Đã có nhiều quan điểm cho rằng nền kinh tế lớn thứ hai thế giới - Trung Quốc sẽ chuyển các ngành thâm dụng lao động như dệt may sang Pakistan để tận dụng lợi thế của việc giảm chi phí sản xuất. Động thái này sẽ tạo cơ hội việc làm cho lao động giá rẻ ở Pakistan và giúp tăng thu nhập từ xuất khẩu.
Tuy nhiên, Pakistan cho đến nay vẫn chưa thu hút được các ngành công nghiệp của Trung Quốc vì nhiều nhà đầu tư lựa chọn Campuchia, Lào và thậm chí là Ethiopia, mặc dù chi phí lao động cao hơn chi phí ở Pakistan và quy mô thị trường của họ nhỏ hơn nhiều về dân số so với Pakistan.
Hội đồng Kinh doanh Pakistan (PBC) - Diễn đàn hỗ trợ chính sách doanh nghiệp - đã xuất bản một ấn phẩm chi tiết có tiêu đề “Xúc tiến đầu tư tư nhân ở Pakistan: Tận dụng đầu tư của Trung Quốc vào CPEC” hồi tháng 05 năm 2022 để nêu rõ những trở ngại đối với đầu tư nước ngoài ở Pakistan.
Pakistan có thể vẫn mời gọi một số ngành công nghiệp của Trung Quốc - và đầu tư nước ngoài từ các điểm đến toàn cầu khác - khi Bắc Kinh đang chuyển các cơ sở sản xuất công nghiệp của mình ra ngoài biên giới để loại bỏ nhãn “Sản xuất tại Trung Quốc” khỏi nhiều sản phẩm, nhằm giành lại thị trường Mỹ.
Washington đã tăng thuế nhập khẩu đối với hàng loạt sản phẩm của Trung Quốc trong thời kỳ chiến tranh thương mại.
Nghiên cứu của PBC cho biết ấn phẩm nhằm mục đích cung cấp hướng dẫn cho các nhà hoạch định chính sách về việc giải quyết các vấn đề cơ bản khiến đầu tư vào Pakistan giảm thấp.
Nghiên cứu này so sánh các chỉ số chính cùa Pakistan với các nền kinh tế ngang hàng khác và nêu bật những trở ngại mà đầu tư của Trung Quốc phải đối mặt trong khuôn khổ Hành lang Kinh tế Trung Quốc-Pakistan (CPEC).
Nghiên cứu cho biết các nhà sản xuất Trung Quốc dường như đã chuyển một phần năng lực sản xuất ra nước ngoài để tránh bị dán nhãn “Sản xuất tại Trung Quốc”, đáng chú ý nhất là đến các quốc gia ở Đông Nam Á như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia và Malaysia.
“Các nước nhỏ hơn trong khu vực, chẳng hạn như Campuchia và Lào, dường như cũng đã nhận được một lượng đáng kể FDI từ Trung Quốc”
Xu hướng chuyển hướng ra nước ngoài của các nhà sản xuất Trung Quốc tạo cơ hội lớn cho Pakistan. Cơ hội này (thu hút các nhà máy Trung Quốc) tập trung vào lĩnh vực sản xuất hàng dệt may.
Tuy nhiên, một loạt các ngành công nghiệp khác - như linh kiện ô tô và cơ khí hạng nhẹ như lắp ráp/sản xuất điện thoại di động - cũng có thể là mục tiêu tiềm năng để tái thiết lập các cơ sở sản xuất công nghiệp nếu môi trường đầu tư thích hợp.
Đầu tư của Trung Quốc vào các nước thuộc Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) đã tăng trưởng đều đặn kể từ năm 2013. Tổng đầu tư của Trung Quốc vào các nước này lên tới 139,5 tỷ USD trong giai đoạn từ năm 2013 - 2020.
Nghiên cứu cho biết: “Thị phần của Pakistan trong đầu tư trực tiếp ra nước ngoài - OFDI của Trung Quốc tại các nước BRI kể từ năm 2013 ở mức 5,1%, với tổng dòng vốn đầu tư lên tới 7,1 tỷ USD trong giai đoạn này”.
Báo cáo nhấn mạnh một số vấn đề lớn cản trở các quyết định đầu tư vào Pakistan. Chúng bao gồm rủi ro chính trị cản trở đầu tư dài hạn, chế độ quản lý và chính sách về thuế không thân thiện đối với doanh nghiệp, năng suất lao động thấp, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ yếu, chi phí năng lượng không cạnh tranh, chi phí logistics cao, lợi thế so sánh hạn chế trong việc tiếp cận thị trường bên ngoài thông qua các hiệp định thương mại song phương hoặc khu vực,…
Dòng vốn FDI vào Pakistan vẫn ở mức thấp tính theo tỷ lệ phần trăm tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và so với quy mô thị trường của nước này cùng với sự gia tăng đầu tư vào các quốc gia ngang hàng.
Pakistan thu hút vốn FDI trị giá 1,8 tỷ USD vào năm 2020 so với 5,1 tỷ USD của Lào, 3,6 tỷ USD của Campuchia và 5,5 tỷ USD của Việt Nam. Báo cáo chỉ ra Bangladesh nhận được vốn FDI thấp hơn Pakistan, với 1,5 tỷ USD
Giám đốc điều hành PBC - Ehsan Malik cho biết Trung Quốc là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất ở Pakistan trong vòng 2 - 3 năm qua, trong bối cảnh các dự án của khuôn khổ Hành lang Kinh tế Trung Quốc - Pakistan (CPEC).
Ông cho biết: “Tuy nhiên, dòng vốn FDI từ Bắc Kinh đã chậm lại do môi trường làm việc ngày càng nhiều bất lợi ở Pakistan”
Malik cho biết thêm lý do vì sao dòng vốn FDI vào Pakistan đang suy yếu do luật pháp và tình hình trật tự của nước này (đặc biệt là mối đe dọa an ninh đối với công dân Trung Quốc), cộng thêm năng suất lao động thấp và thiếu các hiệp định thương mại tự do với các quốc gia và khu vực đối tác thương mại tiềm năng.
“Chi phí lao động thấp không còn là một chỉ số tốt để thu hút đầu tư trong khi năng suất lao động đang là một rào cản lớn”.
Năng suất lao động của Pakistan đã tiếp tục suy giảm trong một thời gian khá dài. Hiện tại, nó thấp hơn mức ở Bangladesh, Campuchia và Lào. Khi so sánh với Trung Quốc và Việt Nam, mức năng suất thấp hơn nhiều.
Thứ hai, Pakistan thiếu sức hút để trở thành cơ sở sản xuất trong khu vực đối với bất kỳ nhà đầu tư tiềm năng nào.
“Để trở thành cơ sở sản xuất của khu vực, cần phải tiếp cận thị trường trong toàn khu vực, như Việt Nam - quốc gia đã ký hiệp định thương mại tự do… với tám đến mười quốc gia và khu vực bao gồm Mỹ, Liên minh châu Âu, Anh (sau Brexit) và các quốc gia Cộng hòa Trung Á đồng thời là thành viên của khối ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á) và khối RCEP (Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực)”
Pakistan đang tụt hậu về một số thông số đầu tư và khoảng cách đã gia tăng trong những năm qua với các quốc gia ngang hàng.
Nguồn: Tribune
Từ khóa: Pakistan; FDI; Trung Quốc; CPEC; đầu tư; suy giảm; rào cản; tiếp cận thị trường.
