Trong năm 2022, Ấn Độ tiếp tục theo đuổi các hiệp định thương mại tự do (FTA) với một số nền kinh tế, bao gồm Vương quốc Anh và Úc. Tuần trước, Ấn Độ và Úc đã ký một FTA tạm thời và dự kiến sẽ ký một FTA hoàn chỉnh vào cuối năm nay. Ấn Độ khá cấp bách khi tổ chức các cuộc đàm phán và một vài vòng đàm phán hiện đã diễn ra. Vương quốc Anh là một đối tác thương mại lớn lâu đời của Ấn Độ trong khi Úc là một trong những một điểm đến đầy hứa hẹn.
Đây là một sự thay đổi đáng kể so với cách tiếp cận trước đây của Ấn Độ đối với các FTA. Sau khi lên nắm quyền từ năm 2014, chính quyền Thủ tướng Modi bắt đầu đánh giá lại các hiệp định thương mại hiện có của Ấn Độ. Chính phủ cho rằng các FTA đã tạo ra thâm hụt kinh tế Ấn Độ khi nhập khẩu các sản phẩm được trợ giá của nước ngoài và tạo ra lợi thế sản xuất bất công khác dành cho các công ty đa quốc gia.
Thương mại của Úc rất có ý nghĩa đối với Ấn Độ trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng tăng. Ấn Độ mong muốn trở thành quốc gia đi đầu trong những ngành tiêu thụ nhiều năng lượng như công nghệ thông tin và xe điện. Một FTA với Úc sẽ cho phép Ấn Độ đáp ứng nhu cầu năng lượng và xuất khẩu các chuyên gia lành nghề trong lĩnh vực công nghệ thông tin, kỹ thuật và các ngành dịch vụ khác.
Úc cũng nắm giữ vị thế chiến lược quan trọng đối với Ấn Độ. Một FTA với Úc sẽ cung cấp một thị trường lớn cho các doanh nghiệp Ấn Độ trong khu vực Thái Bình Dương. Các sáng kiến như Đối thoại An ninh Tứ giác (Quad) và Sáng kiến Phục hồi Chuỗi cung ứng đã mang hai nước sát lại gần nhau. Một FTA là cơ hội tốt để tăng cường hơn nữa mối quan hệ song phương.
Trong hiệp định Vương quốc Anh - Ấn Độ, Ấn Độ mong muốn tiếp cận thị trường lớn hơn cho mặt hàng nông sản và tăng cường xuất khẩu sản phẩm dịch vụ như công nghệ thông tin, điều dưỡng, giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Ấn Độ tìm cách giảm thuế trong các ngành thâm dụng lao động như dệt may, đồ da và trang sức- vốn là mặt hàng được ưa chuộng tại Vương quốc Anh. Ấn Độ cũng mong muốn đảm bảo một số lượng thị thực lao động dành cho các chuyên gia của mình ở Vương quốc Anh.
Sự khác biệt giữa Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và các cuộc đàm phán gần đây nằm ở nền tảng cốt lõi của mỗi thỏa thuận. Bởi vì RCEP là hiệp định đa phương, Ấn Độ phải đàm phán với nhiều quốc gia khác nhau và có ít quyền thương thảo hơn so với các hiệp định song phương.
Ấn Độ đã có một hiệp định thương mại với ASEAN, khối này đồng thời là đối tác thương mại trong RCEP, nhưng những gì mà ASEAN đạt được chưa thực sự thu hút Ấn Độ. Bên cạnh đó, việc Trung Quốc trở thành thành viên chính thức của RCEP lại trở thành mối quan ngại khác vì Ấn Độ lo ngại các doanh nghiệp Trung Quốc sẽ phá hủy ngành công nghiệp nội địa của mình.
Điều gì thúc đẩy Ấn Độ khao khát các hiệp định thương mại mới đến vậy? Thâm hụt thương mại của Ấn Độ tiết lộ mức chênh lệch lớn giữa số liệu xuất khẩu và nhập khẩu khi số liệu thâm hụt tăng từ 118.37 tỷ đô la trong năm 2014- 2015 lên mức 161.34 tỷ đô la trong năm 2019- 2020. Ấn Độ hiện đặt mục tiêu trở thành nền kinh tế trị giá 5 nghìn tỷ đô la vào năm 2025 và nước này sẽ không thể đạt được mục đích nếu không có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ khu vực bên ngoài. Ấn Độ cũng đặt mục tiêu thúc đẩy xuất khẩu thông qua các FTA sang các thị trường lớn chẳng hạn như Úc.
