Cách tốt nhất để bắt đầu giảm tác động của cuộc chiến thương mại hiện tại
Hoa Kỳ và các đồng minh đang tham gia vào một cuộc xung đột toàn cầu hai mặt. Bằng cách xâm lược Ukraine và sử dụng vũ khí hạt nhân, Nga đã làm sống lại cuộc xung đột an ninh lưỡng cực trong Chiến tranh Lạnh. Phương Tây ngay lập tức đã phản ứng bằng cách tìm cách phủ nhận lại những lợi ích của Nga đối với nền kinh tế thế giới.
Tuy nhiên, thách thức lớn đối với trật tự quốc tế là sự trỗi dậy của Trung Quốc. Siêu cường kinh tế mới này đã đạt được tầm ảnh hưởng kinh tế gần tương đương với Hoa Kỳ, thậm chí một số chỉ số của tổng sản phẩm quốc nội cao hơn, tăng trưởng nhanh gấp 2-3 lần, với dòng chảy thương mại và đầu tư quốc tế lớn hơn.
Do đó, Trung Quốc đã tạo nên một trật tự kinh tế lưỡng cực và Hoa Kỳ không còn giữ vai trò lãnh đạo chung, cùng với việc tạo các thị trường tự do và các dòng tài chính cần thiết để giữ “hòa bình lâu dài" của các cường quốc và thịnh vượng toàn cầu chưa từng có trong 75 năm qua.
Một loạt các vấn đề quan trọng, từ sự nóng lên toàn cầu cho đến giải quyết cuộc khủng hoảng tài chính trong tương lai, chỉ có thể được khắc phục nếu Hoa Kỳ và Trung Quốc hợp tác cùng nhau. Mỗi bên có thể ngăn chặn các sáng kiến của nhau và thực sự cản trở mọi tiến bộ toàn cầu, hoặc nếu hợp tác cùng nhau họ sẽ chiếm hơn một nửa toàn bộ nền kinh tế thế giới.
Nhưng cả hai quốc gia có những hướng đi ngược lại. Ở Washington, lưỡng đảng có sự đồng thuận rộng rãi rằng Trung Quốc là kẻ thù, trước hết thách thức thực sự này đối với quyền tối cao của người Mỹ bắt đầu một thế kỷ trước phải bị đánh bại, và rằng Trung Quốc đã lừa dối theo cách của họ để đạt sự thành công.
Tương tự phía Bắc Kinh cũng có sự đồng thuận cao rằng Hoa Kỳ luôn tìm cách ngăn cản thành công của họ, khơi lại vết thương đau lòng về “thế kỷ sỉ nhục của Trung Quốc”, và đồng thời cũng tin rằng cuối cùng Hoa Kỳ là quốc gia trong giai đoạn suy tàn.
Hoa Kỳ và Trung Quốc đã rơi vào cuộc chiến thương mại, đầu tư và công nghệ. Sự không tin tưởng giữa họ ngày càng sâu xa. Tổng thống Donald Trump rõ ràng thực hiện các chính sách kiền chế Trung Quốc, nhưng đã thất bại, và điều này vẫn thay đổi rất ít dưới thời người kế nhiệm Tổng thống Joe Biden. Rõ ràng giữa hai quốc gia đang trên đường tiến tới một cuộc Chiến tranh Lạnh mới.
Kết quả cả hai quốc gia đều phải tổn thất nặng nề. Mỗi bên sẽ mất hàng trăm tỷ đô la giá trị thương mại và đầu tư do sự gián đoạn chuỗi cung ứng và phá hủy mối quan hệ tương hỗ sâu rộng lẫn nhau, làm suy yếu đáng kể nền kinh tế của cả hai quốc gia và đặc biệt là cuộc chiến chống lạm phát.
Hoa Kỳ sẽ mất đi sự ủng hộ của hầu hết các đồng minh ở cả châu Âu và châu Á, điều này một lần nữa chứng minh tầm quan trọng trong cuộc khủng hoảng Ukraine. Trung Quốc đứng về phía Nga được thể hiện qua sự lời hùng biện không thiện chí đối với sự ủng hộ Ukraine. Điều này là vì lợi ích to lớn của Trung Quốc trong việc duy trì nền kinh tế thế giới và thậm chí họ sẽ quyết tâm hơn để vượt qua Hoa Kỳ.
