vãn thỏa thuận này và đổi thành CPTPP. Có thể thấy, Hiệp định này sẽ không hình thành nếu Hoa Kỳ không sử dụng sức mạnh triệu tập của mình để đưa các quốc gia có bước đột phá quan trọng này.
Sự miễn cưỡng ban đầu của Canada khi tham gia TPP được biện hộ là do Canada đã có hiệp định thương mại “tiêu chuẩn vàng” với Hoa Kỳ, Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ và Canada đang trong quá trình đàm phán các thỏa thuận song phương với các nước Thái Bình Dương khác. Lập luận đó không phù hợp với TPP và cả IPEF.
Các nhà phê bình đã rút ra bài học sai lầm từ TPP. Họ lo lắng mối quan tâm của Washington đối với IPEF sẽ suy giảm sau cuộc bầu cử giữa kỳ của Hoa Kỳ hoặc cuộc bầu cử tổng thống năm 2024. Thậm chí nếu điều này là đúng, từ kinh nghiệm TPP cho thấy vẫn có thể cứu vãn được những điều đáng giá. Trên thực tế, những vấn đề trong tương lai sẽ khó xác định, nhưng chắc chắc rằng Canada sẽ không có mặt trong cuộc họp của các bộ trưởng IPEF vào tháng tới.
Cuối cùng, rủi ro lớn nhất là Canada sẽ bị bỏ lại bên ngoài trong khi đối tác kinh tế thân cận nhất sẽ đàm phán các tiêu chuẩn thương mại mới và chắc chắn Canada sẽ phải thực hiện các cam kết khu vực mới này. Điều quan trọng là Canada phải liên kết với Hoa Kỳ về triển vọng tương lai của thương mại quốc tế và điều đó có nghĩa là Canada phải trở thành một phần của IPEF.
Nguồn: The Global and Mail
Từ khóa: Canada, Khuôn khổ IPEF, Hoa Kỳ - Canada
