Các nhà tư vấn kinh tế của chính quyền Mỹ nhận định rằng, biến đổi khí hậu và một vài yếu tố khác đang làm phức tạp hóa mô hình thương mại toàn cầu trong nhiều năm tới.
Đại dịch Covid-19 đã tạo ra các hiệu ứng gợn sóng, làm chao đảo chuỗi cung ứng toàn cầu, gây ra tình trạng tồn đọng hàng hóa, thiếu hụt sản phẩm và lạm phát nhanh nhất trong nhiều thập kỷ.
Trong một báo cáo được công bố hôm thứ Năm vừa qua, các nhà tư vấn kinh tế của Nhà Trắng cho rằng, đại dịch đã làm bộc lộ các lỗ hổng trong chuỗi cung ứng nhưng các lỗ hổng này không phải do đại dịch gây ra. Họ cảnh báo rằng các lỗ hổng sẽ không biến mất sau khi đại dịch kết thúc.
Hội đồng Tư vấn Kinh tế cho biết: “Các chuỗi cung ứng hiện đại giúp làm giảm giá tiêu dùng của nhiều loại hàng hóa nhưng chúng cũng dễ dàng bị phá vỡ. Biến đổi khí hậu và tần suất ngày càng tăng của các thảm họa thiên nhiên sẽ khiến việc gián đoạn chuỗi cung ứng trong tương lai là điều không thể tránh khỏi”.
Các nhà tư vấn kinh tế của Nhà Trắng đã có bài phân tích về chuỗi cung ứng trong Báo cáo Kinh tế gửi Tổng thống. Báo cáo thường niên này dài hơn 400 trang, bao gồm các đề xuất chính sách mới, các vấn đề kinh tế quan trọng mà đất nước phải đối mặt và hướng giải quyết của chính quyền.
Báo cáo năm nay tập trung vào vai trò của chính phủ trong nền kinh tế và kêu gọi chính phủ phải hành động nhiều hơn nữa để đối phó với các vấn đề như tốc độ tăng năng suất bị chậm lại, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động bị suy giảm, bất bình đẳng gia tăng và các xu hướng khác có từ lâu trước đại dịch.
Trong một cuộc phỏng vấn, bà Cecilia Rouse, chủ tịch Hội đồng Tư vấn Kinh tế cho biết: Mỹ đã và đang là một trong những nền kinh tế mạnh nhất thế giới, nhưng nếu chúng ta nhìn vào các xu hướng trong vài thập kỷ qua, có thể thấy có một vài xu hướng có khả năng sẽ đe dọa, làm suy giảm vị thế của Mỹ. Một phần của nguyên nhân là do “khu vực công chưa đảm bảo được vai trò của mình”.
Một trong bảy chương của báo cáo là nội dung về chuỗi cung ứng. Lưu ý rằng chủ đề này cũng đã từng được đề cập trong “các cuộc trò chuyện trên bàn ăn” vào năm 2021. Bà Rouse và các tác giả khác của báo cáo có đề cập rằng, trong vài thập kỷ gần đây, các doanh nghiệp sản xuất của Mỹ ngày càng phụ thuộc vào các bộ phận được sản xuất ở các nước có chi phí thấp, đặc biệt là Trung Quốc. Hoạt động này thường được gọi là sản xuất gia công. Đồng thời, các doanh nghiệp đã áp dụng chiến lược sản xuất tức thời nhằm giảm thiểu tồn kho các bộ phận và nguyên vật liệu, nhằm mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận cho cổ đông.
Các tác giả cho rằng, kết quả của chiến lược này là việc chuỗi cung ứng trở nên hiệu quả nhưng rất dễ bị phá vỡ khi đối mặt với đại dịch, chiến tranh hoặc thiên tai.
Họ viết: “Các hoạt động thuê ngoài, xây dựng nhà máy tại các nước ở rất xa và đầu tư không hiệu quả đã khiến nhiều chuỗi cung ứng trở nên phức tạp và mỏng manh. Hậu quả là chiến lược cắt giảm chi phí một cách thiển cận đã làm doanh nghiệp quên rằng các chi phí bị cắt giảm này cũng có tính quan trọng riêng và khó để chuyển đổi chi phí sang hình thức tương đương, hoặc chi phí này làm ảnh hưởng đến những chi phí khác”.
Trong báo cáo, chính quyền đã cho thấy nỗ lực trong việc xác định điểm yếu trong chuỗi cung ứng đối với các sản phẩm chủ chốt như chất bán dẫn, pin xe điện, một số khoáng sản và dược phẩm, đồng thời để thúc đẩy hoạt động sản xuất thông qua việc mở rộng mua sắm chính phủ và đầu tư khác.
