Lạm phát đang gây tổn hại cho người Mỹ. Charles Hankla cho rằng việc cắt giảm thuế quan của cựu Tổng thống Donald Trump đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc là một bước đi dễ dàng, nhưng đó là một quyết định khó khăn đối với ông Joe Biden.
Giá cả tăng cao đang gây tổn hại cho người Mỹ về nhiều mặt từ khí đốt đến các mặt hàng tạp hóa, một số người nghĩ rằng chính phủ Mỹ hoàn toàn có thể giảm bớt áp lực về giá bằng cách cắt giảm thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc do cựu Tổng thống Donald Trump đặt ra.
Hồi tháng 3, lạm phát đã tăng vọt lên mức ước tính là 8.5%/ năm– đây được xem là mức cao nhất từ trước tới nay ở Mỹ kể từ sau tình trạng “lạm phát đình trệ” xảy ra vào những năm 1970.
Các nhà kinh tế học cho rằng giá cả tăng đột biến là do sự kết hợp của một số sự kiện diễn ra đồng thời ở cả phía cung và phía cầu. Thứ nhất, cứu trợ đại dịch, thị trường việc làm đang hồi phục, nhu cầu lao động lập kỷ lục và giá trị bất động sản tăng nhanh- tất cả đều góp phần làm tăng tổng nhu cầu tại Mỹ.
Đồng thời, cuộc tấn công của Nga vào Ukraine và các lệnh trừng phạt đã làm giảm nguồn cung và làm tăng chi phí năng lượng và thực phẩm. Và điều này càng trở nên trầm trọng hơn bởi những hậu quả sau đại dịch, chính sách tiền tệ nới lỏng và cơ sở hạ tầng già cỗi, cùng nhiều vấn đề khác.
Dù là nguyên nhân nào thì giá cả cao hơn đã khiến chính phủ Mỹ lâm vào tình thế khó khăn. Dựa theo phần lớn các chỉ số kinh tế, nền kinh tế Mỹ chỉ đơn giản là đang bùng nổ, nhưng những thành công này lại được kích thích (ít nhất về mặt chính trị) bởi tình trạng lạm phát tràn lan.
Hồi tháng 5, Tổng thống Joe Biden cho biết ông có thể thấy sự thất vọng của người Mỹ. Ông rõ ràng biết rằng ông phải làm điều gì đó để giải quyết tình trạng lạm phát trước khi cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra vào tháng 11 tới, nếu không Đảng Dân chủ có khả năng mất quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện.
Tại sao ông Biden- người từng chỉ trích các lệnh áp đặt thuế quan của ông Trump trong chiến dịch tranh cử tổng thống- lại không nhân cơ hội này để giảm bớt cả gánh nặng thuế quan và lạm phát?
Có nên cắt giảm thuế quan đối với Trung Quốc để giảm lạm phát không?
Bởi vì chiến tranh thương mại, thuế quan đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc cao hơn gấp sáu lần so với thời điểm năm 2018, lệnh trừng phạt áp dụng với khoảng 335 tỷ đô la hàng hóa thương mại từ tã lót và trứng đến kim loại và máy móc.
Xóa bỏ thuế quan của ông Trump đối với hàng hóa Trung Quốc dường như là một giải pháp hữu hiệu và đơn giản để hạ nhiệt giá cả hàng hóa nội địa. Giá cả tăng do thuế quan có xu hướng dịch chuyển hậu quả sang cho người tiêu dùng. Và với mức thuế áp dụng chiếm gần 2/3 hàng nhập khẩu Trung Quốc sang Mỹ, mức tăng này có khả năng sẽ cộng dồn tiếp thông qua chuỗi cung ứng.
Theo một nghiên cứu gần đây, xóa bỏ thuế quan hàng nhập Trung Quốc sẽ giúp giảm bớt căng thẳng nguồn cung và có thể giảm lạm phát đi 1.3 điểm phần trăm.
Ông Biden cho biết ông sẽ xem xét mức giảm đối với một số mức thuế quan để giúp kiểm soát việc tăng giá hàng tiêu dùng. Thực tế, chính phủ Mỹ gần đây đã công bố một nghiên cứu về thuế quan của Trung Quốc, một số trong đó sẽ tự động hết hạn vào mùa hè này và Bộ trưởng Tài chính- Janet Yellen cho biết tác động lạm phát của việc đánh thuế sẽ là một phần trong cuộc thảo luận.
