Lạm phát tiếp tục tăng mạnh, đặc biệt thực phẩm đã tăng lên mức 10.4% trong tháng 6, vậy chiến tranh thương mại đang tiếp diễn giữa Mỹ- Trung Quốc và chính sách thuế quan của Mỹ nói chung đã tác động lên giá nông sản và thực phẩm của Mỹ như thế nào? Tài liệu kinh tế cho thấy thuế quan nhập khẩu của Mỹ và các mức thuế quan trả đũa bổ sung do Trung Quốc và các nước khác áp lên hàng nông sản xuất khẩu của Mỹ đã làm tổn thương nền nông nghiệp nước này và có thể ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất trong tương lai, xa hơn là làm tăng giá cả thực phẩm.
Thuế quan thường làm tăng giá tiêu dùng và mặc dù điều đó cũng đúng với thuế quan xuất khẩu nhưng cơ chế hoạt động có hơi khác một chút. Những hạn chế trong xuất khẩu cho dù là do tác động của thuế quan hay các lệnh cấm xuất khẩu thì vẫn thường tạo ra sự dư thừa hàng hóa. Nếu các công ty không thể bán sản phẩm của mình cho thế giới, họ phải bán nhiều sản phẩm hơn cho thị trường trong nước. Thặng dư làm giảm giá cả trong ngắn hạn. Nhưng khi các công ty đầu tư vào sản xuất thực phẩm, một mặt hàng có tính biến động cao, họ đầu tư dựa trên lợi nhuận mà họ có khả năng kiếm được trong tương lai. Nếu khả năng tiếp cận một thị trường nước ngoài bị hạn chế do các chính sách thuế quan của một nước khác, lợi nhuận của các công ty sẽ giảm và công ty sẽ đầu tư ít hơn cho hoạt động sản xuất trong tương lai, dẫn đến giá cả cao hơn trong dài hạn.
Để đối phó với lệnh áp thuế của chính quyền cựu tổng thống Trump đối với hàng nhập khẩu Trung Quốc, nước này đã đáp trả bằng nhiều đợt thuế quan khác nhau lên hàng hóa xuất khẩu của Hoa Kỳ sang Trung Quốc, với mức thuế dao động từ 2.5%- 25%. Vì Trung Quốc là thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất của Mỹ, phần lớn sản phẩm nông nghiệp bao gồm đậu nành và thịt heo đã phải gánh chịu mức thuế trên. Các quốc gia khác cũng trả đũa việc Mỹ áp thuế theo Mục 232 đối với mặt hàng thép và nhôm. Trong tất cả các mức thuế trả đũa, thỏa thuận tăng mua 30 tỷ đô la hàng nông sản Mỹ đã được nhắm đến, tương đương khoảng 22% tổng số hàng hóa bị áp thuế trả đũa.
Một nghiên cứu của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ phát hiện mức thuế trả đũa đã làm giảm giá trị xuất khẩu nông sản khoảng 27 tỷ đô la từ giữa năm 2018 khi thuế quan có hiệu lực đến cuối năm 2019. Đậu nành giảm nhiều nhất chiếm tới 71%, tiếp theo là cao lương và thịt heo lần lượt là 7% và 5%. Các khoản lỗ chủ yếu tập trung ở các bang xuất khẩu nông sản như Iowa, Illinois, và Kansas. Chỉ tính riêng ba bang này, tổng thiệt hại tính trên GDP đã lên tới 3.8 tỷ đô la trong năm 2019. Cuối cùng, Mỹ thiệt hại gần 16 tỷ đô la trong giao thương với các nước thù địch do các mức thuế này.
Thuế quan của chính quyền Trump áp lên hàng nhập khẩu Trung Quốc chủ yếu nhắm đến hàng hóa trung gian hoặc hàng hóa được sử dụng trong quá trình sản xuất sản phẩm tiêu dùng, nhưng một số mức thuế lại đánh trực tiếp vào mặt hàng thực phẩm. Ví dụ, đợt thuế quan thứ ba được ban hành vào tháng 9/2018, tổng trị giá 200 tỷ đô la, đã đánh vào một loạt hàng hóa bao gồm cả thủy sản. Phần lớn thủy sản nhập khẩu từ Trung Quốc thực tế được nuôi ở Mỹ, nhưng vì nó được đóng gói ở Trung Quốc- đây được xem là “sự chuyển đổi đáng kể” trong luật thương mại của Mỹ và được dán nhãn như là hàng hóa Trung Quốc. Sự việc này đã ảnh hưởng đáng kể đến ngành đánh bắt thủy sản ở Alaska và dẫn đến nhập khẩu thủy sản từ Nga gia tăng vào thời điểm quan hệ Hoa Kỳ- Nga căng thẳng do chiến sự giữa Nga- Ukraine.
Chiến tranh thương mại đã không tạo ra lợi ích cho các ngành công nghiệp Hoa Kỳ. Chính quyền ông Biden nên hỗ trợ nông dân bằng cách đàm phán với Trung Quốc và các nước khác cắt giảm hoặc xóa bỏ hoàn toàn thuế quan cũng như tập trung nguồn lực vào các chính sách thương mại mang tính xây dựng hơn nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Mỹ.
Nguồn: Tax Foundation
Từ khóa: chiến tranh thương mại Mỹ- Trung, thuế quan, lạm phát, nông sản
