Khi biến thể Omicron bùng phát tại các trung tâm sản xuất của Trung Quốc, như tỉnh Quảng Đông và Thượng Hải, làm gián đoạn chuỗi cung ứng, các số liệu kinh tế của Việt Nam quý 1 dường như cho thấy triển vọng đầy hứa hẹn trong bối cảnh đại dịch.
Theo Tổng cục Thống kê Việt Nam, nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng 5,03% trong Quý 1 năm 2022, so với cùng kỳ năm ngoái, vượt qua Trung Quốc với mức tăng 4,8%. Hơn nữa, hoạt động thương mại quốc tế của Việt Nam đã tăng lên 176,35 tỷ USD trong quý 1, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, thương mại quý 1 của Trung Quốc tính theo đồng nhân dân tệ tăng 10,7%.
Nếu những con số chưa đủ chứng minh, thì việc gần đây báo chí Việt Nam đưa tin rằng ông trùm kinh doanh Li Ka-shing đã đầu tư hàng tỷ USD vào cơ sở hạ tầng của Việt Nam sau khi rút lui khỏi Anh chắc chắn đã gây ra một làn sóng chấn động cho những người theo dõi thị trường Trung Quốc. Đầu tư Lis từ lâu đã được xem như một xu hướng thị trường.
Khi Đông Nam Á nới lỏng các biện pháp hạn chế phòng dịch và việc bùng phát biến thể Omicron ở các thành phố lớn của Trung Quốc, một làn sóng tin tức mới nổi lên về việc liệu các đơn đặt hàng có tiếp tục chảy ra khỏi Trung Quốc hay không và liệu Trung Quốc có nên cảm thấy lo lắng khi sản xuất toàn cầu có thể không phụ thuộc vào Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và chuyển sang các nước như Việt Nam.
Trung Quốc bắt đầu cải cách và mở cửa vào năm 1978. Việt Nam theo bước chân của Trung Quốc và bắt đầu cải cách thị trường riêng của mình được gọi là “Đổi mới” vào năm 1986. Trong những thập kỷ qua, tăng trưởng kinh tế của cả hai nước đều rất đáng chú ý. Nhưng cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc bùng nổ vào năm 2018 đã thúc đẩy làn sóng chuyển giao chuỗi công nghiệp lần thứ tư, trong đó các nước như Việt Nam và Mexico đang nổi lên như những bên được hưởng lợi nhiều nhất trong các tranh chấp thương mại. Thương mại của Việt Nam với Mỹ đã tăng đáng kể từ năm 2018. Dữ liệu mới nhất cho thấy thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ đã tăng từ 63 tỷ USD vào năm 2020 lên 81 tỷ USD vào năm 2021, đạt mức cao nhất mọi thời đại, Reuters đưa tin.
Từ góc độ kinh tế và dân số, Việt Nam khó có thể thay thế một phần đáng kể sản xuất của Trung Quốc. Theo Ngân hàng Thế giới, lực lượng lao động của Việt Nam chỉ bằng 7% quy mô sản xuất của Trung Quốc. Điều này có nghĩa là ngay cả khi Việt Nam thành công trong việc thu hút sản xuất trong các lĩnh vực như điện tử và dệt may, thì nó cũng không thể thay thế được nền sản xuất tổng thể của Trung Quốc.
Bất chấp chiến tranh thương mại và đại dịch Covid-19, chuỗi cung ứng hoàn chỉnh và năng lực sản xuất mạnh mẽ của Trung Quốc đã chứng tỏ khả năng chống chọi với các cú sốc toàn cầu trong vài năm qua và quốc gia này có tỷ trọng sản xuất toàn cầu là không thể thay thế, ít nhất là trong ngắn hạn.
Đúng là Việt Nam đã đảm nhận khâu lắp ráp cuối cùng của một số sản phẩm điện tử nhưng mức độ sản xuất tổng thể của Trung Quốc vẫn luôn ở mức cao.
Ví dụ, từ năm 2019 đến năm 2021, Apple đã giảm số lượng địa điểm sản xuất của mình ở Trung Quốc đại lục từ 48% xuống 42%, phần lớn trong số đó là sự chuyển dịch các ngành thâm dụng lao động sang Việt Nam. Tuy nhiên, Apple cũng đã bổ sung thêm 14 nhà cung cấp mới của Trung Quốc, nhiều nhà cung cấp trong số đó là các nhà sản xuất có giá trị cao và có kiến thức chuyên môn về các bộ phận quang học, cảm biến và kết nối, Maritime Executive đưa tin.
Cơ cấu thương mại Trung Quốc - Việt Nam cũng thể hiện sự bổ sung hơn là cạnh tranh. Xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc tập trung vào trái cây, thủy sản, dệt may và điện tử, trong khi Việt Nam phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc về nguyên liệu và linh kiện cho ngành sản xuất thâm dụng lao động. Trên thực tế, Trung Quốc là nhà cung cấp trung gian lớn nhất của Việt Nam, chiếm gần một phần ba tổng lượng nhập khẩu các sản phẩm trung gian của Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất, theo số liệu từ OECD. Quan hệ của Việt Nam với Trung Quốc được tăng cường trong những năm qua với sự phụ thuộc ngày càng nhiều vào nhập khẩu nguyên liệu sản xuất từ Trung Quốc, theo một báo cáo từ Carnegie Endowment for International Peace.
Lợi thế khác của Trung Quốc là tầng lớp trung lưu khổng lồ và thị trường nội địa to lớn. Phân tích của McKinsey trước đây ước tính rằng tầng lớp trung lưu Trung Quốc có thể đạt 550 triệu người vào năm 2022, gấp rưỡi toàn bộ dân số Mỹ, CNBC đưa tin. Các công ty muốn khai thác thị trường khổng lồ Trung Quốc đương nhiên sẽ muốn chuyển hoạt động sản xuất đến gần hơn với khách hàng của họ.
Chính phủ Trung Quốc hoàn toàn nhận thấy khó khăn mà ngành sản xuất Trung Quốc đang phải đối mặt. “Trong năm 2022, do các yếu tố trong và ngoài nước, tăng trưởng xuất nhập khẩu thấp hơn nhiều so với các năm trước và chịu áp lực rất lớn. Trung Quốc phải tìm cách giữ đơn hàng và ổn định thương mại”, Thủ tướng Trung Quốc - Lý Khắc Cường phát biểu tại cuộc họp điều hành của Quốc vụ viện vào ngày 05 tháng 05 vừa qua.Ông cam kết sẽ đảm bảo sự ổn định trong sản xuất và lưu thông ngoại thương, vạch ra danh sách các doanh nghiệp ngoại thương chủ chốt và hỗ trợ sản xuất, logistics và việc làm của họ.
Trong tương lai gần, Việt Nam sẽ tiếp tục là thị trường hấp dẫn đối với đầu tư nước ngoài và là điểm đến của đa dạng hóa chuỗi cung ứng, nhưng khả năng thâm nhập vào thị phần sản xuất của Trung Quốc vẫn còn hạn chế.
Nguồn: Global Times
Từ khóa: Trung Quốc; lo lắng; đơn đặt hàng; chuyển sang; Việt Nam; Mỹ; sản xuất; đầu tư; Covid-19.
