Sau khi theo đuổi chính sách hiệp định thương mại khu vực (RTA) từ năm 2005, Ấn Độ đã thay đổi hướng đi vào tháng 11 năm 2019. Dù tham gia đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) từ năm 2013, với mục tiêu nâng cao hội nhập kinh tế khu vực, Ấn Độ quyết định không ký kết.
Điều này xảy ra sau khi Ấn Độ đã tham gia một số hiệp định thương mại mở rộng ở Đông và Đông Nam Á, đặc biệt là từ năm 2010–11, về xúc tiến thương mại và đầu tư. Hiệp định RCEP dường như phù hợp với chiến lược cam kết dài hạn của Ấn Độ và mong muốn hội nhập nền kinh tế khu vực với các chuỗi giá trị khu vực. Tuy nhiên, quyết định rút khỏi các cuộc đàm phán RCEP dẫn đến những xung đột tiềm ẩn với lợi ích kinh tế và các ưu tiên quốc gia.
Quyết định của Ấn Độ phần lớn do ảnh hưởng cán cân thương mại của nước này. Từ năm 2011 đến 2015, thâm hụt thương mại trung bình của Ấn Độ với các thành viên RCEP ở mức 38,75 tỷ USD, và đã tăng lên 44,03 tỷ USD trong giai đoạn 2016–2019. So với cùng kỳ, thâm hụt thương mại của Ấn Độ với ASEAN tăng từ 4,55 tỷ USD lên 5,12 tỷ USD. Định hướng quan trọng nhất dẫn đến quyết định rời khỏi RCEP là do thâm hụt thương mại với Trung Quốc ngày càng gia tăng, vốn đã tăng từ 22,95 tỷ USD lên 25,13 tỷ USD.
Trong các lĩnh vực khác, Ấn Độ tham gia có chừng mực vào một số chuỗi giá trị sản xuất với các đối tác RCEP, đặc biệt là các đối tác đã phát triển, nhằm duy trì sự quan tâm vào lĩnh vực quan trọng. Với tầm quan trọng về chính trị và kinh tế của các ngành chính, những lo ngại về sự gia tăng nhập khẩu từ các nước phát triển - chẳng hạn như nhập khẩu sữa của Úc và New Zealand - đã buộc các nhà hoạch định chính sách phải xem xét kỹ.
Sự phụ thuộc vào hàng nhập khẩu của Trung Quốc ngày càng tăng, ngay cả khi không có RTA, cũng được xem xét một cách thận trọng. Ấn Độ cho rằng việc tham gia RCEP là một mối đe dọa đối với lợi ích kinh tế của họ, việc này bắt nguồn từ cả các đối tác hiện tại của RTA, chẳng hạn như ASEAN và không phải là đối tác như Trung Quốc. Nhập khẩu ngày càng tăng sẽ xung đột với chính sách “Sản xuất tại Ấn Độ” được áp dụng từ năm 2014 với mục tiêu chính là phục hồi khu vực sản xuất trong nước.
Các cuộc điều tra chống bán phá giá lặp đi lặp lại của Ấn Độ nhằm vào Trung Quốc cũng làm dấy lên lo ngại về các hành vi thương mại không công bằng từ Trung Quốc. Và kể từ cuộc khủng hoảng ở Thung lũng Galwan, sự ngờ vực giữa hai quốc gia ngày càng gia tăng, dẫn đến sự hợp tác kinh tếngày càng phân tách. Kể từ năm 2020, Ấn Độ đã cấm nhiều ứng dụng của Trung Quốc và thực hiện các phương án khả thi để giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Bất chấp những động thái này, thâm hụt thương mại song phương của Ấn Độ với Trung Quốc đã tăng lên 46,55 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm 2021 so với 29,86 tỷ USD cùng kỳ năm 2020.
Tuy nhiên dù Ấn Độ từ chối tham gia khối RCEP, Ấn Độ tiếp tục hợp tác với từng thành viên RCEP - chẳng hạn như ASEAN, Nhật Bản và Hàn Quốc - và các đối tác khác thông qua các mối quan hệ song phương hiện có. Điều này có thể hướng đến việc mở rộng sự lớn lên của các mối quan hệ RTA.