Báo cáo cho biết: “Thay vì là đối thủ, khu vực công có thể trở thành đối tác của khu vực tư”.
Trong một bài viết trên blog vào thứ Năm, bà Sarah Bianchi, Phó Đại diện thương mại Mỹ cho biết, các nhà đàm phán thương mại đã làm việc với quan chức ở Canada, Mexico, Liên minh châu Âu, Hàn Quốc, Nhật Bản, Anh và một số quốc gia khác để xác định, giải quyết các nút thắt trong chuỗi cung ứng.
Nhưng một số nhà kinh tế đã lưu ý rằng, cái giá để trả cho việc chuỗi cung ứng trở nên linh hoạt hơn là hàng hóa, sản phẩm sẽ trở nên đắt đỏ hơn trong bối cảnh lạm phát đang là một mối quan tâm lớn.
Ông Adam S. Posen, chủ tịch Viện Kinh tế Quốc tế Peterson ở Washington cho biết, đại dịch và căng thẳng giữa Nga - Ukraine có thể khiến các doanh nghiệp dịch chuyển chuỗi cung ứng tới những quốc gia ổn định hơn về mặt chính trị và ít bị ảnh hưởng về chiến lược. Nhưng bắt các doanh nghiệp tăng năng suất lên gấp đôi có thể gây lãng phí tiền thuế của người dân và gây ra sự kém hiệu quả, gây ra tình trạng tăng giá cho người tiêu dùng và giảm tốc độ tăng trưởng.
Ông Adam S. Posen nói rằng: “Tốt nhất là các công ty nên mua bảo hiểm. Ít ra, mua bảo hiểm là vì lý do chính trị nhưng thực sự, nó kém hiệu quả về mặt kinh tế”.
Các nhà kinh tế khác đã nhấn mạnh rằng, chuỗi cung ứng toàn cầu không phải lúc nào cũng là nguyên nhân khiến nền kinh tế mỏng manh. Đôi khi, chúng cũng có thể giúp nền kinh tế tăng khả năng phục hồi.
Trong một cuộc phỏng vấn, bà Ngozi Okonjo-Iweala, Tổng giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới cho biết, thế giới đã nhận thấy xu hướng phân tán các trung tâm sản xuất và chế tạo, trong đó chuỗi cung ứng đang dịch chuyển dần ra khỏi Trung Quốc và sang Việt Nam, Lào, Campuchia, Bangladesh, Ethiopia và các nước khác. Đó là cơ hội để đa dạng hóa chuỗi cung ứng và giúp các quốc gia nghèo hơn tham gia vào hệ thống thương mại toàn cầu, cho phép họ tận dụng lợi ích của toàn cầu hóa.
Bà cũng cho biết thêm, thay vì tập trung các chuỗi cung ứng tại các nước phát triển, các doanh nghiệp đang dần chuyển chuỗi cung ứng sang các nước có chi phí thấp nhưng gần hơn về mặt địa lý, cũng như theo đuổi các chiến lược giảm thiểu rủi ro như tích trữ hàng tồn kho.
Bà Rouse, tư vấn kinh tế của Nhà Trắng nói rằng, mặc dù việc khuyến khích tăng cường sản xuất trong nước đối với một số mặt hàng quan trọng như chip máy tính là hợp lý, nhưng chính quyền Tổng thống Biden không bắt buộc phải ngưng hoàn toàn việc gia công.
Bà cho biết “Chúng ta không cần phải làm mọi thứ ngay tại Mỹ. Rõ ràng điều đó sẽ quá tốn kém và không cần thiết.”
Mặc dù nhấn mạnh đến vai trò của khu vực công trong nền kinh tế nhưng các nhà tư vấn kinh tế của Nhà Trắng chỉ đưa ra một ít khuyến nghị mà chính phủ liên bang có thể thực hiện nhằm tăng sức mạnh cho chuỗi cung ứng. Họ đề nghị chính phủ tổng hợp và chia sẻ dữ liệu để các doanh nghiệp có thể tự đánh giá chuỗi cung ứng của mình và xác định điểm yếu dễ dàng hơn. Họ cũng đề xuất chính phủ nên khuyến khích sản xuất trong nước đối với các mặt hàng quan trọng với an ninh quốc gia hoặc các lợi ích cốt lõi khác. Các chuyên gia độc lập cho biết những đề xuất này có thể hữu ích, nhưng không chắc sẽ giải quyết được các vấn đề được nêu ra trong báo cáo.
Chad P. Bown, chuyên gia kinh doanh thương mại và thành viên cấp cao tại Viện Peterson cho biết: “Nói thì ngắn gọn nhưng làm thì không hề dễ dàng”.
Nguồn: NY Times
Từ khoá: biến đổi khí hậu, mô hình thương mại, chuỗi cung ứng
