Sự bùng phát đại dịch COVID-19 đã khiến các chuỗi cung ứng đứt gãy, tạo ra hàng loạt nút thắt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến dòng chảy hàng hóa và nguyên liệu thô – những thành phần quan trọng nâng đỡ nền kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh tác động từ sự đứt gãy cũng như ảnh hưởng đại dịch vẫn tiếp diễn, cộng đồng doanh nghiệp tại châu Á Thái Bình Dương, bao gồm khu vực Đông Nam Á, đã buộc phải chuyển đổi chiến lược phát triển nguồn cung nhằm đối phó với tình khó khăn hiện tại. Cuộc khủng hoảng tại Ukraine cũng đặt ra yêu cầu cấp bách về tăng cường khả năng ứng phó và phát triển bền vững đối với nhiều doanh chủ.
Hiện tại, có thể thấy, thế giới đang tập trung nâng cao tính bền vững của các chuỗi cung cấp, thông qua hàng loạt biện phát nhằm giảm thách thức và ứng phó với những cú sốc bất ngờ. Điều này cũng khiến cộng đồng doanh nghiệp vững chãi hơn trong việc nắm bắt cơ hội khi nền kinh tế thế giới phục hồi. Song hành cùng những xu thế chủ đạo trên toàn cầu như sự bùng nổ thương mại điện tử và tăng cường đa dạng hóa giao thương, đầu tư bên ngoài Trung Quốc, khu vực Đông Nam Á đang có những cơ hội thuận lợi để phát triển chuôi cung ứng công nghiệp, qua đó thúc đẩy tiềm năng kinh tế của vùng như một trung tâm logistics toàn cầu.
Sau Quý I/2022, đây là thời điểm quan trọng nhằm đánh giá lại những yếu tố trọng yếu giúp thiết lập chuỗi cung ứng tại Đông Nam Á cũng như cách thức khu vực có thể thích ứng nhằm đáp ứng yêu cầu mới của giới doanh chủ.
1. Những thách thức liên quan đến chuỗi cung ứng khu vực
Tỷ lệ lây nhiễm COVID khác nhau tại các châu lục trên toàn thế giới đã khiến nhiều quốc gia phải áp đặt những hạn chế phòng dịch, qua đó khiến chuỗi cung ứng tại các vùng phải hứng chịu sự bất định. Mặc dù tắc nghẽn về giao thương chủ yếu vẫn mang tính khu vực, tác động từ sự kiện này có thể được cảm nhận trên toàn cầu vào lúc các doanh nghiệp bắt đầu hoạt động trở lại.
Hàng dài tàu thuyền đang đợi dỡ hàng cùng sự thiếu hụt lao động làm việc tại nhiều cảng biển đang khiến hoạt động vận chuyển hàng hóa gặp muôn vàn trở ngại trong suốt 6 tháng qua, tác động trực tiếp đến hệ thống cung ứng liên quốc gia, trong đó Hoa Kỳ là một trụ cột. So với phần còn lại của thế giới, châu Á đang cảm nhận tác động từ tắc nghẽn chuỗi cung ứng ở mức độ rất rõ nét do châu lục này đang phục hồi mạnh mẽ sau dịch bệnh. Những biến động đã nêu đang đẩy giá vận tải hàng hóa lên cao ngất ngưởng cũng như làm chậm quy trình giao nhận, quay vòng hàng hóa; hệ quả tất yếu là hệ thống chuỗi cung ứng đang thay đổi và đòi hỏi chính sách thích ứng nhanh chóng.
Trong cuộc tọa đàm trực tuyến về giá cước vận tải do Toll Group tổ chức, ông Lars Jensen, Giám đốc điều hành kiêm Nhà sáng lập Vespucci Maritime cho rằng giá cước dự báo sẽ tiếp tục tăng trong vòng 18 tháng tới trước khi đạt ổn định vào năm 2023. Ông Jensen cũng nhận định cộng đồng doanh nghiệp nên chuẩn bị cho kịch bản xấu hơn trong tương lai gần, đồng thời cần cẩn trọng trước các dự báo về giá vận tải vào dịp cuối năm 2022.
2. Hoạt động vận tải đa phương thức sẽ trở nên phổ biến
Tình trạng tắc nghẽn vận tải cũng như giá vận chuyển tăng vọt đang khiến nhiều công ty phải thiết lập lại chính sách phát triển chuỗi cung ứng của mình để có thể tiếp tục tồn tại. Sự lây lan nhanh chóng của biến thể Omicron đã khiến nhiều quốc gia phải tái áp dụng các biện pháp phòng dịch, phát sinh nguy cơ kéo dài thời gian vận chuyển và thay đổi lịch trình nhân sự phục vụ trên các tàu hàng. Doanh nghiệp trên khắp thế giới đang chuyển từ mô thức vận tải chi phí thấp sang loại hình vận chuyển có độ bền vững cao.
