Sức nóng tăng giá đã lan ra ruộng đồng, nhà máy đến mâm cơm của mọi gia đình. Nhưng hậu quả còn lớn hơn nếu chậm có giải pháp giảm nhiệt đà tăng giá, dẫn đến lạm phát cao, phải tăng lãi suất...
Tuổi Trẻ đã trao đổi với ông TRẦN HOÀNG NGÂN - đại biểu Quốc hội TP.HCM - về lý do phải kiên trì kiểm soát sớm lạm phát trước khi quá muộn.
* Thưa ông, được biết nhiều lần ông đã kiến nghị tạm thời dùng thuế bảo vệ môi trường và tiêu thụ đặc biệt để kềm đà tăng của giá xăng dầu, vì sao ông lại kiên trì với quan điểm này?
- Kinh nghiệm từ quá trình phát triển kinh tế tại Việt Nam và trên thế giới cho thấy để xảy ra lạm phát cao là rất nguy hiểm, đáng sợ. Do vậy, cần phải theo dõi sát sao và có giải pháp kịp thời. Khi xảy ra lạm phát cao, để kiểm soát, người ta thường tăng lãi suất, sẽ làm đảo lộn tất cả, đó là liều thuốc đắng, rất nguy hiểm cho nền kinh tế.
Do vậy phải kiên trì ngăn ngừa ngay khi có những triệu chứng lạm phát cao quay trở lại. Một trong những giải pháp có thể giảm đà tăng nóng của giá cả chính là kềm giá xăng dầu.
* Nhưng CPI tại Việt Nam ở mức 2,2%, không căng thẳng như nhiều nước, liệu lo lắng ấy có quá sớm?
- Nền kinh tế Việt Nam có độ mở rất lớn với thế giới. Thế giới tăng giá, ta phải chịu giá cao ngay. Người ta gọi đó là nhập khẩu lạm phát. Hiện tình hình thế giới quá phức tạp với lạm phát cao. Nhiều nước bơm tiền để kích thích kinh tế hậu COVID-19, do đứt gãy chuỗi cung ứng và chiến tranh Ukraine - Nga.
Cả 3 nguyên nhân này đẩy giá hàng hóa vào chỗ nguy hiểm, không chỉ dừng ở xăng dầu, khí đốt, mà nay đã lan sang lúa mì, gạo, phân bón...
Lúc này CPI tại Việt Nam chỉ ở mức 2,2%, thấp so với nhiều nước. Như Mỹ, tháng 3 lạm phát 8,5%, cao nhất trong 40 năm, châu Âu là 7,4% và Anh là 9%, cao nhất trong 30 năm... Tại Việt Nam, người dân đang phải mua xăng với giá ngoài 30.000 đồng/lít, nó đang "ngấm" vào giá hàng hóa, dịch vụ, sẽ phản ánh vào CPI trong những tháng tới.
Nếu không kiểm soát tốt giá xăng dầu, sẽ có những đợt tăng giá nhiều mặt hàng và vòng xoáy đó sẽ dẫn đến tăng lãi suất. Khi đó, không chỉ người dân, doanh nghiệp mà Nhà nước cũng khó khăn.
Sẽ có câu hỏi, lạm phát thế giới như thế, kềm lạm phát cao, làm sao chúng ta có thể vác đá vá trời? Chúng ta không kỳ vọng ổn định giá mà là giảm thiểu tối đa tác động của nó đến người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế, tránh xảy ra tình huống lạm phát cao, thông qua nhiều công cụ: thuế, điều hành, tổ chức sản xuất và cân đối cung cầu...
* Giả sử lạm phát tăng cao, lãi suất phải tăng theo, điều gì sẽ xảy ra, thưa ông?
- Hiện nay, đại đa số người dân đã mệt mỏi, cạn kiệt tài chính sau 2 năm COVID-19. Vì vậy, giá tăng rơi vào các mặt hàng thiết yếu, càng làm cho đời sống thêm khó khăn. Với doanh nghiệp, chi phí sẽ tăng lên nếu phải chi thêm để trả lãi vay, đầu vào tăng, lợi nhuận giảm, thậm chí lỗ, sao họ có thể mở rộng sản xuất để tạo việc làm.
