Bộ trưởng Ngoại giao Anh có một số ý kiến pháp lý liên quan đến vấn đề Bắc Ai-len – một giáo sư chuyên về luật EU cho biết
Chính phủ xứ sương mù đang đe dọa xây dựng một đạo luật mới nhằm đơn phương hủy bỏ một phần Nghị định thư về vấn đề Bắc Ai-len trong tiến trình Brexit trên cơ sở lo ngại về “hòa bình và ổn định”.
Vậy cách thức nào để Anh quốc đạt được mục tiêu đã nêu trông bối cảnh Nghị định thư này là một phần cam kết giữa đảo quốc với EU?
Bà Catherine Barnard, một giáo sư về luật EU tại đai học Cambridge nhận định rằng có 5 khả năng mà nước Anh có thể tiến hành
Điều 16 Nghị định thư
Điều khoản này thường được các chính phủ sử dụng dưới tiêu đề “biện pháp phòng vệ” bao gồm việc tạm dừng kiểm tra, kiểm soát hàng hóa nhập cảng vào Anh trong bối cảnh “biến động có tính lâu dài về kinh tế, xã hội, môi trường” hoặc trong bối cảnh hoạt động thương mại bị chệch hướng.
Trong một tuyên bố vào đầu tuần trước, chính phủ xứ sương mù cho biết 200 nhà bán lẻ đã ngừng vận chuyển hàng hóa đến Bắc Ai-len.
Tuy nhiên, mặc dù điều 16 cho phép Anh quốc áp dụng biện pháp “phòng vệ”, có thể nói, cơ chế này thực chất đã được áp dụng trước đây nhằm tạm dừng việc kiểm tra hải quan đối với nhiều loại hàng hóa.
Bên cạnh đó, Nghị định thư cũng yêu cầu xứ sương mù phải thông báo cho EU trước 01 tháng khi kích hoạt điều 16, đồng thời các biện pháp áp dụng phải được một ủy ban chung giữa EU và Anh rà soát thường xuyên mỗi 3 tháng.
Với tư cách một công cụ đàm phán, việc kích hoạt điều 16 có hiệu quả không cao. Tuy nhiên, cách thức đã nêu có thể giúp tạo ra sự ủng hộ rộng rãi của các thành viên Công đảng cũng như những thực thể ủng hộ tiến trình Brexit.
Khoản 7, Điều 4 của Đạo luật từ bỏ tư cách thành viên Liên minh châu Âu (Thỏa thuận rời bỏ) năm 2018.
Có thể nói, thỏa thuận rời EU giữa Anh và Liên minh 27 quốc gia có hiệu cao hơn so với pháp luật nội địa của các bên liên quan. Nội dung của thỏa thuận này bao gồm 3 phần chính – biên giới Ai-len, quyền công dân và chi phí
Việc ngừng thực thi điều khoản nêu trên tương tự việc từ bỏ hoàn toàn hiệp định giữa hai bên.
Sử dụng khoản 7 (a) là một hành động rất nghiêm trọng, có thể dẫn đến việc toàn bộ thỏa thuận giữa các bên sẽ bị vô hiệu, đồng thời khiến công dân Anh và EU mất đi vị thế pháp lý chính thức tại mỗi bên. Nếu chính phủ Anh kích hoạt điều khoản này, mục tiêu của họ là nhằm tạm thời ngừng thực thi thỏa thuận chung nhằm gây áp lực liên quan đến vấn đề Nghị định thư Bắc Ai-len.
Khoản 8 Đạo luật từ bỏ tư cách thành viên Liên minh châu Âu (Thỏa thuận rời bỏ) năm 2018
Quy định này cho phép chính phủ xứ sương mù thực hiện bất kỳ thay đổi nào đối với quy định hiện hành nhằm đảm bảo tương thích với các văn bản pháp quy của EU liên quan đến vấn đề Bắc Ai-len mà không cần có sự phê chuẩn của Nghị viện
Điều khoản nêu trên nhằm đảm bảo sự tương thích giữa Anh và EU về vấn đề pháp lý tại một số khu vực địa lý ở xứ sở sương mù. Hủy bỏ quy định này, tuy vậy, có thể làm hài lòng Công đảng – vốn thường phàn nàn về vấn đề Nghị định thư Bắc Ai-len.
Khoản 38 (b) Đạo luật từ bỏ tư cách thành viên Liên minh châu Âu 2020
Được biết đến với tên gọi điều khoản về chi phí – đã nhìn nhận Nghị viện Anh là cơ quan đại diện chủ quyền của Vương quốc Anh trên trường quốc tế. Mặc dù điều khoản này còn phải được rà soát bởi Ủy ban kiêm tra EU dưới sự chủ trì của ông Cash – một cá nhân ủng hộ nhiệt thành với Liên minh 27 quốc gia, nó chưa bao giờ là vấn đề rắc rối trong quan hệ song phương. Do vậy, nhiều khả năng Bộ trưởng Ngoại giao Liz Truss sẽ không kêu gọi thay đổi gì đối với khoản 38 (b)
Điều 62, Công ước Vienna
Theo bà Barnard, Ngoại trưởng Truss và Tổng công tố Anh và xứ Wales, Suella Braverman nên tập trung vào các quan điểm pháp lý
Công ước Vienna 1969 không cho phép một quốc gia từ bỏ một hiệp định vì lý do “một thay đổi quan trọng xảy ra mà tại thời điểm hiệp định được ký kết các bên không thể dự đoán được”.
Trong mọi trường hợp, các bên liên quan hiểu rằng sự phân rẽ tại khu vực Bắc Ai-len cũng như Thỏa thuận Belfast ngày thứ Sáu tốt lành bao gồm các cơ chế nhằm đảm bảo sự phát triển ổn định của tất cả thành phần dân cư trong cộng đồng
Điều 62 cảnh báo “thay đổi hoàn cảnh” không thể là nguyên nhân để một bên từ bỏ một hiệp định quốc tế.
Trong bối cảnh Nghị định thư đã nêu nhằm bảo vệ hòa bình của Ireland cũng như đảm bảo giữa Bắc Ai-len và Ai-len không tồn tại một biên giới cứng, không có lý do gì để Anh sử dụng Công ước Vienna như một căn cứ nhằm thoát khỏi ràng buộc của thỏa thuận Anh-EU.
Nguồn: The Guardian
Từ khóa: Anh, Ireland, biên giới, Nghị định thư