Kết quả sẽ là một liên minh của những quốc gia chuyên quyền có vũ khí hạt nhân, mà cả hai nhà lãnh đạo đều đang tìm kiếm vị thế toàn cầu lớn hơn. Tất cả sẽ làm mất đi khả năng dự đoán, sự ổn định và thịnh vượng do trật tự quốc tế hiện tại mang lại.
Vẫn còn thời gian để hạn chế sự suy yếu như vậy và khởi đầu cần phải cải cách cấu trúc kinh tế quốc tế. Hoa Kỳ phải vượt qua sự phản kháng mạnh mẽ của các cường quốc đương nhiệm có tính truyền thống và chấp nhận một vai trò toàn cầu lớn hơn của Trung Quốc, đồng thời thống nhất sửa đổi một số quy tắc, nếu Trung Quốc gánh trách nhiệm lãnh đạo, cũng như là đã sẵn sàng cho một số sự kiện quan trọng và đồng ý thực hiện các quy tắc đó.
Trung Quốc phải ngừng thực hiện chủ nghĩa bảo hộ điều mà không còn cần thiết để thúc đẩy nền kinh tế phát triển, và sự can thiệp kinh tế của họ đối với các nước nhỏ hơn. Những chính sách này gây ra phản ứng dữ dội trên toàn thế giới và chắc chắn sẽ gây nguy hiểm cho tính mở của hệ thống toàn cầu vốn rất quan trọng đối với chiến lược phát triển của chính Trung Quốc.
Hoa Kỳ và các đồng minh phải cùng hành động vì Trung Quốc, cùng với các vấn đề liên quan đến Nga đối với Ukraine, và sau đó làm việc với Trung Quốc để đạt được những cải cách này. Hoa Kỳ phải giữ sự ổn định trong nước, vượt qua sự phân cực hiện tại và rối loạn chính trị để khôi phục lại niềm tin cho toàn cầu, bao gồm cả Trung Quốc.
Do đó, tất cả các quốc gia chủ chốt phải tách các vấn đề kinh tế quốc tế ra khỏi các vấn đề an ninh như Biển Đông và các vấn đề về tiêu chuẩn như Hồng Kông. Bất đồng về những vấn đề đó chắc chắn sẽ còn tiếp tục nhưng không được phép cản trở tiến trình cần thiết cho lợi ích của cả hai quốc gia. Sự tách biệt về chức năng này tốt hơn nhiều so với sự tách rời quốc gia giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc như tổng thể thường được đề xuất, tuy nhiên để quyết vấn đề này sẽ rất tốn kém cả về kinh tế và chính sách đối ngoại.
Thật may mắn khi chính quyền Biden xây dựng chính sách đối với Trung Quốc đã có sự tách biệt giữa vấn đề cạnh tranh và hợp tác. Hoa Kỳ hy vọng sẽ giải quyết vấn đề nóng lên toàn cầu, các phản ứng đại dịch sau này và cũng như các lĩnh vực kinh tế. Cách tốt để bắt đầu là giảm tác động của cuộc chiến thương mại hiện tại trên cơ sở đối bên cùng có lợi, như việc Trung Quốc loại bỏ thuế quan trả đũa khi Hoa Kỳ giảm thuế cho họ.
Các cuộc chiến tranh lạnh giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc có nguy cơ dẫn đến sự leo thang vô nghĩa, đây cũng là nguyên nhân tạo ra Chiến tranh thế giới thứ nhất ở một thế kỷ trước. Cuộc đụng độ của hai quốc gia nhắc nhở chúng ta về sự chuyển đổi vai trò lãnh đạo kinh tế toàn cầu đã tạo ra cuộc Đại suy thoái vào những năm 1930, khi Vương quốc Anh đương nhiệm không còn khả năng lãnh đạo và sự vươn lên của Hoa Kỳ chưa sẵn sàng để thay thế.
Một chiến lược hợp tác cạnh tranh có điều kiện sẽ tốt hơn nhiều cho cả hai và cho trật tự toàn cầu của thế kỷ 21.
Nguồn: Nikkei Asia
Từ khóa: Hoa Kỳ - Trung Quốc, cuộc chiến thương mại, trật tự thế giới