Thông báo về quyết định rút khỏi RCEP của Ấn Độ cũng giải thích khả năng gia nhập RTA với Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ. Kể từ năm 2019, Ấn Độ đã cố gắng khôi phục các cuộc đàm phán với Liên minh châu Âu và hiệp định thương mại tự do với Vương quốc Anh đang được thảo luận. Mặc dù các điều kiện để khởi xướng các cuộc đàm phán RTA với Hoa Kỳ đã được thảo luận, nhưng vẫn chưa được ký kết.
Trong giai đoạn rút lui khỏi RCEP, Ấn Độ đã tập trung vào các RTA. Ấn Độ đã ký kết Hiệp định Đối tác và Hợp tác Kinh tế Toàn diện Ấn Độ - Mauritius vào tháng 4 năm 2021. Các cuộc đàm phán Hiệp định thương mại song phương Ấn Độ - Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cũng đã kết thúc với một hiệp ước thương mại toàn diện được ký vào tháng 2 năm 2022. Hiệp ước kỳ vọng thúc đẩy những lợi ích cho các lĩnh vực sản xuất công nghệ trung bình như mặt hàng may mặc và đồ trang sức. Hiệp định thương mại tạm thời với Australia dự kiến sẽ được ký kết vào cuối năm 2022, sẽ tạo tiền đề cho một hiệp định thương mại toàn diện. Các cuộc đàm phán với Australia đã được ưu tiên vì tầm quan trọng của nó đối với an ninh năng lượng của Ấn Độ. Trong khi đó, cam kết ngày càng tăng giữa Ấn Độ với Nhóm Quad (Úc, Nhật Bản và Hoa Kỳ) có thể được coi là một nỗ lực để cải thiện khả năng phục hồi chuỗi cung ứng của mình.
Tuy nhiên, trong qua s trình thực hiện RTA với phương Tây, Ấn Độ áp dụng những cách tiếp cận thận trọng, vì trong chiến lược “Nhìn về phương Tây” của Ấn Độ, phần lớn được chỉ đạo theo sự cân nhắc của từng chiến lược. So với Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh hoặc Hoa Kỳ, Ấn Độ có lợi thế quan trọng về chi phí lao động. Trong khi một mặt Ấn Độ dự đoán sẽ tăng xuất khẩu dịch vụ và mặt khác sẽ tăng đầu tư nội địa, thì việc áp đặt các tiêu chuẩn sản phẩm và quy trình nghiêm ngặt có thể làm mất đi một số lợi thế về chi phí này. Liên minh châu Âu đã sẵn sàng khởi xướng việc tăng cường các chính sách liên quan đến môi trường và lao động, nhằm tạo quan hệ kinh doanh tốt với các doanh nghiệp Ấn Độ.
Những quan ngại phi thương mại này có thể là một phần trong các thỏa thuận của Ấn Độ với Liên minh Châu Âu và Vương quốc Anh. Gần đây, Hoa Kỳ tỏ ra dễ dàng hơn với ý tưởng về hiệp định thương mại với Ấn Độ, nhưng trước tiên cả hai nước phải giải quyết vấn đề thuế quan song phương và các vấn đề liên quan đến thương mại khác.
Trong giai đoạn hậu COVID của thế giới, an ninh việc làm và thu nhập là những chính sách quan trọng nhất đối với Ấn Độ. Điều này giải thích cho nhận thức về mối đe dọa từ trải nghiêm bất lợi về cán cân thương mại đã xảy phương Đông và lý do tại sao kể từ khi rút khỏi RCEP chiến lược hiệp định thương mại của Ấn Độ đã cố gắng xác định các đối tác có khả năng gây gián đoạn ít nhất đối với thị trường nội địa của Ấn Độ.
Duy trì lĩnh vực sản xuất trong nước là một thành phần quan trọng trong mục tiêu chính sách “Tiếng nói cho địa phương” của Ấn Độ, trong khuôn khổ kế hoạch “Atmanirbhar Bharat Abhiyan” - nghĩa là Ấn Độ tự cường - được triển khai vào năm 2020. Gần đây việc nhận ra khả năng phục hồi trong lĩnh vực sản xuất cũng rất quan trọng đối với tầm nhìn phát triển của Ấn Độ, Amritkaal, điều này được kỳ vọng thúc đẩy tăng trưởng toàn diện trong 25 năm tới. Như vậy chiến lược xem trọng tự chủ sản xuất vẫn chi phối quá trình tham gia các Hiệp định thương mại của Ấn Độ ở tương lai.
Nguồn: East Asia Forum
Từ khóa: chính sách thương mại Ấn Độ, RTA, RCEP, “nhìn về phương Tây”