Tuy nhiên, Đại diện Thương mại Mỹ- Katherine Tai tỏ ra lưỡng lự trong việc chấm dứt thuế quan do lo ngại những khoản lỗ đòn bẩy với Trung Quốc. Bà lo ngại rằng nếu Mỹ đơn phương giảm hay xóa bỏ thuế quan thì Trung Quốc sẽ có ít động lực nhượng bộ trong các cuộc đàm phán với nước này trong tương lai.
Tất nhiên, công tác ngăn chặn lạm phát không phải đơn giản. Mọi công cụ của chính phủ sử dụng đều phải trả một cái giá nào đó.
Cục Dữ trự Liên bang đã bắt đầu tăng lãi suất và các dự án tiếp tục tăng nhanh trong năm nay. Các rủi ro chính sách như trên đang làm giảm tăng trưởng và khiến nền kinh tế rơi vào suy thoái. Do vai trò độc tôn của đồng đô la trong các giao dịch quốc tế, chính sách tiền tệ thắt chặt của Mỹ nhanh chóng gây hậu quả cho các đối tác bên ngoài Hoa Kỳ, giống những gì đã xảy ra trong cuộc khủng hoảng nợ những năm 1980.
Ngay cả khi ông Biden muốn tăng lãi suất nhanh hơn hoặc cao hơn, ông cũng có ít đòn bẩy chính sách để buộc Cục Dữ trữ Liên bang tuân thủ. Tuy nhiên, cắt giảm thuế quan với Trung Quốc vẫn nằm trong phạm vi quyền hành của Tổng thống Biden. Các biện pháp hiện dựa theo lệnh hành pháp theo Đạo luật Thương mại năm 1962- 1974.
Thương mại luôn là chính trị
Yếu tố quan trọng trong việc giải quyết thuế quan Trung Quốc của ông Biden chắc chắn là vấn đề chính trị- cả trong nước và quốc tế.
Trong nước, ông Biden phải cân bằng giữa mong muốn kiềm chế lạm phát và nhu cầu giành sự ủng hộ của cử tri thuộc tầng lớp lao động, liên đoàn lao động, một số nhà sản xuất và các bang “vành đai gỉ” – những khu vực có cử tri xem lệnh áp thuế quan của ông Trump là cơ hội tốt nhất để duy trì khả năng cạnh tranh của Mỹ trong các ngành nghề. Một cuộc khảo sát hồi tháng 4 của một tổ chức tư vấn tại Washington cho thấy 71% số người được hỏi bày tỏ sự ủng hộ đối với thuế quan trong cuộc chiến thương mại.
Trên bình diện quốc tế, Mỹ đối mặt với nhiều thách thức hơn trong việc loại bỏ thuế quan với Trung Quốc. Có nhiều phàn nàn về các chính sách kinh tế của Trung Quốc, bao gồm cả việc thao túng đồng nhân dân tệ và bỏ qua hoặc ngầm khuyến khích hành vi vi phạm bản quyền tài sản sở hữu trí tuệ. Các nhà hoạch định chính sách của Mỹ ngày càng lo lắng về sức ảnh hưởng quốc tế ngày càng tăng của Trung Quốc thông qua Sáng kiến Vành đai và Con đường, Ngân hàng Cơ sở hạ tầng châu Á và những dự án khác.
Đồng thời, Mỹ cũng lo ngại về vấn đề nhân quyền tại Trung Quốc và chính sách an ninh của nước này. Tất nhiên, những lo ngại đó bao gồm cả giọng điệu hung hăng của Bắc Kinh đối với vấn đề tự chủ của Đài Loan và thắt chặt vòng vây với Hong Kong, cũng như thái độ của Trung Quốc ở Biển Đông và đối với người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương.
Việc xem xét cắt giảm thuế quan có thể được xem là sự tha thứ cho các hành động của Trung Quốc và có nguy cơ làm giảm uy tín của Mỹ trong những lời chỉ trích về Bắc Kinh trong tương lai.
Trung Quốc, Nga, và Ukraine
Cuộc chiến ở Ukraine không làm cho mọi thứ dễ dàng hơn đối với chính quyền ông Biden. Theo một cách nào đó, lạm phát có dấu hiệu càng tăng cao khi Mỹ ủng hộ các biện pháp trừng phạt năng lượng chống lại Nga và đây là một trong những nguyên nhân chính khiến giá cả thêm tăng cao.