Tuy nhiên, hoạt động chuyển đổi vừa nêu không diễn ra một cách toàn diện hay gấp gáp; bên cạnh đó, hệ thống chuỗi cung ứng cũng đòi hỏi một sự cân bằng nhất định giữa chi phí và tính bền vững. Do vậy, vận tải đa phương thức có thể là một giải pháp thay thế phù hợp đảm bảo được cả tính hiệu quả chi phí và thời gian vận chuyển.
Với viễn cảnh vận tải container đường biển sẽ không sớm trở lại bình thường trong tương lai gần, hình thức vận chuyển đa phương thức có thể là một giải pháp hiệu quả giúp giảm tình trạnh tắc nghẽn tại các cảng biển cũng như nỗi lo về chi phí chuyển tải hàng hóa đối với cộng đồng doanh nghiệp tại Đông Nam Á. Phương thức mới sẽ là một tập hợp những hình thức vận chuyển đa dạng, gồm: đường sắt, đường hàng không xuyên biên giới. Trong bối cảnh đường sắt đang nổi lên như một phương thức vận tải hiệu quả tiêu biểu như hệ thống hỏa xa Á-Âu, sự kết nối giữa vận chuyển hàng hải và hàng không vẫn đang duy trì là giải pháp tạm thời cho phần lớn doanh nghiệp tại những khu vực khác nhau.
3. Các chủ thể tại châu Á được dự báo thống lĩnh chuỗi cung ứng tại khu vực
Hiện tại, xu hướng tiêu dùng coi trọng giao hàng nhanh cùng vai trò ngày càng tăng của hệ thống công nghiệp chế tại Đông Nam Á – kết quả của quá trình chuyển dây chuyền sản xuất khỏi Trung Quốc của nhiều công ty đã giúp rút ngắn chuỗi vận tải hàng hóa tại khu vực.
Sự dịch chuyển nêu trên cũng giúp khai sinh nhiều doanh nghiệp địa phương với sự hiểu biết sâu sắc về tình hình đặc thù cũng như khả năng đáp ứng yêu cầu hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp trong khu vực. Có thể dự đoán rằng những công ty thương mại điện tử lớn trên thế giới, mặc dù sở quyền lực thị trường toàn cầu sẽ gặp khá nhiều thách thức khi cạnh tranh tại Đông Nam Á. Một số tập đoàn lớn tại khu vực có thể được nêu tên gồm Shopee của Singapore hoặc Go-Jek của Indonesia đã bắt đầu tích hợp hoạt động mua sắm, vận chuyển, và thanh toán trong cùng một siêu ứng dụng nhằm nâng cao trải nghiệm dịch vụ cho các doanh nghiệp vùng.
Tuy nhiên, cũng chưa thể kết luận rằng các tập đoàn lớn sẽ mất lợi thế tại Á châu. Những doanh nghiệp với trọng tâm cung cấp dịch vụ tại khu vực có thể giúp kiến tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Những công ty này sỡ hữu lợi thế đặc biệt, với tiềm năng phát triển không chỉ tại từng quốc gia mà còn giúp kết nối, lan tỏa dịch vụ ở cấp độ khu vực và toàn cầu, qua đó, hỗ trợ các doanh nghiệp địa phương nắm bắt nhiều cơ hội phát triển.
Trên cơ sở những buổi tọa đàm giữa Toll Group với cộng đồng doanh chủ tại Á châu, sự cạnh tranh giữa các công ty thương mại địa phương và quốc tế đang mang đến những giải pháp hiệu quả và hấp dẫn cho các thương nhân và người tiêu dùng trong bối cảnh sự đứt gãy nguồn cung do đại dịch
Lời khuyên đối với các công ty trong chuỗi cung ứng
Tác động từ cuộc xâm lược của Nga tại Ukraine là một lời nhắc nghiêm khắc trước thực tế phũ phàng sự phục hồi của mạng lưới chuỗi cung cấp sẽ không diễn tiến theo một đường thẳng. Những thách thức trong suốt 2 năm qua như tắc nghẽn, chi phí đầu vào và cước vận chuyển tăng cao được dự báo sẽ tiếp diễn trong năm 2022.
Khi thế giới đang đối mặt một năm mới với nhiều thách thức, điều cốt yếu là các doanh nghiệp tiếp tục duy trì đối thoại mở với các đối tác trong chuỗi cung ứng. Để chuẩn bị tốt hơn trước thách thức, cộng đồng doanh chủ cần áp dụng đa dạng chiến lược, qua đó tăng cường tính bền vững với nền tảng chi phí hợp lý, tiến đến hỗ trợ các chuỗi cung ứng nắm bắt tốt hơn những cơ hội do sự bùng nổ thương mại điện tử mang lại.
Nguồn: Business Times
Từ khóa: Chuỗi cung ứng, Đông Nam Á, xung đột, doanh nghiệp