Còn các dự án đầu tư công, dự toán một đằng, nay giá tăng, phải dừng lại để điều chỉnh, phải dở dang, kéo dài, vốn đầu tư tăng như đã từng xảy ra ở các năm 2009 - 2013 mà đến nay chưa giải quyết xong.
Nhìn chung, sau những đợt phải tăng lãi suất để chống lạm phát, kinh tế suy giảm hoặc tăng trưởng dưới tiềm năng. Lạm phát cao đáng sợ là vì thế.
* Theo ông, có phải đang có sự cân nhắc khi giảm thuế để ổn định giá bởi lo ngại hụt nguồn thu ngân sách?
- Cần cân nhắc giữa phòng ngừa và chữa trị. Khi mới có dấu hiệu, có thể trị bằng thuốc cảm (giảm thuế, không tăng giá các dịch vụ công...). Còn một khi để xảy ra lạm phát cao, phải dùng thuốc liều cao, như tăng lãi suất, tất nhiên để lại hậu quả, không chỉ người dân, doanh nghiệp mà cả ngân sách nhà nước cũng bị ảnh hưởng như đã phân tích ở trên.
Sẽ có câu hỏi, lạm phát thế giới như thế, kềm lạm phát cao, làm sao chúng ta có thể vác đá vá trời? Chúng ta không kỳ vọng ổn định giá mà là giảm thiểu tối đa tác động của nó đến người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế, tránh xảy ra tình huống lạm phát cao, thông qua nhiều công cụ: thuế, điều hành, tổ chức sản xuất và cân đối cung cầu...
Chúng ta còn dư địa về thuế để giảm đà tăng nóng của giá xăng dầu, đó là 50% thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt... Đừng sợ giảm nguồn thu trước mắt do giảm thuế để kiểm soát giá. Bởi vì để xảy ra lạm phát cao, nguồn thu ngân sách cũng sẽ giảm trầm trọng hơn.
Khi đó, không chỉ doanh nghiệp mà ngay người dân cũng không có nhiều thu nhập để nộp thuế thu nhập cá nhân. Hy sinh trước mắt để có lâu dài. Bài học từ việc ưu tiên kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội của năm 2011 rất có giá trị để tham khảo.
* Tuần qua, Tuổi Trẻ từng phản ánh "Giá đang nóng, đừng tăng học phí" quanh việc một số địa phương muốn tăng học phí vào năm học mới, quan điểm của ông về việc này thế nào?
- Thời điểm này không nên tạo ra "môi trường" để tình trạng té nước theo mưa trong giá cả lan rộng. Giá các mặt hàng, dịch vụ nằm trong tầm kiểm soát của Chính phủ, như điện, nước, viện phí, học phí... không nên tăng. Bởi tăng được 1 đồng, dù là tăng theo lộ trình, nhưng sau này phải tốn kém nhiều đồng để ổn định mặt bằng giá chung.
* Chúng ta đã có gói hỗ trợ phục hồi kinh tế hậu COVID-19 nhưng theo ông, liệu có cần chương trình giảm thiểu tác động của lạm phát lên nền kinh tế, doanh nghiệp, hộ gia đình?
- Chúng ta đang ở giai đoạn cảnh báo có nguy cơ lạm phát cao quay lại nếu không kiểm soát tốt, vì vậy rất cần giải pháp ngăn ngừa. Các gói cần thiết cho an sinh xã hội, trong gói 345.000 tỉ đồng dành cho người lao động cần triển khai nhanh. Những gói đầu tư công phải triển khai tập trung, không để dở dang.
Biến động giá đang góp phần làm chậm giải ngân đầu tư công. Nếu chậm nữa thì càng thêm khó khăn do phải điều chỉnh dự toán.
Cần gióng lên hồi chuông về nguy cơ lạm phát cao để Chính phủ, Quốc hội có biện pháp xử lý hiệu quả. Sớm có giải pháp, lạm phát trong tầm kiểm soát, đời sống người dân và doanh nghiệp sẽ bớt vất vả...
Nguồn: Tuổi trẻ
Từ khoá: phục hồi kinh tế, COVID-19, CPI, lạm phát cao, tăng lãi suất