Sự bùng nổ của đại dịch Covid- 19 đã làm ảnh hưởng nền kinh tế toàn cầu khi các hoạt động sản xuất bị đóng cửa, gây ảnh hưởng các nhà máy sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu. Các công ty đã bắt đầu cân nhắc nhiều lựa chọn di dời các cơ sở sản xuất trong khi các nền kinh tế nhận ra tầm quan trọng của vấn đề hội nhập. Ấn Độ cũng không phải ngoại lệ.
Các cuộc đàm phán FTA của Ấn Độ cũng được khuyến khích với mục đích giảm sự phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc. Úc hiện đang xảy ra tranh chấp thương mại với Trung Quốc, quốc gia này đã hạn chế một số mặt hàng xuất khẩu của Úc và đe dọa sẽ còn mở rộng danh sách cấm vận. Tương tự, Vương quốc Anh cũng đang chịu sức ép từ Brexit và đang cần đa dạng hóa các nước xuất khẩu.
Mối quan tâm mới của Ấn Độ đối với các FTA cũng cần nhìn từ góc độ chiến lược. Ấn Độ nối lại đàm phán với các nền kinh tế có quan hệ thương mại mạnh mẽ hoặc thặng dư thương mại. Quan hệ chiến lược và ngoại giao của Ấn Độ với những quốc gia này đã trở nên sâu sắc trong suốt những năm qua, đặc biệt khi tất cả họ đều xem Trung Quốc là mối đe dọa đối với thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp nội địa.
Vấn đề địa chính trị cũng như kinh tế sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc định nghĩa mối quan hệ đối tác thương mại trong tương lai của Ấn Độ. Ấn Độ và Úc đều là một phần của QUAD và tiến hành các cuộc tập trận hải quân chung ở khu vực Ấn Độ Dương. Úc nằm trong số những quốc gia mà Ấn Độ tham gia đối thoại 2+2. Ngoài ra, Ấn Độ cũng là đối tác quan trọng của Anh trong lĩnh vực an ninh quốc phòng và thực hiện các hoạt động chung trong nhiều khu vực.
Rút kinh nghiệm từ các FTA trước, Ấn Độ mong muốn một hiệp định toàn diện hơn với các điều khoản được đàm phán kỹ lưỡng nhằm đảm bảo các lợi ích tối ưu cho nước này.
Liên minh Bharatiya Kisan, hiệp hội lớn nhất của nông dân Ấn Độ, đã đe dọa phát động một cuộc biểu tình phản đối FTA với Úc. Những cuộc biểu tình như vậy là một trong những rào cản nội địa lớn khiến Ấn Độ không thể tham gia RCEP. Các nhà sản xuất ô tô và bán rượu của Ấn Độ cũng có kế hoạch phản đối kịch liệt các FTA với Úc và Vương quốc Anh.
Swadeshi Jagran Manch, cánh kinh tế của tổ chức dân tộc theo đạo Hindu- Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS) cũng có ý định tương tự. Trước đó, RSS đã cảnh báo chính phủ về tác động tiêu cực của các FTA và kêu gọi hạn chế ký kết bất kỳ hiệp định thương mại nào. Một FTA với Úc sẽ đối mặt với làn sóng biểu tình từ nông dân trong khi FTA giữa Vương quốc Anh- Ấn Độ lại vấp phải sự phản đối từ ngành sản xuất nội địa.
Tình hình kinh tế trong nước và quốc tế hiện nay đã đặt Ấn Độ vào vị thế thuận lợi để ký kết các FTA. Do mong muốn tự do hóa thương mại của Ấn Độ được hỗ trợ bởi các ngành công nghiệp nội địa và chính phủ, các nhà hoạch định chính sách đang gấp rút ký kết nhanh chóng các thỏa thuận.
Nguồn: East Asia Forum
Từ khóa: FTA, Ấn Độ, Úc, Vương quốc Anh