Ngoài ra, việc Trung Quốc không sẵn sàng lên án đồng minh Nga đã khiến Mỹ khó ngăn chặn lạm phát bằng cách giảm thuế quan đối với hàng nhập khẩu Trung Quốc. Có vẻ như Mỹ đang tỏ ra “mềm mỏng” với Trung Quốc vào thời điểm mà Bắc Kinh được xem là gần Moscow nhất.
Lý do rõ ràng là tại sao Nga cần Trung Quốc, đặc biệt vào thời điểm này. Ông Putin chắc chắn đang xem nước láng giềng phía nam với tư cách là một thị trường xuất khẩu và là nguồn hàng nhập khẩu có thể giao thương ở nước ngoài khi bị áp chế độ trừng phạt.
Thực vậy, thương mại giữa hai nước đã tăng vọt lên 28% trong năm 2022 so với cùng kỳ năm ngoái. Trung Quốc cũng có thể cung cấp các khoản hỗ trợ tài chính và quân sự cho Nga, mặc dù chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy hai nước đã làm vậy.
Câu hỏi khó hơn là Bắc Kinh muốn nhận lại cái gì từ việc này? Liệu một liên minh mới sẽ được hình thành giữa Nga và Trung Quốc- một liên minh sẽ thách thức sự thống trị của Hoa Kỳ và các đồng minh của mình?
Chắc chắn đây là hy vọng của ông Putin, nhưng ông Tập Cận Bình lại có vẻ thận trọng hơn. Bất chấp quy mô địa chính trị và vũ khí hạt nhân, Nga không còn là cường quốc hàng đầu trong phần lớn các biện pháp kinh tế. Sự lên án của thế giới đối với cuộc tấn công của Moscow là rủi ro đối với Bắc Kinh, đó chắc chắn là lý do mà ông Tập vẫn chưa “hết mình” với ông Putin.
Nhìn chung, việc ủng hộ Nga phù hợp với những nỗ lực không ngừng của Trung Quốc nhằm khẳng định sự độc lập của nước này khỏi các quy định của hệ thống quốc tế và cụ thể hơn, nước này cũng có thể trả cổ tức cho việc tiếp cận nguồn năng lượng dễ dàng hơn- điều mà Trung Quốc đang phải vật lộn với sau cuộc khủng hoảng năng lượng vào mùa đông năm ngoái.
Điều gì xảy ra tiếp theo với ông Joe Biden?
Vì vậy, để gải quyết bối cảnh chính trị toàn cầu và trong nước, không chỉ yếu tố lạm phát cao, ông Biden còn phải xem xét liệu có nên thu hồi hay cắt giảm thuế quan của cựu Tổng thống Trump. Không thể có một chính sách lớn “cùng thắng” cho cả đôi bên, việc áp dụng thuế quan sẽ gây tốn kém về mặt chính trị cho đảng Dân chủ và có thể cho đảng Cộng hòa một cú huých trong suốt giữa nhiệm kỳ sắp tới.
Vì vậy, mặc dù việc cắt giảm thuế quan có thể lấp bớt lỗ hỏng chính sách lớn nhất của ông Biden- đó là giá cả tăng; tuy nhiên, ngay bây giờ, hiện tượng lạm phát có thể tạo ra một câu hỏi hóc búa hoàn toàn mới. Với ý nghĩ đó thì điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Chính quyền Mỹ đã bắt đầu xem xét trên diện rộng các loại thuế quan với Trung Quốc. Qua đó có thể xác định các mức thuế của tính thỏa dụng hạn chế - những loại có tác động đặc biệt đến giá cả, ít được hỗ trợ từ liên minh và nhà sản xuất, hoặc không phục vụ mục đích chiến lược – và loại bỏ chúng, hoặc ít nhất là làm cho chúng hết hiệu lực.
Ví dụ, vào tháng 4, một cố vấn Nhà trắng đã đề xuất mức thuế quan có thể được giảm đối với các mặt hàng không chiến lược như xe đạp và quần áo.
Nhưng khả năng ông Biden thu hồi tất cả thuế quan cùng một lúc là không thể. Chúng tôi có thể chắc chắn rằng lệnh áp thuế của ông Trump đối với thương mại hàng hóa với Trung Quốc sẽ không sớm biến mất.
Nguồn: CNA
Từ khóa: chiến tranh thương mại Mỹ- Trung, thuế quan, chiến sự Nga- Ukraine
